Top 19 # Tưới Nước Cho Lan Đai Châu / 2023 Xem Nhiều Nhất, Mới Nhất 12/2022 # Top Trend | Inkndrinkmarkers.com

Nghiên Cứu Về Giá Thể Tưới Nước Ra Hoa Của Cây Lan Đai Châu / 2023

Lan đai châu – tình hình nghiên cứu tại Việt Nam.

1. Nghiên cứu về phân bố và nhân giống của lan đai châu.

Thực hiện đề tài điều tra sự phân bố của các loài hoa lan ở Việt Nam. Các tác giả Chu Thị Ngọc Mỹ và cs. (2009) [20] đã kết luận: Việt Nam được chia thành 6 vùng lan chính: Phía Tây Bắc Bộ; Phía Đông Bắc Bộ và Trung tâm Bắc Bộ; Bắc Trung Bộ; các tỉnh Trung Bộ; Tây Nguyên; Nam Trung Bộ và Nam Bộ. Các tác giả này cũng đã thu thập được 1.035 chậu (giò) lan; gồm 50 giống thuộc 17 chi phong lan, địa lan Việt Nam. Một số loại hoa lan có khả năng thích ứng tốt với điều kiện khí hậu tại Gia Lâm – Hà Nội là: lan Đai Châu, Phi Điệp, Quế Lan Hương, Đuôi Cáo, Tam Bảo Sắc, Giáng Hương, Mặc Biên.

Hoa lan đai châu

Cây lan Đai Châu chưa được các tác giả Việt Nam nghiên cứu nhiều. Bước đầu các tác giả đã tập trung nghiên cứu biện pháp nhân giống từ hạt và từ mô trong ống nghiệm.

Hạt lan Đai Châu rất khó nảy mầm trong tự nhiên. Do vậy phương pháp nhân giống in vitro là phương pháp tối ưu để duy trì và phát triển loài lan này. Dương Mộng Hùng (2005) [11 ] đã nghiên cứu nhân giống lan Đai Châu bằng phương pháp nuôi cấy trong ống nghiệm, kết quả cho thấy: Thời điểm lấy quả lan Đai Châu là vào tháng 1 -3 năm sau, tốt nhất là vào cuối tháng 1. Môi trường Knudson C bổ sung thêm 0,2mg/l K và 0,5 mg/l BAP cho hệ số nhân thể chồi cao (4,0). Môi trường Knudson C bổ sung thêm 0,2 mg/l K và 0,2 mg/l NAA làm thể chồi nhanh hình thành cây lan Đai Châu con đủ tiêu chuẩn huấn luyện để cho ra vườn ươm.

Tác giả Phạm Thị Kim Hạnh và cs. (2008) [8] đã nghiên cứu nhân nhanh in vitro giống lan Đai Châu (Rhynchostylis gigantea (Lindley) Ridley) trong Bioreactor.

Cho kết quả về tỉ lệ nảy mầm cũng như tốc độ sinh trưởng của Võ Hà Giang và Ngô Xuân Bình (2010) [7] nghiên cứu nhân giống phong lan Đuôi Chồn cây con in vitro tốt hơn so với môi trường đặc. Giảm thời gian phát triển mầm (5 tuần) đồng thời kích thích sinh trưởng cây con in vitro. Khi cấy chuyển sang môi trường đặc sau 3 tháng đạt kích thước 5,8 lá; 5,2 rễ; dài lá 6,1 cm; rộng lá 1,35 cm; rễ mập 0,41 cm. Giá thể nuôi cây ngoài vườn ươm là: bọt xỉ than + than củi + tảo Đài Loan. (Rhynchotylis retusa (L.) Blume) bằng phương pháp nuôi cấy mô tế bào. Các tác giả đã nghiên cứu môi trường gieo hạt và nhân chồi cho kết quả: Bổ sung BAP 0,3 mg/l và kinetin 0,1 mg/l tỷ lệ hạt nảy mầm cao nhất, đạt 86,67%, bổ sung phối hợp kinetin và BAP cho hiệu quả cao nhất ở nồng độ 0,5mg Kinetin/l + 0,3 mg BAP/l, hệ số nhân chồi đạt 5-6 cụm chồi và 5,7 chồi/cụm.

2. Nghiên cứu về các biện pháp kỹ thuật.

2.1. Nghiên cứu về giá thể dành cho lan đai châu.

Lan Đai Châu có rễ to, dưới lớp vỏ rễ có rất nhiều tế bào diệp lục giúp cây có thể quang hợp từ rễ. Do vậy, giá thể trồng lan Đai Châu yêu cầu phải thoáng, rễ thoát nước. Theo kinh nghiệm truyền thống, người dân thường ghép trên thân gỗ của các cây đã chết tạo cây giả. Hoặc ghép khoảng 3, 5, 7, 9 ngọn trên 1 khúc gỗ tùy thuộc thân cây có kích thước to, nhỏ khác nhau. Trồng trên gỗ có ưu điểm là rễ cây có khả năng bám vào thân gỗ rất chặt và rễ được thông thoáng. Nhưng nhược điểm là vào mùa hè, rễ cây nhanh bị khô và khi vận chuyển những cục gỗ hay cây gỗ rất nặng nề, bất tiện. Hiện nay, do yêu cầu tính thẩm mỹ ngày càng cao và để thuận tiện cho việc vận chuyển nên cách trồng lan Đai Châu ngày càng đa dạng. Một số nhà vườn trồng trên chậu nhựa, chậu đất nung, chậu than gỗ với một số giá thể có kích thước to, thoát nước tốt, đảm bảo cho cây sinh trưởng, phát triển và có giá trị thẩm mỹ cao. Đặng Văn Đông và cs. (2010) [5] đã nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại gốc ghép đến sinh trưởng, phát triển của lan Đai Châu cho thấy: trong các loại gỗ ghép cho lan Đai Châu (gỗ nhãn, gỗ vải, gỗ ổi) thì gỗ nhãn cho kết quả sinh trưởng, phát triển tốt nhất. Sau trồng một năm số lá tăng thêm 1,66 lá, đường kính chùm hoa 7,03 cm. Theo các tác giả thuộc Trung tâm Khoa học và sản xuất Nông – Lâm nghiệp Quảng Ninh (2013) sử dụng giá thể cho lan Đai Châu trên vườn sản xuất thì thân gỗ nhãn là thích hợp nhất cho lan Đai Châu [4].

Theo Phan Thúc Huân (1989) [10]. Giá thể là môi trường sống của lan, tùy thuộc vào từng loài lan, điều kiện trồng trọt để chọn giá thể phù hợp.

Giá thể được sử dụng phổ biến nhất trong việc trồng cây lan nói chung gồm xơ dừa, đá bọt, than củi, thân gỗ, gạch non, thân rễ cây dương xỉ, rong biển,… Giá thể trồng lan rất khác so với các loài cây khác, chúng được dùng để cải thiện độ ẩm và tác dụng cơ học hơn là cung cấp dinh dưỡng. Thành phần giá thể là điều kiện quyết định sự phát triển của lan, phương pháp ghép trên thân cây sống và thân cây chết thì giá thể chính là lớp vỏ của thân kí chủ. Nếu trồng chậu thì giá thể phải thật thoáng ở phần đáy để tránh úng. Ở vùng lạnh như Đà Lạt thì thành phần giá thể quá thông thoáng sẽ bất lợi cho sự phát triển của cây vì nhiệt độ lạnh ban đêm làm cho rễ bị tổn thương.

Do vậy, giá thể kín sẽ giúp cho rễ cây có điều kiện phát triển. Vụn dương xỉ có tác dụng trong điều kiện này. Xơ dừa là thành phần quan trọng trong giá thể trồng lan.

Theo Minh Trí và Xuân Giao (2010) [29]. xơ dừa có đặc điểm là hút nước chậm nhưng giữ ẩm lâu. Có chứa nhiều khoáng chất nuôi dưỡng cây lan. Tuy nhiên khi sử dụng cần xử lý ngâm nước để giảm lượng muối và cần chú ý chế độ tưới, không để bị ngập nước gây thối mục giá thể. Trần Văn Bảo (2001) [2] khẳng định rất nhiều loại vỏ cây có thể dùng làm giá thể trồng lan nhưng nên chọn loại vỏ cây lâu mục để không làm chậu lan bị đọng nước gây thối rễ. Vỏ cây cũng là nơi cư trú của nhiều loài sâu, bệnh, ốc sên. Do vậy cần kiểm tra giá thể thường xuyên để thay chậu, thay giá thể cho cây lan. Dương xỉ là loại giá thể này không bao giờ bị rêu bám, khả năng hút ẩm khá tốt. Tuy nhiên nếu không được phối trộn với các loại giá thể khác thì chậu lan rất dễ bị úng nước, gây thối đầu rễ cây lan (Nguyễn Công Nghiệp, 2000) [21 ]. Rong biển được sử dụng khá phổ biến trong nuôi trồng các loài lan hiện nay ở trên thế giới cũng như ở Việt Nam.

Hoàng Ngọc Thuận (2000) [24] cho rằng: rong biển có ưu điểm giữ ẩm rất tốt, nhẹ, mềm, tiện lợi cho việc vận chuyển với số lượng lớn các chậu lan. Đặc biệt đối với lan công nghiệp như Hồ Điệp ( Theo Việt Chương, Nguyễn Việt Thái (2002) [3] và Nguyễn Công Nghiệp (2000) [21 ], có thể sử dụng than hoa, gạch non, rêu, xơ dừa, rễ lục bình, vỏ thông để trồng hoa lan. Đây là những vật liệu dễ kiếm ở điều kiện Việt Nam. Có thể dùng một loại giá thể hoặc phối trộn các loại giá thể trên với nhau để trồng lan tùy thuộc vào điều kiện cụ thể của từng vùng, từng loài lan cũng như độ tuổi của lan. Phalaenopsis), Lan Cát ( Cattleya), Vũ Nữ (Oncidium), lan Đai Châu ( Rhynchostylis) và một số loài lan con mới ra ngôi.

2.2. Các nghiên cứu về phân bón

Đặng Văn Đông và cs. (2010) [5] đã nghiên cứu ảnh hưởng của một số biện pháp kỹ thuật đến sinh trưởng, phát triển và chất lượng hoa của lan Đai Châu ( Rhynchostylis gigantea (Lindley) Ridley) tại Gia Lâm, Hà Nội kết quả cho thấy: sử dụng phân bón lá Plant Soul 3 (tỷ lệ N:P:K là 20:20:20) cho kết quả tốt nhất đối với lan Đai Châu thể hiện qua các chỉ tiêu động thái ra lá rất mạnh, lá màu xanh đậm, số rễ nhiều, rễ to khỏe. Đặc biệt tỷ lệ cây mang hoa lớn (91,76%).

Theo các tác giả Trung tâm Khoa học và sản xuất Nông – Lâm nghiệp Quảng Ninh thì phân bón thích hợp cho lan Đai Châu giai đoạn vườn sản xuất là phân bón Atonik 1.8DD, 1ml/l kết hợp với NPK 1g/l cho số lá cao nhất đạt 7,8 lá/cây, chiều dài lá 10cm, chiều rộng lá 2,56cm (Trần Thị Doanh, 2013) [4].

Khi nghiên cứu về phân bón cho lan Đai Châu, tác giả Trần Minh Hiền Trang (2012) [28], cho rằng dung dịch dinh dưỡng đạm động vật cho kết quả tốt nhất ở cả 2 giai đoạn sinh trưởng sinh dưỡng và ra hoa của cây. Trên cơ sở nhập nội, khảo nghiệm và đánh giá các mẫu giống, kết hợp với việc nhân giống. Bộ môn Đột biến và Ưu thế lai – Viện Di truyền Nông nghiệp đã đề xuất các biện pháp về giá thể, bón phân và kỹ thuật chăm sóc. (Nguyễn Thị Kim Lý, 2009) [19] Các tác giả cho rằng, nên tưới nước phân cho lan vào buổi sáng sớm hay lúc chiều mát, không nên tưới phân vào buổi trưa. Bình thường tưới 1 lần trong 1 tuần, nếu vườn lan râm mát thì khoảng cách dài hơn, 10 – 15 ngày/lần. Ngược lại, vườn lan có nhiều ánh sáng có thể tưới 2 lần/tuần. Sau khi tưới phân nên tăng lượng nước tưới của ngày sau đó để rửa bớt muối còn đọng lại gây ảnh hưởng bất lợi cho lan.

Theo Nguyễn Xuân Linh (2005) [1 7], lan rất cần bón phân nhưng không chịu được nồng độ dinh dưỡng cao. Vì vậy bón phân cho lan phải thực hiện thường xuyên và tốt nhất là phun phân qua lá.

Nồng độ và liều lượng phun tuỳ thuộc tuổi và thời kỳ phát triển của cây lan. Đối với lan dưới 6 tháng tuổi phun phân N:P:K loại 30:15:10 nồng độ 500 ppm (0,5 g/l) 7 ngày 1 lần. Đối với lan 6-12 tháng, phun phân N:P:K loại 30:15:10 nồng độ 2000 ppm (2g/l) định kỳ 7 ngày/lần. Đối với lan 12-18 tháng phun phân N:P:K loại 10:30:20 nồng độ 3000 ppm (3 g/l) định kỳ 7 ngày/lần. Khi vòi hoa xuất hiện phun phân N:P:K loại 15:20:25 nồng độ 2000 ppm tưới 7-10 ngày 1 lần hoa sẽ mập hơn, bền và màu sắc đặc trưng. Khi hoa gần tàn cây có hiện tượng yếu đi nên cắt ngay cành hoa và tưới phân N:P:K (30:10:10) để nuôi dưỡng cây cho mùa ra hoa sau.

Nguyễn Công Nghiệp (2000) [21 ] đã kết luận: mùa tăng trưởng của phong lan nên dùng phân tổng hợp N:P:K loại 30:10:10, khi chớm nở hoa phải dùng loại phân có nồng độ lân cao để màu sắc hoa đặc trưng như phân N:P:K loại 1 0:20:20 hoặc 6:30:30.

Trước khi lan bước vào mùa nghỉ dùng loại phân bón có nồng độ kali cao. Để tăng sức chịu đựng như phân N:P:K loại 10:20:30. Cũng theo Nguyễn Công Nghiệp, không nên dùng nồng độ phân bón quá 1 g/lít nước vì sẽ làm cây lan chết hoặc thoái hoá. Phân bón qua lá dưới dạng phun sương là rất hiệu quả. Theo Nguyễn Hạc Thúy (2001) [26], phân bón qua lá gồm phân hóa học (vô cơ), phân hữu cơ (xác bã động, thực vật,…) và phân hữu cơ có nguồn gốc EDTA và các Amino acid thuỷ phân từ các chất hữu cơ giàu protein (phân Fomior). Tác giả đã xác định phân có tỷ lệ đạm cao (30:10:10) phù hợp cho cây con. Những cây đang nảy chồi mới, những cây sau khi cắt hoa. Phân có tỷ lệ lân cao (6:30:30) kích thích ra rễ, hoa, làm cho lá bớt màu xanh, giảm lượng nước ở trong lá, tăng khả năng đề kháng của cây. Phân có tỷ lệ kali cao (10:20:30) giúp cây khỏe, chống hạn, sâu, bệnh tốt. So với cây trồng khác thì cây lan cần lượng kali tương đối nhiều vì mục đích chính của nuôi trồng lan là thưởng thức hoa. Kali giúp hoa có màu sắc đẹp, bền, thường sử dụng phân có tỷ lệ kali vào lúc cây lan có hoa.

Việt Chương và Nguyễn Việt Thái (2002) [3] đã xác định tỷ lệ bón phân N:P:K phù hợp cho từng giai đoạn sinh trưởng của lan như N:P:K loại 30:10:10 thúc đẩy tốt cho việc tăng trưởng, ra lá lan. Loại 10:20:10 bón thúc cho lan ra hoa sẽ cho hiệu quả cao. Loại 10:10:20 thúc đẩy lan ra rễ tốt. Loại 10:20:30 làm tăng sức chịu đựng và sức đề kháng cho lan.

Theo Phạm Thị Liên (2002) [15] bón phân thường được chú trọng đến 3 nguyên tố chính N, P, K với rất nhiều tỷ lệ tùy thuộc theo mục đích sử dụng, loài lan, thời kỳ sinh trưởng của lan. Ngoài ra còn có thể kết hợp thêm các nguyên tố vi lượng như đồng (Cu), sắt (Fe), kẽm (Zn)…và một số vitamin cần thiết khác. Tuy nhiên, trong cây lan nước chiếm xấp xỉ 90%, chỉ 2% là các nguyên tố khoáng chất nên nếu bón nhiều phân sẽ tạo ức chế sinh trưởng của cây, làm cháy rễ, vì vậy việc bón phân hết sức linh động, phụ thuộc vào thời tiết, vào từng giai đoạn sinh trưởng của cây.

2.3. Các nghiên cứu về biện pháp tưới nước dành cho lan đai châu.

Lan Đai Châu có khả năng chịu hạn tốt hơn chịu úng. Cây có nguồn gốc từ những khu rừng nhiệt đới, thích hợp với những trận mưa rào bất chợt. Do vậy, tưới nước cho lan Đai Châu đảm bảo khi rễ cây khô mới tưới, nếu duy trì độ ẩm cao liên tục nhiều ngày rễ cây sẽ bị thối. Khi tưới cũng cần căn cứ vào tuổi cây, mùa vụ và giá thể trồng để tưới nước cho phù hợp.

Đặng Văn Đông và cs. (2010) [5] đã nghiên cứu phương pháp tưới nước cho lan Đai Châu tại Gia Lâm – Hà Nội cho thấy: tưới kết hợp phun sương và tưới bằng vòi hoa sen cho hiệu quả sinh trưởng mạnh nhất và tỷ lệ ra hoa đạt 90%.

Theo Nguyễn Xuân Linh (2005) [17], tưới nước cho lan ở giai đoạn cây con phải thận trọng, tưới nhẹ nhàng bằng vòi phun sương, mịn hạt, tưới 3-4 lần/ngày nếu quá khô. Đối với lan trưởng thành thì tùy theo mùa, theo loài lan, thời kỳ sinh trưởng, giá thể trồng mà quyết định số lần tưới cũng như lượng nước tưới cho phù hợp. Theo tác giả Trần Minh Hiền Trang (2012) [28] phương pháp tưới nước cho lan Đai Châu bằng phun sương hạt to là hiệu quả nhất, số rễ đạt 6,17 rễ, chiều dài rễ 27,06cm, số lá 8,15 lá và chiều dài lá là 22,59cm, chiều dài cành hoa là 18,12 cm. Theo Nguyễn Quang Thạch và cs. (2005) [23], cây lan con sau khi trồng 1-2 ngày không cần tưới nước ngay vì chất trồng vừa mới rửa, mới ngâm còn giữ độ ẩm cao. Lan con mới đưa ra khỏi chai ít ngày, lá thường bị héo phải tưới nước nhẹ nhàng bằng vòi phun sương, mịn hạt, thường xuyên tưới nước 3-4 lần mỗi ngày nếu quá khô. Khi rễ lan ló ra mới bắt đầu bón phân và tăng lượng nước tưới. Cây lan trưởng thành nếu tưới nước thiếu, lan sẽ khô héo dần rồi chết. Nhưng tưới nước thừa lại làm cho bộ rễ lan ẩm ướt, thiếu oxy, không hấp thụ được chất dinh dưỡng, bộ rễ thối rồi chết. Việc tưới nước phải đảm bảo hài hòa với nhiệt độ, ẩm độ và ánh sáng.

Vì vậy, không có công thức duy nhất nào quy định mỗi ngày tưới mấy lần, mỗi lần tưới bao nhiêu nước cho lan đai châu.

Tưới nước cho lan đai châu

Theo các tác giả của Trung tâm Khoa học và sản xuất Nông – Lâm nghiệp Quảng Ninh cho thấy: số lần tưới nước thích hợp cho lan Đai Châu là 2 lần/ngày vào lúc 8 giờ sáng và 4 giờ chiều. Nước tưới có độ pH là 5,5-6,0, hàm lượng vi sinh vật trong nước không vượt quá 5000MPN/100ml và độ đục dưới 5 NTU [4].

2.4. Các nghiên cứu về biện pháp kỹ thuật điều khiển ra hoa.

Lan Đai Châu còn có tên gọi là “Nghinh Xuân” vì thường nở hoa vào mùa xuân. Vào dịp Tết Nguyên Đán của Việt Nam. Tuy nhiên, tùy điều kiện thời tiết mỗi năm mà cây ra hoa sớm hoặc muộn. Vấn đề điều khiển ra hoa cho lan Đai Châu cũng chưa được các tác giả Việt Nam đề cập.

Các tác giả Trịnh Cẩm Tú và Bùi Trang Việt (2006) [32], đã nghiên cứu sự ra hoa của lan Hoàng Thảo (Dendrobium sp.) trong ống nghiệm thông qua hoạt động của mô phân sinh hoa tự.

Vai trò của các chất điều hoà sinh trưởng trong sự phát triển của cành hoa 0,25% khi phun trực tiếp lên cành hoa có tác dụng kéo dài đời sống mô phân sinh hoa tự, làm tăng số nụ trên cành hoa. Vũ Ngọc Lan (2011) [14] đã nghiên cứu điều khiển ra hoa cho lan Dendrobium Sonia. Các tác giả cho thấy IAA 0,5mg/lít giúp hình thành hệ thống mạch bên dưới mô phân sinh hoa tự, BA 5mg/lít giúp nụ hoa tận cùng chậm héo và GA3 1mg/lít giúp kéo dài lóng của trục cành hoa. Khi nghiên cứu và sử dụng các chất điều hoà sinh trưởng nhằm làm tăng số nụ và chất lượng hoa lan Dendrobium sp. đã cho thấy hỗn hợp IAA 2mg/lít, BA 5mg/lít, GA3 10mg/lít kết hợp với CoCl 2 Dendrobium.

Theo tác giả, lan Dendrobium trồng với giả thể 50% than củi + 50% xơ dừa đến giai đoạn ngừng sinh trưởng thân lá (18 tháng tuổi) thì dừng tưới nước 3-5 ngày và phun bổ sung phân bón Growmore 10:30:10 hoặc 10:10:30 (1-1 ,5 g/lít) 7 ngày/lần để làm tăng tỷ lệ ra hoa, hoa ra tập trung, tăng năng suất, chất lượng hoa. Vụ Đông Xuân, chiếu sáng bổ sung bằng đèn compax cường độ 75 lux trong 4 giờ cho tỷ lệ ra hoa cao hơn và tăng chất lượng hoa.

Theo Nguyễn Quang Thạch và cs. (2003) có thể điều khiển lan Hồ Điệp ra hoa theo ý muốn.

Sự ra hoa của lan Hồ Điệp không phụ thuộc vào quang chu kỳ nhưng phụ thuộc chặt chẽ vào chế độ nhiệt. Có thể xử lý cây lan ở các độ tuổi khác nhau với biên độ nhiệt độ 24 o C ban ngày và 14 o C ban đêm cho tỷ lệ cây ra hoa từ 50- 70% sau xử lý từ 1 -3 tháng (phụ thuộc vào tuổi cây và thời vụ xử lý) [22].

2.5. Các nghiên cứu về sâu, bệnh hại

Lan Đai Châu thường bị một số sâu, bệnh hại chính như bệnh thối nhũn, đốm đen, thán thư, thối đen, sâu róm, rệp sáp, nhện đỏ, sên và ốc sên. Trong đó, bệnh thối nhũn, đốm đen và sên gây hại khá phổ biến làm giảm số lượng cây và giảm giá trị thẩm mỹ, gây thiệt hại về kinh tế cho người trồng lan.

Theo Việt Chương và cs. (2002) [3], côn trùng hại lan gồm rệp bông, rệp sáp, rệp son, rệp bọc, bọ trĩ, bọ nhảy, sâu bướm, ong vẽ bùa, gián, ốc sên.

Bệnh hại lan chủ yếu do nấm và vi khuẩn gây nên như đốm lá, thán thư, đốm vòng cánh hoa, đen thân, thối đen ngọn, thối mềm lá và bệnh thối rễ gây hại. Nguyễn Công Nghiệp (2000) [21 ] đã xác định bệnh hại lan chủ yếu là bệnh thối đọt, khô căn hành, thối ngọn, đốm lá…. Có thể dùng một số loại thuốc sát khuẩn có đồng như Oxiclorua đồng, Boóc đô từ 0,5-1,0%, các dẫn xuất có gốc Etylen, hỗn hợp Zinep và Clorua đồng… Ngoài ra, trên cây lan có một số côn trùng gây hại như kiến, ruồi đục lá, hoa, rệp son, bọ trĩ… có thể dùng Bassa, Malathion để phun phòng trừ.

Theo các tác giả Trung tâm Khoa học và sản xuất Nông – Lâm nghiệp Quảng Ninh cho thấy sử dụng chế phẩm sinh học Ketomium có tác dụng phòng trừ bệnh tốt nhất, tỷ lệ cây bị bệnh thối lá thấp nhất (5,6%) (Trần Thị Doanh, 2013) [4].

Việt Nam là nước có khí hậu nhiệt đới nóng và ẩm thích hợp cho sự phát triển của nhiều loại sâu, bệnh gây hại đối với lan.

Việc phòng và ngăn chặn kịp thời các loại dịch hại là cần thiết. Tuy nhiên, cây hoa lan nói chung và lan Đai Châu nói riêng thường được trồng ngay cạnh nhà hoặc trong khuôn viên nhà, gần gũi với môi trường sống của người dân. Trong khi đó, hiện nay các nhà vườn đang lạm dụng hóa chất bảo vệ thực vật trong phòng trừ sâu, bệnh hại lan dẫn đến dịch hại nhờn thuốc và độc hại cho người và môi trường sống. Việc thử nghiệm và phổ biến thuốc sinh học trong phòng trừ một số sâu bệnh hại chính trên hoa lan là rất cần thiết.

3. Các tiêu chí của một cây hoa lan Đai Châu đạt tiêu chuẩn

Có rất nhiều quan điểm và tiêu chí cho một giống hoa lan Đai Châu đạt tiêu chuẩn thương mại trên thị trường, theo tác giả Bùi Xuân Đáng (web: chúng tôi [36]) thì cây lan Đai Châu (3 năm tuổi) đạt tiêu chuẩn thương mại trên thị trường cần có các tiêu chí sau: + Cây khỏe, phát triển đều, rễ dài, to, khỏe. + Lá xanh, mọc đều 2 bên, lá sau to hơn lá trước, không bị sâu bệnh. + Số lá đạt ít nhất 5 lá. + Chiều dài lá 20-35cm. + Chiều rộng lá 3,5-5,0cm. + Cây có 1 hoặc nhiều cành hoa. + Cành hoa dài tương đương với lá, dài trên 18cm. + Có trên 25 hoa/cành. + Đường kính cành trên 0,5cm. + Cánh hoa chồng khít, 2 cánh hoa gần bằng với 3 cánh đài, đường kính hoa 2-3 cm. + Hoa tươi, màu sắc đẹp, có hương thơm.

Khó khăn trong sản xuất hoa lan Đai Châu ở điều kiện miền Bắc Việt Nam là cây sinh trưởng chậm. Mỗi năm chỉ tăng thêm được từ 1 -2 lá. Thời gian từ khi trồng đến khi ra hoa phải mất 3-4 năm, hoa ngắn, chất lượng kém nên không đáp ứng được yêu cầu của thị trường.

Với mục đích bảo tồn và phát triển rộng rãi lan Đai Châu trong sản xuất. Đề tài nghiên cứu đặc điểm nông sinh học của cây từ đó đưa ra các biện pháp kỹ thuật tác động từ giai đoạn vườn ươm đến giai đoạn vườn sản xuất nhằm làm tăng khả năng sinh trưởng của cây. Sau trồng 2 năm có khả năng ra hoa, tỷ lệ ra hoa cao, chất lượng hoa tốt, đáp ứng được các tiêu chí của một chậu lan Đai Châu đủ tiêu chuẩn thương mại.

Hoa lan Đai Châu là loài hoa có giá trị thẩm mỹ, giá trị kinh tế cao. Có tiềm năng phát triển ở Việt Nam cũng như trên thế giới. Đã có một số công trình nghiên cứu về hoa lan Đai Châu. Các nghiên cứu mới tập trung vào các biện pháp nhân giống. Các tác giả đã xác định được vật liệu sử dụng cho nhân giống là từ hạt chưa trưởng thành, hạt đã trưởng thành và từ đỉnh sinh trưởng. Bên cạnh đó các tác giả đã xác định được môi trường nuôi cấy, nhân nhanh và tạo cây hoàn chỉnh. Cây con sau ra ngôi sinh trưởng tốt, có khả năng đáp ứng cho sản xuất.

Trên thế giới cũng đã có một số nghiên cứu về đặc điểm nông sinh học và biện pháp kỹ thuật trên lan Đai Châu như nghiên cứu về nhiệt độ, ánh sáng, phun GA3 nhằm tăng khả năng sinh trưởng, phát triển của cây. Song các nghiên cứu về giải phẫu, tương quan sinh trưởng giữa cơ quan sinh dưỡng và hoa vẫn chưa được đề cập. Đặc biệt là ở Việt Nam có rất ít các nghiên cứu về hoa lan Đai Châu, người dân chủ yếu dựa vào kinh nghiệm truyền thống để trồng và chăm sóc nên cây sinh trưởng chậm, lâu ra hoa và chất lượng hoa kém. Để cây lan Đai Châu phát triển rộng rãi trong sản xuất cần có những nghiên cứu về đặc điểm nông sinh học, kỹ thuật trồng, chăm sóc, điều khiển ra hoa nhằm bổ sung hoàn thiện quy trình phục vụ nhu cầu sản xuất. Tăng thu nhập cho người trồng lan và hướng tới xuất khẩu trong tương lai. Các kết quả nghiên cứu trước đây sẽ là cơ sở để đề tài tham khảo và kế thừa, từ đó đề ra các nghiên cứu tiếp theo một cách toàn diện và hiệu quả.

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM NÔNG SINH HỌC VÀ BIỆN PHÁP KỸ THUẬT TRỒNG, CHĂM SÓC HOA LAN ĐAI CHÂU ( RHYNCHOSTYLIS GIGANTEA (LINDLEY) RIDLEY) Ở MIỀN BẮC VIỆT NAM

Tưới Nước Và Bón Phân Cho Địa Lan Châu Á / 2023

Một mẹo mà tôi học được của người trồng lan tại Trung Quốc là dùng phân bón hữu cơ thay hàng tháng thay cho phân hoá học để cung cấp cho cây các nguyên tố vi lượng.

Tưới nước

Tưới nước là một trong những công việc quan trọng nhất của việc trồng Địa lan châu á. Phong tục của Trung Hoa dạy những người trồng lan rằng ” rèn luyện trong 3 năm” để thành nghề – Kỹ năng tưới nước. Quan điểm này không hề vô lý, từ đó rút ra được tần số tưới nước. Việc tưới nước được thay đổi theo khí hậu, theo mùa, chất trồng, loài và điều kiện sinh trưởng. Kinh nghiệm chỉ thực sự có được khi trải qua một quá trình thực hành liên tục. Tuy nhiên, chúng tôi có thể cung cấp cho bạn một số hướng dấn cơ bản để giảm bớt thời kỳ học việc của bạn.

Việc kiểm soát độ ẩm như thế nào sẽ ảnh hưởng đến tần số tưới nước. Các loại nhiệt kế và ẩm kế vơí chi phí hợp lý luôn sẵn có từ hầu hết các đơn vị cung cấp nhà kính

Hiểu biết về độ ẩm và nhiệt độ là điều thiết yếu cho tất cả mọi người trồng lan. Kiểm soát độ ẩm làm cho chu kỳ tưới nước có thể dự đoán được nhiều hơn. Hãy nhớ rằng đối với cây địa lan châu á có 2 mùa tưới nước rõ rệt.

Trong mùa khô độ ẩm cần kiểm soát ở mức 40-60%. Trong thời kỳ sinh trưởng mùa hè độ ẩm cần duy trì ở mức 70-90%. Tự động điều khiển độ ẩm hoặc giải pháp tương tự như phun sương bằng tay hoặc hoặc dùng khay nước tạo độ ẩm bên dưới cây là hết sức cần thiết.

Tưới nước, bằng bình phun hoặc tưới vòi trực tiếp vào chậu cây cần phải được kiểm soát. Lượng nước tưới và độ dài thời gian nước chảy qua chất trồng làm ướt đẫm chúng. Nguyên tắc vận dụng cơ bản nhất: Cây địa lan ưa ẩm nhưng ghét nước và thích khô ráo nhưng lại ghét nóng và khô

Chương trình tưới nước cơ bản cần phải dựa trên nguyên tắc của độ ẩm như một sự ưu tiên, giữ cho sự ẩm ướt và khô ráo cân bằng nhau. Đặt ngón tay của bạn vào trong chất trồng là cách kiểm tra độ ẩm tốt nhất. Chất trồng phải ẩm nhưng không ướt và sẽ mát khi sờ vào.

Nguyên tắc bón phân

Ngạn ngữ Trung Hoa dạy ” Thà chết vì đói còn hơn là chết vì ăn no quá”. Vận dụng cho địa lan nó có nghĩa là bón phân cần phải được xem xét thận trọng, tránh để thừa. Qúa nhiều và phân bón quá mạnh sẽ làm hư hại các tế bào của rễ, ngăn cản sự quang hợp bình thường của cây và tạo ra sự thiếu hụt sinh học dẫn đến chết.

Bón phân thường xuyên định kỳ cho cây địa lan với liều lượng loãng, tuỳ thuộc vào từng loại lan. Ví dị, Ensìolim và Sinence với những chiếc lá rộng, kích cỡ cây lớn có thể chịu đựng được liều lượng phân bón nhiều hơn dòng Kanran và Georengii. Đồng thời, trong suốt thời kỳ nghỉ ngơi cần ngừng bón phân. Trong suốt thời kỳ tăng trưởng bình thường phân bón được dùng dạng dung dịch pha loãng. Một kinh nghiệm là để sử dụng phân bón cân bằng bình thường cho cây cần pha với tỉ lệ 1/5 theo liều lượng của nhà sản xuất. Phân bón Folliar được dùng với liều lượng 1/10 so với hướng dẫn.

Trong suốt thời kỳ phát triển cần bón phân mỗi tuần, vào tuần thứ 4 thay thế bằng nước sạch để rửa sạch muối đọng trên cây và chất trồng.

Một mẹo mà tôi học được của người trồng lan tại Trung Quốc là dùng phân bón hữu cơ thay hàng tháng thay cho phân hoá học để cung cấp cho cây các nguyên tố vi lượng.

Có vài loại phân bón hữu cơ được bán trên thị trường nhưng loại tôi thích được sản xuất từ phân dơi. Tôi sử dụng với nồng độ bằng 1/4.

Một mẹo để kích ra hoa cho dòng Sinence, Kanran và Georengii là giảm tưới nước đột ngột mỗi tuần 1 lần và giữ nguyên chế độ bón phân trong 2 giai đoạn xung quanh ngày 15 tháng 09. Sự khô nhẹ và thiếu Nitơ sẽ kích cho cây ra hoa.

Mẹo bón phân

Giảm mạnh phân bón trong suốt thời kỳ nghỉ ngơi, từ tháng 10 đến tháng 3. Mỗi tháng 1 lần dùng phân bón lá là đủ trong khí hậu mát mẻ.

Không bón phân khi nhiệt độ cao quá 32 độ C

Khi bón phân trong suốt mùa hè, chỉ bón phân vào lúc mát mẻ.

Khi dùng phân bón lá, làm ướt là bằng nước sạch trước khi phun phân bón. Nó làm ướt những chiếc là, rửa sạch bụi và muối đọng.

Khi bón phân lúc tưới nước, không được làm ướt lá. Tưới nước vào lá sẽ làm chậm sự hấp thụ phân bón bởi rễ.

Đối với các cây đột biến lá sử dụng phân bón có hàm lượng Nitơ thấp để tránh mất màu lá

Đừng bao giờ trộn thuốc trừ sâu với phân bón hữu cơ hoặc phân hoá học, thứ đó có thể gây ra các phản ứng hoá học có ahị và làm hư hại cây và gây ngộ độc cho chính bạn.

Dùng phân bón bổ sung

Dùng phân bón lá là một cách ngày càng phổ biến để cung cấp thêm cho thói quen bón phân bình thường. Điều này hết sức quan trọng đối với Địa lan châu á bởi vì cây có giá trị cao ở bộ lá hoàn hảo. Phân bón được dùng trực tiếp phun qua lá để hấp thụ trực tiếp vào cây. Cách này đỡ tốn phân bón hơn và giảm bớt việc tưới nước và tránh đọng muối trong chậu.

Mỗi người trồng lan ở Đài Loan, Trung Quốc và Mỹ có các bí quyết để thúc đẩy sức sống và gia tăng sự đẻ nhánh của cây. Cơ bản, nếu bạn muốn cây đẻ nhánh bạn cần sử dụng phân bón có nồng độ Nitơ cao hơn phân cân bằng tỉ lệ 20-20-20. Để thúc đẩy nở hoa dùng phân 10-30-20. Hãy nhớ phân bón lá cần phải pha thật loãng.

Nguồn Nước Và Chất Lượng Nước Tưới Cho Lan / 2023

Tưới nước để điều hòa độ ẩm cho vườn lan tưởng là việc dễ, ai cũng có thể làm được, nhưng đó lại là việc rất khó. Chỉ những người lâu năm nhiều kinh nghiệm trong nghề mới thấu đáo được công việc này. Vì rằng đây là một vấn đề phức tạp nên không thể đưa ra một công thức chung nào để áp dụng cho mọi loài lan được.

Nguồn nước tưới cho lan

Nguồn nước dùng để tưới cho vườn lan thì có rất nhiều, nhưng phải xem xét lại để xem nước đó có phù hợp với sự tăng trường của lan hay không…

Nước mưa: Nước mưa từ trước đến nay được dân gian đánh giá là thứ nước sạch nhất, tinh khiết nhất nên thường được dùng để nấu nướng, ăn uống. Nước mưa hứng trữ lại vào hồ, vào bể chứa để dành tưới lan thì còn gì tốt bằng. Thế nhưng điều này chỉ đúng với những nơi nào chưa có sự hiện diện của các khu công nghiệp với khói độc, với chất thải hóa học…Trong và gần khu vực đó nước mưa chắc chắn không còn được tinh khiết nữa vì có chứa axit cũng như hóa chất độc hại. Tất nhiên tưới lan bằng thứ nước mưa này sẽ có hại tới sự sinh trường của lan, vì vậy khi sử dụng nước mưa thì phải tìm hiểu xem nó có thực sự sạch hay không, nhất là khi vườn lan lại bị bao quanh bởi những khu công nghiệp.

Nước máy: Ngày nay, trừ những vùng sâu, vùng xa hầu hết các tỉnh trong nước đều có nước máy để sử dụng. Nước máy được đánh giá là thứ nước sạch dùng cho mọi sinh hoạt của con người. Thế nhưng, với lan thì nước máy có chất độc là clo, không tốt cho sự sống của lan. Muốn dùng nước máy để tưới lan thì phải hứng trữ trước vào bể chứa một vài ngày để chất khử trùng clo bốc hơi hết mới dùng được.

Nước giếng: Nước giếng cũng tốt như nước máy trong việc tưới tiêu cho cây cối. Có nhiều vùng nước giếng rất trong, ngọt, rất tốt nhờ đó mà hoa màu nói chung quanh năm lúc nào cũng tưới tốt. Thế nhưng, lại có những vùng nước giếng bị nhiễm phèn, hoặc nhiễm mặn. Ở những vùng dọc bờ biển, nước giếng thường bị muối xâm nhập cho nên không thể dùng tưới cho lan được. Gặp trường hợp này ta phải đem mẫu nước đi phân tích để xem nước giếng ấy có gây hại cho lan hay không.

Nước ao hồ: Nước ta, nhất là vùng đồng bằng sông Cửu Long, nhiều nơi chằng chịt ao hồ. Đây là nguồn nước thiên nhiên dùng không tốn kém, thế nhưng cần phải xét đến nguồn nước có trong sạch hay không, lưu thông hay tù hãm, ngọt mặn thế nào rồi mới nghĩ đến việc sử dụng hay không trong việc tưới lan.

Nước dùng tưới lan phải là nguồn nước ngọt và không ô nhiễm. Ao hồ tù hãm, lại nhiễm phèn, nhiễm mặn thì nước đó không thể dùng tưới lan được.

Nước sông suối: Nước sông, nước suối là nguồn nước thiên nhiên, sử dụng không tốn tiền, lại nhiều bất tận. Nếu nguồn nước tưới này tốt do không nhiễm phèn, nhiễm mặn không bị ô nhiễm thì lập vườn lan cạnh khu này không còn gì lý tưởng hơn.

Chất lượng nước tưới cho lan

Như các bạn đã biết, cây lan rất kén chọn nước tưới. Nước dùng tưới lan không những phải sạch mà còn đòi hỏi không nhiễm mặn, nhiễm phèn, không nhiễm các chất hóa học độc hại khác.

– Nước nhiễm phèn sẽ làm tổn thương bộ phận rễ khiến lan sống còi cọc và chết lần mòn.

– Nước nhiễm mặn, dù với độ nhẹ cũng khiến lan chết nhanh.

– Nước có lượng muối magie hoặc cali cũng làm cho bộ lá lan phủ dày chất đá vôi, dẫn đến việc làm giảm ánh sáng khiến cây sinh trưởng kém.

– Ngay trong nước mưa mà chứa nhiều hóa chất và có nhiều axit dùng tưới lan cũng có hại.

– Nước ao hồ sông suối mà bị ô nhiễm cũng không nên dùng tưới cho lan.

Hoa Lan Đai Châu / 2023

CÁCH TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY LAN ĐAI CHÂU

GIÁ THỂ TRỒNG LAN ĐAI CHÂU

Bà con có thể ghép những cây lan đai châu lên trên những cây gỗ còn sống, tuy nhiên, để giúp những cây lan đai châu phát triển khỏe mạnh bà con có thể trồng vào những chiếc chậu hoa đẹp. Đai châu cũng có thể trồng trong chậu đất nung với giá thể là than củi, vỏ thông,… hoặc trồng trong chậu nhựa với than củi trộn với dớn cọng nhỏ. Thông thường các giống đai châu có nguồn gốc khai thác tự nhiên thường được ghép vào các khúc gỗ, còn các cây đai châu công nghiệp được trồng trong chậu.

Nếu ghép gỗ: nên lựa chọn gỗ sưa, gỗ nhãn hoặc vú sữa là tốt nhất.

Nếu trồng chậu: nên chọn chậu đất nung hoặc chậu gỗ (cũi), trồng bằng than củi kết hợp với dớn cọng nhỏ hoặc vỏ thông.

Cách ươm trồng lan đai châu

Để có thể ươm trồng lan đai châu ở 2 vùng miền khác nhau bà con có thể tham khảo cách ươm trồng sau đây:

Ươm trồng đai châu ngoài Bắc: Nếu bạn ở phía Bắc thì nên chọn mùa Xuân – Hè mà ươm, vì mùa Thu – Đông hanh khô, gặp lạnh, nghinh xuân sinh trưởng rất kém, dễ bị héo, chậm mọc rễ.

Đừng ham lấy những ngọn non mơn mởn, nó sẽ bị sút rất nhiều. Nên chọn những ngọn đanh chắc lá.

Nếu bạn ươm vào vụ này, nên cắt bỏ ngồng hoa từ khi mới nhú để tập trung sức cho cây mọc rễ, nếu để ra hoa cây sẽ bị kiệt sức, chuồn lá, rất chậm mọc rễ

Kinh nghiệm của tôi là: khi mới mua về, cắt sửa chỗ nào thì bôi vôi hoặc thuốc Daconil vào đó, hoặc pha thuốc nhúng hoặc phun ướt toàn bộ, treo 2-3 ngày cho liền sẹo. Sau đó ngâm phần gốc bằng ANTONIC 1/500 + B1 1/1000 trong 30 phút, lại treo tiếp 2-3 ngày.

Tiếp theo, cứ 2 lần/tuần, pha 30-10-10 hoặc 20-20-20 với ROOTPLEX (hoặc KELPACK, là 2 loại chất kích thích sinh trưởng rất tốt cho ươm cây) 1/4 liều, bón luôn. 2 tuần sau đã thấy nhú rễ, khi rễ nhú dài độ 1 cm là ghép lên giá thể luôn, rễ mọc tiếp sẽ bám nhanh, cây ít bị kiệt sức, ít bị chuồn lá, phục hồi sinh trưởng rất nhanh.

Sau đó, chỉ dùng ROOTPLEX hoặc B1 2-3 tuần/lần vào phân. Thời gian này phải để ở nơi ẩm mát, tránh nắng, không được tưới ướt mà chỉ phun sương cho lấm tấm nước bám lên thôi, bón phân cũng vậy và chỉ ở mặt dưới lá.

Trồng trên chậu và giá thể tạm. Dùng chậu đất nung có nhiều lỗ loại size lớn, càng lớn càng tốt.

Buộc cây bằng dây điện thoại vào chậu (lòng qua các lỗ hông chậu để buộc).

Buộc 4 cây Lan thành hình chữ nhật trên một chậu. Buộc sao cho lá gần rể nhất nằm ngang mặt chậu

Sau đó bỏ một ít sơ dừa loại xay nhuyễn (loại trộn với tro trấu để trồng cây – loại này rất rẻ tiền và dễ kiếm, khoảng 5 ngàn 1 bao cát) ở đáy chậu (khoảng 5mm) sau đó bỏ các than cục cỡ trung (khoảng 5cm mỗi cạnh), bỏ than lên đến cách lá cuối cùng 2cm. Tiếp tục dùng sơ dừa xay nhuyễn bỏ khoảng 3 nắm tay vào phần chính giữa những cục than.

Tưới B1 + chúng tôi + 30-10-10 trong tháng đầu (tưới hàng ngày, dùng nồng độ 50% bình thường). Nếu là cây lớn khi cây nhú mầm rể chuyển sang tưới B1 + chúng tôi + 20-20-20.

Sau khi rễ dài khoảng 5-7cm, nếu muốn chuyển chậu thì ngâm chậu lấy cây ra, tháp lên cây vú sữa hay chơi 1 cây/chậu treo. Còn nếu muốn để 4 cây/chậu như cũ thì dốc ngược chậu lên (chổng đầu), dùng vòi nước xịt cho trôi các sơ dừa xay ra, vì lúc này không cần nữa, sợ tưới quá nhiều nước mà sơ dừa giữ nước làm úng rễ.

Đối với đai châu nên tưới phun sương cho tới khi thấy rễ chuyển sắc, tưới 2-3 lần/ngày vào mùa nắng, còn mùa mưa thì tùy ngày. Cách làm này chỉ sử dụng cho những người chơi 10kg trở xuống. Nếu trồng số lượng lớn thì không thể áp dụng được, mặc dù hiệu quả – an toàn nhưng rất tốn kém chi phí. Trồng nhiều thì dùng phương pháp kích rễ mạo hiểm hơn, tỉ lệ hư cây có thể lên tới 3% nhưng bù lại chi phí khác sẽ rẻ hơn nhiều.

HÌNH ẢNH THỰC TẾ SẢN PHẨM TẠI SHOP

Cây con tại vườn dài khoảng 8-10 cm, rễ đã ổn định.