【#1】Bật Mí Cách Nhân Giống Hoa Lan Hoàng Thảo Từ A Đến Z

Nhắc đến hoa lan bạn sẽ nghĩ ngay đến hình ảnh những bông hoa có vẻ đẹp kiêu kỳ, cuốn hút và sang trọng. Trong đó giống hoa lan hoàng thảo được biết đến là một loài hoa đẹp, có sức lôi cuốn, với hương thơm vô cùng quyến rũ đã thu hút được nhiều người yêu hoa. Chính vì vậy mà cách nhân giống hoa lan hoàng thảo được nhiều người quan tâm.

Hoa lan hoàng thảo vẻ đẹp có sức lôi cuốn

Từ lâu hoa lan hoàng thảo vẫn được mệnh danh là một loài hoa đẹp, không chỉ có mùi hương quyến rũ mà bởi vì sự đa dạng về màu sắc đã thu hút được sự chú ý và quan tâm của nhiều người, do vậy có rất nhiều người đã muốn sở hữu những chậu hoa lan hoàng thảo ngay tại trong ngôi nhà của mình, để hàng ngày được tự tay chăm sóc và thưởng ngoạn vẻ đẹp của hoa lan hoàng thảo.

Hiện nay hoa lan hoàng thảo được coi là loài hoa phong lan phổ biến và được nhiều người yêu thích, tuy không quá quý hiếm nhưng lại có giá trị kinh tế cao, chính vì vậy mà không phải ai cũng sở hữu được cho mình chậu hoa lan hoàng thảo như ý muốn.

Cách nhân giống hoa lan hoàng thảo

Nhân giống hoa lan hoàng thảo bằng keiki

Hoa lan hoàng thảo được biết đến là loài cây ưa mọc trên cây trưởng thành, chính vì vậy nhân giống hoa lan hoàng thảo trên cây được gọi là keiki, với phương pháp đơn giản, để bạn có thể mang đến một môi trường sống lý tưởng để nhân giống cây mẹ.

Chính vì vậy môi trường thích hợp để nhân giống hoa lan hoàng thảo phải đảm bảo yếu tố thoáng mát, không tối quá, cũng như không quá ẩm ướt, thoáng nhưng phải không nắng. Việc nhân giống được tiến hành bắt đầu từ lúc cây đã rụng hết lá, bạn sẽ mang cây vào nơi mát và tiến hành tưới phun sương và giữ ẩm, chính vì vậy mà bắt buộc bạn phải thường xuyên tưới nước, đồng thời bổ sung thêm lượng kích thích sinh trưởng hàng ngày.

Tốt nhất bạn nên đặt thân cây mẹ nằm ngang và bó sẵn giá thể, khi cây con đã dài ra từ 5- 7cm, đã bám vào giá thể thì hãy cắt hẳn thân mẹ, nhằm thúc đẩy cho sự phát triển của cây con.

Với cách nhân giống hoa lan hoàng thảo này bạn nên lưu ý một số vấn đề sau:

– Chỉ phù hợp với loại cây thân thòng đơn dọc thân cây giả hạc như hạc vỹ, long tu, đùi gà.

– Sau khi đã tách biệt hoàn toàn giá thể thì hãy mang ra nắng để dưới 1 lớp lưới che, nhằm giúp cho cây con khỏe mạnh, và sinh trưởng tốt. Nếu sau một vài ngày nắng mà thân cây vẫn chịu được thì tốt nhất nên để nguyên ở vị trí cũ để cho cây quen hẳn.

– Nên tưới nước cho cây nhiều lần trong ngày.

Nhân giống hoa lan hoàng thảo từ hạt

Với cách nhân giống hoa lan hoàng thảo từ hạt sẽ khó khăn hơn rất nhiều, cũng như không tránh được rủi ro. Do vậy bạn nên đợi cho quả đã chín già có màu vàng, và khi thấy lớp vỏ bên ngoài đã nứt thì hãy hái quả và tách lấy phần bông ở bên trong, sau đó hòa dung dịch và phun lên gốc cây mẹ.

Sau khi đã phun hạt xong thì chỉ cần phun sương nhẹ trong khoảng 1 tháng, cũng như cần phải giữ ẩm đều cho đến khi cây con mọc thì hãy lựa chọn giá thể xem cây mẹ có thích hợp hay không.

Tuy nhiên với cách nhân giống hoa lan hoàng thảo bằng hạt thì hay xảy ra tình trạng nấm bệnh, côn trùng ăn, do vậy đòi hỏi người chăm sóc phải canh chừng cẩn thận, tránh mưa, nắng trực tiếp, cũng như phải đảm bảo điều kiện môi trường ổn định.

【#2】Cây Lan Hài Hen-Ry (Paphiopedilum Henryanum) Braem

Cây lan hài Paphiopedilum henryanum (Hài Bắc) do Braem công bố năm 1987 căn cứ vào cây lan tìm được tại Vân Nam gần biên giới Hoa-Việt. Theo các tài liệu, cây lan này mọc tại: Cao bằng, Hà giang, Hòa Bình, Lào cai.

Cây lan hài  Hen-ry (Paphiopedilum henryanum) Braem

Mùa xuân năm 2001 Leonid Averyanov và D. Harder đã tìm thấy cây lan này tại khu bảo tồn Phong Quang tỉnh Hà Giang. Ngày 12 tháng giêng năm 2003 Trần văn Thao, Nguyễn sinh Khang lại đã tìm thấy khu bảo tồn Bát Đại Sơn, Hà Giang.

Đây là một giống Thạch lan nhỏ. Lá từ 4 đến 6 chiếc dài 15-18 cm, ngang rộng 2 cm. Dò hoa cao 15 cm, hoa một chiếc hay 2 chiếc ngang 6 cm, nở vào tháng 8-11 dương lịch, tuy không hương thơm nhưng khoảng 2 tháng mới tàn.

Hình bên cạnh là cây lan do chính người viết nuôi trồng tại Placentia, California USA và chụp hình vào tháng 9 năm 2008

Cây lan này còn có những tên khác (đồng danh) như sau:

• Paphiopedilum dollii Lückel (1987)

• Paphiopedilum henryanum var. christae Braem (1991)

• Paphiopedilum chaoi H.S. Hua (1999)

• Paphiopedilum henryanum f. album O. Gruss (2002)

CÁCH TRỒNG

ÁNH SÁNG: Giống lan này rất dễ trồng, để ở nơi bóng mát, có chút nắng sớm hay chiều và cũng có thể trồng ở trong nhà bên cửa sổ hay dưới ngọn đèn ống.

NHIỆT ĐỘ: Lan có thể chịu lạnh tới 40°F hay nóng tới 100°F nhưng thích hợp nhất là từ 70-90°F (21-32.2°C) ban đêm từ 45-60°F (7-15.6°C). Khi lạnh nên tránh đọng nước trên ngọn và khi quá nóng cần phải phun nước cho bớt nóng.

ẨM ĐỘ: Từ 40-70%

THÓANG GIÓ: Khi độ ẩm lên cao cần phải thoáng gió để lan khỏi nhiễm bệnh.

TƯỚI NƯỚC: Lan không có củ hay thân để chứa nước, cho nên phải chứa nước ở trong lá. Vì vậy cần phải giữ cho cây khỏi bị khô nhưng không để lan bị sũng nước. Mùa hè tưới 2 lần mỗi tuần, mùa đông mỗi tuần một lần. Đừng để quá khô, rễ sẽ bị chết và rất khó mọc lại.

BÓN PHÂN: Bón phân điều hòa mỗi tuần một lần, mùa đông mỗi tháng một lần với phân 15-15-15 pha ¼ thìa cà phê cho 4 lít nước.

THAY CHẬU: Lan cần thay chậu 2 năm một lần hoặc khi vât liệu trồng đã mục. Không nên dùng chậu quá lớn.

VẬT LIỆU TRỒNG:

• 30% vỏ thông nhỏ

• 30% than nhỏ

• 20% rễ dương xỉ (tree fern)

• 10% perlite hay rêu (sphagnum moss)

Cách nuôi trồng này có thể áp dụng cho những giống lan hài nhỏ như Paph. delenatii, Paph. helenae, Paph. gratrixianum v.v… và nếu chúng ta trồng thành một khóm lớn sẽ có một chậu lan đẹp như hình dưới đây:

【#3】Nhận Định Loài Lan Stanhopea (Stan-Hope-Eeah)

Trong số các loài lan, Stanhopea là một loài có hương thơm ngào ngạt như cacao, như chocolate, như chanh, như hồi, như quế. Nhưng Stanhopea cũng giống như người đẹp thường hay yểu mệnh cho nên chỉ 3 ngày hoa đã tàn. Tuy vậy một cụm lớn có thể nở hoa liên tục trong vài tuần lễ. Hoa nở vào mùa hè hay mùa thu, hương thơm ngát từ khoảng 9 gìờ sáng đến 3 giờ chiều.

Nhận định loài lan Stanhopea (stan-HOPE-eeah)

Hình dáng bông hoa rất lạ lùng khác hẳn những loại hoa thông thường. Đặc biệt hơn cả, cuống hoa chui xuống đáy chậu hoặc mọc vòng ra phía ngoài cho nên loại lan này cần phải trồng trong giỏ (Basket) và treo lên. Lá to và rộng, xanh mướt rất đẹp.

Stanhopea có chừng trên 30 giống mọc khắp các nước thuộc Nam Mỹ châu. Cây lan đầu tiên đã nở hoa tại vườn thảo mộc Kews Anh quốc, do John Frost trồng và đưa tài liệu cho William Hooker công bố vào năm 1829 là cây lan Stanhopea insignismà người Mễ Tây Cơ đã đặt tên là lan sừng bò “El toro” vì hoa lan có 2 chiếc ngạnh giống như sừng con bò. Chữ Stanhopea được đặt tên cho cây lan để vinh danh Hầu tước Philip Henry Stanhope, chủ tịch viện dược thảo Luân đôn.

CÁCH TRỒNG

ÁNH SÁNG

Stanhopea cần nhiều ánh sáng như Cattleya và rất thích hợp với miền Nam California.

NHIỆT ĐỘ

Stanhopea ưa nhiệt độ vừa phải, ban ngày từ 75°F đến 85°F, ban đêm khoảng 55°F đến 60°F. Tuy nhiên nếu nóng hơn hay lạnh hơn lan vẫn chịu đựng được. Nếu nóng quá treo vào chỗ bóng mát, còn nếu lạnh quá nên treo vào chỗ có nắng.

TƯỚI NƯỚC

Nước rất cần thiết cho Stanhopea, thiếu nước củ sẽ teo tóp lại và có đốm ở lá. Lan rất nhậy cảm với chất muối đọng trong vỏ câycho nên cần phải tười cho thật đẫm. Không bao giờ để lan khô rễ ngay cả trong mùa đông vì một khi rễ bị chết rất khó lòng hồi phục.

BÓN PHÂN

Bón phân thường xuyên, cứ 1 hay 2 tuần lễ một lần. Nếu trồng bằng vỏ thông, bón bằng 30-10-10 hay 20-20-20 pha loãng. Vào mùa hè bón thêm phân 10-30-20 cho ra nhiều hoa. Nếu trồng bằng rêu sphagnum moss không cần bón phân 30-10-10.

THAY CHẬU

Tốt nhất là thay chậu sau khi hoa vừa tàn, bởi vì cây mọc quanh năm kể cả trong mùa đông. Hoa ra nhiều và mạnh từ những cụm lớn vì vậy không nên xẻ nhỏ ra. Trồng lan trong giỏ bằng kim khí hay nhựa để dò hoa chui ra từ đáy. Muốn cây mọc mạnh nên thay chậu 3 năm một lần, những cụm quá lớn không cần phải trồng trong chậu.

NHỮNG GIỐNG STANHOPEA CÓ HƯƠNG THƠM

Xếp hạng theo thơm nhiều hay ít:

• Stanhopea wardii

• Stanhopea tigrina

• Stanhopea occulata

• Stanhopea graveolens

• Stanhopea econuta

• Stanhopeasaccata

• Stanhopea hernadezii

• Stanhopea platyceras

• Stanhopea eburnae

• Stanhopea devoniensis

• Satnhopea costaricensis

• Stanhopea jenishiana

• Stanhopea martiana

• Stanhopea anfracta

【#4】Các Giống Lan Stanhopea

Người Việt chúng ta thường không ưa những bông hoa sớm nở tối tàn, ví như người con gái hồng nhan bạc mệnh.

Nhưng tôi lại thích những giống lan Stanhopea viết tắt là Stan. mặc dầu cây này hoa nở chỉ được 3 ngày là tàn. Bởi vì hình dáng thực là lạ lùng, khác biệt, hoa khá lớn từ 8-15 phân, mỗi chùm 5-7 chiếc, thoạt trông giống như con chim với đôi cánh lớn và hai con mắt đen nhánh, mầu sắc rực rỡ huy hoàng có vàng có nâu có đen có trắng. Hương thơm thực là ngào ngạt có lẽ không một loài lan có thể sánh bằng, thơm mùi vani trộn lẫn với súc cù là hay nhiều thứ gia vị ngon ngọt trộn lẫn với nhau đứng xa 4-5 thước vẫn còn ngửi thấy.

Các giống Lan Stanhopea

Thông thường loài lan này nở hoa vào tháng 6, tháng 7 dương lịch tùy theo khí hậu. Tuy hoa chỉ tồn tại được 3 ngày, nhưng một chậu lớn có 7-8 dò hoa, có thứ cùng nở đồng loạt như Stanhopea jenishiana với 7-8 hoa, có giống lại nở dần dần từng dò một cho nên thời gian có hoa kéo dài cả tháng.

Riêng cây Stanhopea Ronsard lai giống giữa 2 cây Stanhopea occulata và Stanhopea wardii của tôi lại nở lai rai từ tháng 6 cho đến tháng 12-2010.

Xin giới thiệu một vài giống như sau:Stanhopea là một loài lan của các xứ Nam Mỹ, tên đặt để vinh danh hầu tước Phillip Henry Stanhope thứ 4 (1781-1855), Hội trưởng Hội thảo mộc Medico-Botanical Society tại Luân Đôn. Loài lan này có khoảng chừng 55 giống. Tuy hình dạng khá giống nhau nhưng mỗi giống có một mầu sắc, kích thước, số hoa, cách nở và hương thơm khác nhau.

Stanhopea anfracta

Mọc tại Ecuador, Peru và Bolivia

Ảnh: Orchid species
Ảnh: Orchid species Stanhopea confusa

Mọc tại Nicaragua, Honduras, Costa Rica và Panama.

Stanhopea costaricensis

Mọc tại Guatemala, Nicaragua, Costa Rica và Panama.

Ảnh: Orchid species
Ảnh: Orchid species Stanhopea embreei

Mọc tại Ecuador và Peru.

Stanhopea jenischiana

Mọc tại Panama, Venezuela, Colombia, Ecuador và Peru.

Ảnh: Bùi xuân Đáng
Ảnh: Orchid species Stanhopea nigroviolacea

Mọc tại Mexico.

Stanhopea reichenbachiana

Mọc tại Ecuador và Colombia.

Ảnh: Orchid species
Ảnh: Bùi xuân Đáng Stanhopea tigrina

Mọc tại Mexico.

Stanhopea wardii

Mọc tại Nicaragua, El Salvador, Costa Rica, Panama, Colombia và Venezuela.

Ảnh: Bùi xuân Đáng

CÁCH TRỒNG

Stanhopea là một loài lan rất dễ trồng, nhất là đối với khí hậu của miền Nam California hay tại Việt Nam.

ÁNH SÁNG:

Lan cần không cần nhiều ánh sáng như Cattleya, nhưng cũng không chịu được nắng trực tiếp vì sẽ làm cháy lá.

NHIỆT ĐỘ:

Lan ưa thích nhiệt độ ban ngày vào khoảng 70-85°F (21-29°C) và ban đêm vào 60-65°F (15.6-18.3°C). Tuy nhiên lan có thể chịu nóng tới 90°F (32.2°C) và chịu lạnh tới 45°F (7°C).

ẨM ĐỘ:

Ẩm độ thích hợp nhất là từ 50-75%. Nếu quá nóng cấn tăng ẩm độ lên càng cao càng tốt.

TƯỚI NƯỚC:

Lan cần tưới nhiều nước khi có cây non và giữ cho cây luôn luôn ẩm ướt như vậy củ mới mập mạp và nhiều hoa. Vào mùa hè có thể tưới hàng ngày. Khi tưới nên tưới trên lá để tránh nạn rệp đỏ (Red spider mites). Mùa Đông nên tưới thưa đi nhưng không được để quá khô. Đầu lá bị cháy nâu là triệu chứng rễ bị quá khô.

THOÁNG GIÓ:

Lan không ưa để ở nơi tù túng, không thoáng đãng như vậy lan sẽ dễ bị bệnh và không ra hoa.

BÓN PHÂN:

Nên bón phân điều hòa với phân 20-20-20 mỗi tuần 1 lần, với ½ thìa cà phê cho 4 lít nước. sang tháng 4-5 bón với 10-30-20.

THAY ĐỔI GIÁ THỂ:

Chỉ thay đổi giá thể khi chậu quá chật hay chất trồng đã mục nát. Lan gần như mọc quanh năm, cho nên thời gian tốt nhất để thay đổi vật liệu nuôi trồng là vào mùa Xuân hay ngay khi hoa vừa tàn. Vì bông hoa này thường chui ra từ đáy chậu, cho nên cần phải trồng trong các rỏ gỗ hay nhựa (basket) hay chậu lưới (wire basket) để nụ hoa dễ chui ra. Cần phải lót chung quanh và đáy châu với rêu (moss) để cho các vật liệu không rơi ra ngoài. Lan có thể trồng với 100% rêu hay với các hợp chất sau: 70% vỏ thông nhỏ, 20% perlite số 3, 5% than vụn và 5% rêu.

Các củ già đã trụi lá, tách ra bỏ vao chậu có chút vỏ thông nhỏ và để trong bóng mát có thể sẽ ra cây con.

【#5】Bài Nghiên Cứu: Kỹ Thuật Trồng Lan Hài

Giống Lan Hài Paplliopedilum gồm hơn 66 loài phân bố từ Ấn Độ, Niu Ghinê và vùng Đông Nam Á, người Pháp gọi loài thuộc giống này là Hài vệ nữ (Sabot de Venus) và người Anh dùng với ý nghĩa tương tự (Lady’s slippers).

Bài nghiên cứu: kỹ thuật trồng lan hài

Họ phụ: Cypripedioideae. Tông Cypripedieae.

Giống Paplliopedilum gồm hơn 66 loài phân bố từ Ấn Độ, Niu Ghinê và vùng Đông Nam Á, người Pháp gọi loài thuộc giống này là Hài vệ nữ (Sabot de Venus) và người Anh dùng với ý nghĩa tương tự (Lady’s slippers).

Ở Việt Nam có ít nhất 10 loài lan Hài, trong đó có 1 loài đặc hữu được cả thế giới ưa chuộng là hài hồng (Paphiopedilun Delenatii). Trước đây loài này rất hiếm nhưng từ năm 1993 trở lại đây, loài này được phát hiện có nhiều ở vùng căn cứ Bác Ái thuộc huyện Ninh Sơn (Ninh Thuận), vùng Hòn Nhạn (Phú Yên) và Krông Bông (Đaklak).

Ba loài cho màu sắc đẹp có giá trị thương mại hiện nay đang khai thác nhiều là Paphiopedilum Callosum (Vân Hài), Paphiopedilum Vilosum (Kim Hài) và Paphiopedilum Appletonianum (Hài cánh sen).

Paphiopedilum Callosum (Vân Hài)

Paphiopedilum Vilosum (Kim Hài)

Paphiopedilum Appletonianum (Hài cánh sen)

Quê hương của 3 loài lan Hài đẹp thông dụng là vùng cao nguyên Nam Trung Bộ có cao độ thấp hơn 1000m, trải dài từ Di Linh đến Lang Hanh. Nếu như loài Paphiopedilum callosum (Vân hài) chỉ mọc trên đất dựa suối, thì loài Paphiopedilum appletonianum chỉ mọc trên những hốc đá, dưới thác nước cao, còn loài Paphiopedilum villosum lại ở dạng trung gian có thể mọc trên đất và trên cây hay trên đá.

Hai loài P. callosum và P.appletonianum có dạng lá gần giống nhau nhưng phát hoạ và hoa của chúng rất khác nhau. P.callosum có phát hoa trung bình 20cm, trong khi P. appletonianum có phát hoa dài 40-50cm. Cả 3 loài đều cho 1-2 hoa trên 1 trục phát hoa với đường kính 10-15cm.

I. GIỚI THIỆU CHUNG

Paphiopedilum thích một nhiệt độ mát và ẩm từ 18oC – 21oC. Cây thích ẩm, nhưng không chịu úng, ánh sáng cần thiết khoảng 30% với cường độ 8.000-10.000 1m/m2. Giá thể cấu tạo như Hạc đỉnh, dinh duỡng phân bón cũng tương tự. Các loài thuộc giống này không có mùa nghỉ vì thế phải tưới nước rất đều đặn 3 lần/ngày trong mùa nắng và 2 lần/ngày vào mùa mưa. Paphiopedilum là lan có pH của giá thể và nước tưới cao, pH từ 6,5 đến 7.

Paphiopedilum có căn hành dưới đất, nên có khả năng mọc con như một số loài tre. Việc nhân giống được tiến hành khi cây con đã đến tuổi trưởng thành, có thể tách cây con ra khỏi cây mẹ với một ít giá thể có bám rễ và trồng vào một chậu khác.

Vì cùng chung một họ: Cypripdiae và hoa lại trông hơi giống nhau, cho nên nhiều người gọi chung 5 loại: Cypripedium, Mexipedium, Paphiopedilum, Phramipedium và Selenipedium đều là Nữ hài hay Vệ hài “Cyps”.

Sở dĩ loài hoa này có tên kể trên bởi vì hình dáng giống như một chiếc hài và do chữ Hy Lạp mà ra: Paphos = Venus (Vệ nữ) Pedilon = sandal (giầy dép) và thường được gọi chung là Lady’s Slipper Orchids.

Giống lan này hoa lâu tàn, có khi tới 2 tháng. Nữ hài Paphiopedilum có khoảng chừng 75 giống mọc ở Á Châu, Việt nam có khoảng trên 20 giống, trong đó có vài cây lai giống do thiên nhiên.

1) ÁNH SÁNG

Lan nữ hài không cần nhiều ánh sáng, cho nên thích hợp trồng trong bóng mát hay trong nhà gần cửa sổ hoặc dưới ánh sáng của 4 chiếc đèn ống là đủ. Lan cần khoảng 1000-1500 ánh nến, giống như trồng Phalaenopsis hay Masdevallia vậy.

2) NHIỆT ĐỘ

Lan nữ hài Paphiopedilum chia làm 2 loại nhiệt độ: Ấm lá có lốm đốm đòi hỏi trên 85°F (29,4oC)cho ban ngày và trên 60°F (15,6oC)cho ban đêm, loại Lạnh lá xanh không đốm dưới 80°F (26,7oC) cho ban ngày và dưới 60°F cho ban đêm. Nhưng nhiều tại California có thể trồng cả hai loại cùng một nhiệt độ. Mùa đông lan nữ hài có thể chịu lạnh đến 40°F (4,4oC) miễn là không bị đóng băng hay có nước đọng trên lá. Mùa hè khi nóng trên 95°F (35oC) cần tăng độ ẩm và thoáng gió.

3) TƯỚI NƯỚC

Vì lan không có củ, bẹ chứa nước nên lúc nào rễ cũng cần ẩm ướt. Vật liệu trồng lan phải giữ dược độ ẩm nhưng không sũng nước. Mỗi tuần tưới 2 lần vào mùa hè, một tuần vào mùa đông.

4) BÓN PHÂN

Nên bón bằng loại phân 30-10-10 pha thật loãng ¼ thìa cà phê gạt mỗi tuần một lần vào mùa hè và mỗi tháng 1 lần vào mùa đông. Mỗi tháng phải xả nước một lần cho đẫm để tránh muối đọng trong chậu.

5) ẨM ĐỘ

Lan cần từ 40-50% độ ẩm. Trong nhà nên để trên khay hay đĩa nước dưới có đá hay gỗ, tránh việc ngâm chậu trong nước.

6) THAY CHẬU

Hai năm phải thay chậu một lần hoặc khi vỏ cây đã bị mục. Trộn vỏ cây như sau:

Vỏ thông nhỏ 1/8″————–6 phần

Vỏ dừa nhỏ ¼”——————2 phần

Than nhỏ 1/8-¼”—————-1 phần

Đá bọt Perlite——————–1 phần

Gỗ thông đỏ———————1 phần

Muốn thay chậu dễ dàng, hãy ngâm vào trong nước chừng 15 phút rễ sẽ tơi ra. Tách ra chừng 3-5 nhánh, nếu tách ít quá vẫn sống nhưng không ra hoa. Trồng vào giữa chậu và vùi sâu chừng 1,27cm. Đừng trồng sâu quá lan sẽ bị thối lá và cũng đừng trồng trong chậu quá lớn.

NHỮNG GIỐNG NỮ HÀI MỌC TẠI VIỆT NAM

Loại Hài (tên Latinh)

Nở hoa vào mùa

Paphiopedilum appletonianum

Xuân

bargigerum

Thu

callosum

Hạ

concolor

Cuối Xuân, đầu Hạ

delenatii

Xuân

dianthum

Cuối thu

emersonii

Xuân

gratrixianum

Xuân

hangianum

Cuối thu

helenae

Thu

henryanum

Thu

hiepii

Xuân

hirsutissimum

Xuân

malipoense

Xuân

micranthum

Xuân

purpuratum

Thu

tranlienianum

Thu

vietnamense

Đông

villosum

Đông

affine

Xuân

aspersum

Thu

dalatense

Hạ

hemannnii

Thu

Mùa hoa nở trên đây là tại núi rừng Việt nam, tuy nhiên tùy theo thời tiết có thể sớm hay chậm hơn. Ngoài những cây đặc hữu nổi tiếng như: Pap. delenatii, Pap helenae, Pap vietnamense.

II. ĐIỀU KIỆN NUÔI TRỒNG LAN HÀI

Có thể nói, loại lan đẹp nhất trong số các loài lan được biết đến là lan Paphiopedilum (phát âm: pa-phi-ô-pe-đi-lum) và Cyripedilum (Xíp-ri-pe-đi-lum), đó là các loại cây cảnh lý tưởng.

Chúng thường được gọi chung là lan Hài, có thể nhận ra chúng dễ dàng bằng hình dạng của hoa, cái môi hay lưỡi của chúng giống hình chiếc Hài.

Các cây Cypripedilum cũng được gọi là Hài vệ nữ, xuất xứ từ Đông Âu và Bắc Mỹ, trong khi đó, các cây Paphiopedilum có xuất xứ từ Ấn Độ, Malaysia, Đông nam Á và Niu Ghi-nê.

Lá của lan Hài phát triển thành từng cặp từ gốc của cây. Cây giữ các lá này trong nhiều năm và cây sinh trưởng thành một cụm lớn. Chúng không có các giả hành vì vậy không thể lưu trữ nước và chất dinh dưỡng. Vì lý do này mà lan Hài không có mùa nghỉ, hoặc bị quá khô, mặc dù với hầu hết các loại hoa lan đều cần phải có sự thoát nước tốt.

Lan Hài có thể được trồng từ cây con đến trưởng thành hoặc được chia tách từ các cây trưởng thành. Các cây sống trong vùng khí hậu lạnh thường không có biến dị về lá, chúng thường có màu xanh, trong khi các cây sinh trưởng trong vùng ấm hơn thường có lá vằn, điều đó khiến cho chúng hấp dẫn ngay cả khi chúng chưa ra hoa.

Đa số các loài lan Hài sống dưới đất, có nghĩa là chúng được trồng trong đất, một số ít bám trên các cành cây và trong các hốc đá. Lan Hài tương đối dễ trồng và hoa của chúng thọ từ 8-10 tuần, ngay cả khi cắt hoa cắm lọ chúng cũng thọ được vài tuần. Hầu hết các loại Hài lai rất đa dạng về kích cỡ và màu sắc hoa.

Có một số loài cây thích hợp với điều kiện sống nơi bậu cửa sổ, hai loại lan hài Paph.callosum và Paph.sukhakulii. Cả hai xuất xứ từ Thái Lan, nở hoa vào mùa thu và yêu cầu điều kiện nhiệt độ ấm. Nếu bạn có đầy đủ các điều kiện tốt cho việc trồng lan Hồ Điệp, bạn cũng có thể trồng lan Hài và chúng cũng là một sự thử nghiệm thú vị!

1) NHIỆT ĐỘ:

Lan Hài được phân chia thành 2 nhóm chính, theo quy luật chung, những cây có lá màu xanh thường thích sống ở nơi có nhiệt độ lạnh đến trung bình, ban đêm từ 13-16 độ C, ban ngày 18-24 độ C. Các loại Hài có lá vằn thích hợp với điều kiện nhiệt từ trung bình đến ấm, ban đêm 16-18 độ C, ban ngày từ 21 – 25 độ C.

2) ÁNH SÁNG:

Lan Hài không cần ánh sáng mặt trời đầy đủ. Giống như các cây trồng trong nhà, chúng thường tốt trong điều kiện ánh sáng tốt, nhất là trong mùa đông. Nếu chúng được trồng trong nhà kính chúng yêu cầu các điều kiện một nửa, ánh sáng mặt trời trực tiếp trong suốt mùa hè sẽ là quá mạnh. Nếu mức sáng quá thấp cây sẽ không ra hoa và ánh sáng mạnh quá có thể gây ra vàng lá và cháy lá.

3) TƯỚI NƯỚC:

Cây cần phải được tưới nước quanh năm, 5-7 ngày tưới một lần trong mùa hè và một lần một tuần trong mùa đông. Điều quan trọng là cây phải được giữ ẩm nhưng không được đọng nước. Tất cả đều không có cơ quan dự trữ nước và dinh dưỡng. Nếu quá khô, rễ có thể bị hỏng. Luôn luôn tưới cây từ bên trên miệng chậu và không bao giờ cho phép chúng bị sũng nước. Nước mưa sạch là thích hợp, nhưng bạn có thể dùng nước máy lọc.

LƯU Ý: Không bao giờ được để cây bị sũng nước hoặc úng nước. Rễ cây sẽ bị thối và gây ra chết cây.

4) CHO ĂN:

khi cho ăn cần đảm bảo nguyên tắc thật loãng và thường xuyên. Cho ăn 2 tuần 1 lần vào mùa xuân và hè, 4 tuần 1 lần trong mùa thu và đông.

5) ĐỘ ẨM KHÔNG KHÍ:

không khí ẩm và lưu thông tốt là rất cần thiết, nhất là trong mùa hè, giúp giảm thiểu nguy cơ nhiễm nấm bệnh và giữ cho cây không bị khô quá nhanh. Độ ẩm có thể được nâng lên bằng cách đặt chậu cây lên trên các khay sỏi nhẹ với 50% độ ẩm là lý tưởng.

6) SAU KHI TÀN HOA:

Cắt bỏ cành hoa cũ ở đỉnh của cây.

7) THAY CHẬU:

Các cây lai thường được thay chậu hàng năm. Tốt nhất là mùa xuân. Lan Hài hầu như không bị ảnh hưởng bởi sự thay chậu, thậm chí có thể thay chậu khi nó đang có nụ nếu cẩn thận không làm gãy nụ hoa. Thay chậu hoặc tách nhánh sau khi tàn hoa vào mùa xuân.

Không nên dùng các chậu quá to, bởi vì nó sẽ sinh trưởng tốt hơn trong một cái chậu mà chậu đó chỉ cần đủ cho sự phát triển trong năm tới. Một cây có thể sinh trưởng đầy chậu thường xuyên. Một cây lớn thường sản sinh ra nhiều nhánh con nhưng đôi khi một cây già có thể được lợi từ việc chia tách nhằm tái sinh nó.

Có thể cây trồng của bạn phát triển rất tốt nhưng không ra hoa. Điều này cũng có thể xảy ra khi cây yếu hoặc bị úng nước. Các cây như vậy cần phải được thay chậu ngay bất kể thời điểm nào trong năm.

8) KỸ THUẬT THAY CHẬU CƠ BẢN:

Tháo cây ra khỏi chậu cũ và kiểm tra tình trạng của rễ. Rũ bỏ chất trồng cũ. Nếu rễ chắc khỏe và trong tình trạng tốt thì chậu phải đủ rộng để cho sự phát triển trong năm tới. Nếu dùng vỏ cây để trồng thì cần phải ngâm nó mới tốt (1 ngày hoặc hơn) trước khi thay chậu.

Dùng chậu đủ lớn để cho sự phát triển dự kiến của cây trong năm tới. Hỗ trợ cho sự phát triển của các nhánh cây lớn trong chậu bằng cách rải phân hữu cơ xung quanh rễ.

Rễ cây khá mỏng manh và cần phải cẩn thận tránh bị hư trong quá trình thay chậu. Tưới nước sau khoảng 10 ngày sau khi thay chậu nhưng không được để cho chất trồng khô hoàn toàn. Sau đó tiếp tục tưới bình thường.

9) CHIA TÁCH CÂY:

Các cây có thể được chia tách bằng cách kéo nhẹ các nhánh cây bên ngoài bụi. Cố gắng để tách thành các khóm có số lượng thân hợp lý, từ 2-3 thân là được. Đảm bảo việc chia tách cây sao cho có một thân tơ và một thân cho hoa. Trồng cây như đã nói trong phần trên với một cái chậu phù hợp.

10) SÂU BỆNH:

Phòng bệnh hơn chữa bệnh, hãy lựa chọn những cây thực sự khỏe mạnh và nuôi trồng chúng thật tốt trong điều kiện sạch bệnh. Loại bỏ các cây quá yếu hoặc nhiễm bệnh và vệ sinh trong nhà kính.

Không có các loại sâu bệnh cụ thể gắn với lan Hài, nhưng các loại nấm, rệp…sẽ làm suy yếu cây nếu không được kiểm soát. Rửa sạch chúng bằng nước xà phòng nếu phát hiện sớm, nếu không, cần dùng các loại thuốc đặc trị với hướng dẫn cụ thể.

LỜI KHUYÊN: Nên mua hoa lan từ các nhà cung cấp có uy tín và lựa chọn các cây thực sự khỏe mạnh, sạch bệnh. Nếu mua cây đang hoa, kiểm tra những bông hoa không bị hư hại bằng cách chạm nhẹ vào môi của hoa, nếu môi mềm hoặc có vết là dấu hiệu hoa sắp tàn. Xem xét các chồi mới phát triển.

LƯU Ý: Để tránh hư hại cây và hoa, nên giữ chúng tránh xa các nguồn nhiệt như máy điều hòa, và các nguồn nhiệt khác.

ĐẶC BIỆT LƯU Ý: Lá mềm có thể là dấu hiệu của sự quá nóng hoặc thiếu nước, bởi vì lan Hài thường được trồng trong chậu nhỏ với chất trồng thoát nước, chúng có thể khô rất nhanh chóng. Tưới nước là yếu tố quan trọng nhất và nguyên tắc vàng để cây sinh trưởng tốt là giữ cho chúng mát mẻ và ẩm ướt./.