Cách Trồng Đậu Bắp Và Trồng Đậu Bắp Tại Nhà

--- Bài mới hơn ---

  • Cách Trồng Cây Đậu Bắp Trong Chậu Tại Nhà Siêu Sạch
  • Cách Trồng Đậu Bắp Trong Thùng Xốp Tại Nhà “hiệu Quả Nhất”
  • Kỹ Thuật Trồng Đu Đủ Sai Quả
  • “bí Mật” Trồng Địa Lan Ra Hoa Đẹp Cây Sinh Trưởng Tốt
  • Cách Trồng Đậu Bắp Cho Quả Sai Ăn Mãi Không Hết
  • Đậu bắp được chế biến thành nhiều món ngon như luộc, nướng, nấu canh, đậu bắp trở thành thực phẩm thông dụng trong mỗi gia đình và cũng được trồng rất nhiều ở nhiều nơi khác nhau. Tại bài viết này Hội nuôi trồng sẽ hướng dẫn cho bạn kỹ thuật trồng cây đậu bắp cho năng suất cao.

    Cách trồng Đậu bắp và trồng Đậu bắp tại nhà hiệu quả

    Cây đậu bắp có 3 loại giống đậu bắp xanh, cây đậu bắp đỏ và đậu bắp tím, cả ba loại giống này đều rất dễ sống nên chúng ta có thể trồng đậu bắp với diện tích rộng để bán hoặc nếu gia đình bạn không có không gian rộng thì có thể tận dụng thùng xốp hoặc chậu cây để trồng cây đậu bắp tại nhà.

    Cây đậu bắp có thể trồng trên nhiều loại đất khác nhau, tuy nhiên để năng suất cao và chất lượng đậu tốt thì nên trồng trên loại đất thịt nhẹ, đất giữ ẩm và thoát nước tốt. Nếu trồng cây đậu bắp trên ruộng thì có thể trồng xen với su hào, cải bắp, củ cải.

    Cây đậu bắp là cây trồng ngắn ngày nhanh cho thu hoạch, cây ít sâu bệnh, đậu bắp có thể trồng được quanh năm, tuy nhiên trồng đậu bắp vào thời vụ từ tháng 2 – 3 hoặc tháng 7 – 8 thì cây đậu bắp sẽ cho năng suất cao hơn.

    Hướng dẫn chi tiết trồng đậu bắp

    Trồng đậu bắp trong thùng xốp

    Cây đậu bắp dễ dàng trồng trong chậu hoặc thùng xốp tại nhà

    Nếu trồng đậu bắp trong chậu hay thùng xốp thì trộn đất với vôi bột, phân hữu cơ, xơ dừa hoặc tro trấu để phơi đất trong thùng khoảng 1 tuần để diệt mầm bệnh có trong đất.

    Hạt giống để trồng thì bạn có thể lấy hạt từ những quả đã già rồi phơi khô hoặc mua hạt giống về và gieo hạt cho nảy mầm.

    Gieo hạt đậu bắp xuống mỗi thùng khoảng 4 -5 hạt tùy theo kích thước của chậu hoặc thùng xốp mà bạn sử dụng. Tưới nước nhẹ tạo độ ẩm cho đất và phủ tro trấu, xơ dừa mỏng lên sẽ giúp hạt nhanh nảy mầm. Sau khoảng 3 – 4 ngày, hạt giống sẽ nảy mầm.

    Trồng cây đậu bắp trong chậu và thùng xốp thì chỉ cần chú ý tưới nước giữ ẩm cho đất, bón các loại phân hữu cơ trong vòng 1 tháng sẽ cho thu hoạch trái trĩu cành.

    Trồng đậu bắp trên ruộng

    Đậu bắp trồng trên ruộng cho năng suất tốt mang giá trị kinh tế cao

    Trước khi gieo 1 tuần cần làm đất tơi xốp, cày bừa đất, dọn sạch cỏ dại, bón lót vôi trộn đều với đất, phơi đất trong vòng 1 tuần để diệt mầm bệnh.

    Tiến hành lên luống với chiều cao từ 25 – 30cm, rộng từ 1,2 – 1,5m, rãnh luống sâu từ 10 – 15cm, mỗi liếp trồng 2 hàng cách nhau 60 – 70cm.

    Bón lót toàn bộ phân chuồng ủ hoại, phân lân, đạm và kali vào rãnh rồi lấp đất phủ, sau đó tiến hành gieo hạt.

    Tiến hành gieo hạt đậu bắp theo hàng gieo một hốc 2 – 3 hạt với khoảng cách mỗi hốc cách nhau 40 – 50cm, sau đó phủ một lớp đất mỏng lên hạt và rải rơm rạ phủ lên luống để giữ ẩm cho hạt nảy mầm.

    Sau khi gieo đậu cần phải tưới đều đặn, đảm bảo đất đủ độ ẩm để hạt có điều kiện tốt để nảy mầm. Khoảng 7 – 10 ngày sau gieo cây đậu bắp sẽ mọc cây con cao từ 7 – 10cm, lúc này tỉa bỏ những cây con còi cọc, giữ lại những cây con khỏe và xanh tốt.

    Chăm sóc cây đậu bắp

    Trồng đậu bắp không cần chăm sóc và tưới bón nhiều

    Cây đậu bắp rất dễ sinh trưởng mà không cần bón nhiều phân, chỉ cần tưới nước đủ ẩm cho cây phát triển. Khi cây mọc được 1 tuần sau khi gieo thì tiến hành bón phân ure và kali pha loãng với nước tưới cách gốc khoảng 10cm và bón thúc lần 2 với phân chuồng ủ hoại hòa với nước tưới khi cây có 5 – 6 lá thật. Thời điểm cây đậu bắp đang ra hoa rộ thì tiến hành bón phân đạm và kali cho cây và tưới nước đủ ẩm để cung cấp thêm dưỡng chất cho cây đậu bắp đậu trái.

    Cứ mỗi đợt bón phân thì kết hợp làm cỏ, xới vun nhẹ vào gốc để giúp cây đứng thẳng. Giai đoạn cây đậu bắp cao khoảng 20cm thì cần cắm cọc cho cây tựa vào tránh đổ ngã. Khi cây đậu bắp ra nhiều lá và cành rậm rạp thì nên tỉa bớt cành nhánh để giàn được thông thoáng và thuận lợi cho cây dễ tập trung ra hoa đậu quả hơn.

    Cây đậu bắp có hoa mọc ra từ nách lá, sau vài ngày hoa nở và dần dần sẽ hình thành những trái đậu bắp non sau đó trái tiếp tục phát triển cho đến khi đạt kích thước trưởng thành từ 10 – 15cm có màu xanh lá.

    Nếu muốn cây đậu bắp cho năng suất cao thì có thể phun định kỳ 10 ngày 1 lần với các loại phân bón qua lá như Multi-K kết hợp với K-H hoặc Atonic.

    Có 3 loại giống đậu bắp xanh, đậu bắp đỏ và đậu bắp tím đều dễ trồng và cây cho rất nhiều trái

    Tìm hiểu thêm

    Copyright @hoinuoitrong.com

    Tìm hiểu thêm cách trồng đậu bắp

    cách trồng cây đậu bắp tại nhà

    cây đậu bắp trồng như thế nào

    trồng đậu bắp trong thùng xốp

    kỹ thuật trồng đậu bắp

    --- Bài cũ hơn ---

  • 5 Bước Cực Dễ Để Trồng Đậu Bắp Sai Trĩu Quả Tại Nhà
  • Kỹ Thuật Trồng Đậu Hà Lan Đơn Giản Cho Năng Suất Cao
  • Cách Trồng Đậu Hà Lan
  • Hướng Dẫn Kỹ Thuật Trồng Đậu Hà Lan Tại Nhà
  • Hướng Dẫn Trồng Đông Trùng Hạ Thảo Tại Nhà Thành Công 100%
  • Cách Nuôi Gà Asil Và Tổng Hợp Các Dòng Gà Asil

    --- Bài mới hơn ---

  • Cách Giâm Cành / Chiết Nhánh Lan Hồ Điệp Đơn Giản Nhất
  • Cách Uốn Những Nhánh Cây Lớn Hoặc Dễ Gãy (Phần 1)
  • Cách Uốn Những Nhánh Cây Lớn Hoặc Dễ Gãy (Phần 2)
  • Cách Uốn Những Nhánh Cây Lớn Hoặc Dễ Gãy (Phần 3)
  • Kỹ Thuật Lã Hóa Cho Cây Bonsai Toát Lên Vẻ Đẹp Nghệ Thuật
  • Gà Asil được thuần dưỡng ở tiểu lục địa Ấn Độ và có lẽ là giống gà chọi cổ xưa nhất thế giới. Bằng chứng khảo cổ sớm nhất về chọi gà được phát hiện ở thung lũng Indus (ngày nay là Pakistan nhưng thuộc lãnh thổ Ấn Độ cho đến 1947). Việc tìm hiểu về gà Asil không dễ dàng. Đây là giống gà được thuần dưỡng ở tiểu lục địa Ấn Độ. Ngày nay, vùng đất này bao gồm nhiều quốc gia như Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh và Sri Lanka. Đây là quê hương của nhiều chủng tộc và nền văn hóa khác nhau. Việc tìm hiểu các tên địa phương và mô tả thực sự phức tạp bởi riêng Ấn Độ thôi cũng có đến 21 ngôn ngữ bản địa và trên 200 phương ngữ. Đôi khi thông tin là hết sức trái ngược. Do đó việc so sánh và phân tích các thông tin này là điều cần thiết. Người chơi gà Asil ở khắp nơi trên thế giới là những nguồn thông tin giá trị nhất. Cộng đồng Asil Quốc tế (AIC) nỗ lực cung cấp những thông tin hữu ích để giúp người chơi gà Asil ở khắp nơi bảo tồn giống gà chọi này cùng với tiêu chuẩn lai tạo phù hợp.

    Tên gọi: Asil, Assel hay Asli?

    Tên của giống gà có thể được viết theo nhiều cách khác nhau cũng như có nhiều tên gọi ở Ấn Độ và các quốc gia lân cận. Điều này dĩ nhiên bắt nguồn từ sự phức tạp của các ngôn ngữ bản địa ở Ấn Độ. Ý nghĩa của các từ Asil, Aseel hay Asli là “giống thuần” hay “dòng thuần”. Nó bắt nguồn từ ngôn ngữ Ả Rập-Ba Tư. Trước khi bị Hồi giáo xâm chiếm, gà Asil và các biến thể của nó chỉ được biết đến trong nội địa dưới tên gọi địa phương. Làm thế nào mà chúng được gọi là Asil, Aseel hay Asli? Câu trả lời nằm ở lịch sử của Ấn Độ (bao gồm Pakistan và Bangladesh). Từ thế kỷ thứ 7, phần lãnh thổ phía bắc Ấn Độ (và Pakistan) dần rơi vào tay người Hồi. Sự xâm lấn của Hồi giáo ở miền bắc bắt đầu từ triều đại Turkish-Afghani Ghaznavid. Kết quả dẫn đến sự thành lập của triều đại Hồi giáo Mughal vào năm 1707! Hồi giáo du nhập ảnh hưởng của ngôn ngữ Ả Rập – Ba Tư vào văn hóa và xã hội Ấn Độ. Do đó cái tên Asil, Aseel hay Asli nhất định bắt nguồn từ tầng lớp Hồi giáo cai trị. Từ đó, Asil được toàn bộ các địa phương Ấn Độ sử dụng.

    Phân loại:

    Theo tôi, giống gà Asil có thể phân làm hai loại chính, loại nhỏ Reza (ở một số quốc gia phương Tây, người ta gọi một cách không chính xác là Rajah) và loại lớn Asil (ở một số quốc gia phương Tây, người ta gọi là Kulang Asil). Như đã nói ở trên, tên gọi khác nhau tùy theo nhà lai tạo ở vùng nào Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh, Sri Lanka, Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, Li Băng, Afghanistan, Nga (vùng Káp-kaz) và các nước vùng Trung Á (Turkmenistan, Tajikistan, Uzbekistan, Dagestan .v.v). Cũng tồn tại những cách phân loại khác. Độc giả nên phân tích những thông tin ở đây để tự rút ra kết luận. Lưu ý: một số nguồn ở trong và ngoài Ấn Độ còn đề cập đến một loại Asil thứ ba, gọi là Asil trung bình hay “Calcutta Asil”. Tuy nhiên, không có bằng chứng hỗ trợ cho quan điểm này.

    Màu sắc:

    Các tên gọi màu sắc bao gồm Sonatol, Jawa, Amir Ghan, Kaptan (Kalkatiya) chủ yếu được dùng ở bên ngoài Ấn Độ và là những tên gọi từ thời cựu tiểu vương Oudh. Sự xuất hiện của quân đội Anh và vị “Nawab” (tiểu vương Hồi giáo) trung thành biến vùng này thành một vị trí trọng yếu. Đó là căn cứ của người Anh và địa hình hiểm trở của vùng này được thể hiện bởi họa sĩ Herbert Atkinson (hãy xem các tác phẩm của ông) và các chiến hữu vốn có vai trò như là nhân viên hoặc thanh tra trong khu vực. Ngày nay, tiểu quốc cổ được gọi là Awadh và thuộc về bang Uttar Pradesh (với các thành phố nổi tiếng Lucknow và Allahabad). Người Ấn, Pakistan, Bangla và Sinhala gọi tên theo màu (chẳng hạn Zardi = vàng, Lakha = đỏ, Kala hay Kali = đen, Naila = xám [blue] .v.v) hay tên liên quan đến những đặc điểm riêng (chẳng hạn Jangli = hoang dã, Kalkatiya = cựa đen) hoặc thậm chí theo tên địa phương (chẳng hạn Amroha, Mianwali, Rampur .v.v).

    Reza Asil:

    Reza là loại gà Asil dưới 3 kg. Loại Asil này phổ biến trên toàn thế giới nhờ sách vở và bài viết của các chuyên gia như Herbert Atkinson, Siran và Paul Deraniyagala ở Sri Lanka và Carlos Finsterbusch ở Chile. Reza Asil theo các tài liệu cũ (phương Tây) lại chia thành nhiều dòng: (Amir) Ghan, Sonatol, (Siyah) Rampur, Kalkatiya (Kaptan) và Jawa. Những dòng này đều được nhận dạng theo màu sắc! Ý nghĩa theo thứ tự là: điều, điều nhạt, ô, điều bông (speckled red) và chuối. Ngày xưa (thời thuộc địa) những màu khác như nhạn, bông (spangle) .v.v bị coi là pha tạp. Theo Herbert Atkinson, Asil thuần không được nặng quá 3 kg. Ngày nay, những tên hay dòng “cổ điển” mà Atkinson đề cập đều ít nhiều bị quên lãng. Những ai có chút kinh nghiệm lai tạo đều hiểu rằng sau vài thập kỷ dòng gà sẽ bị suy dần cho đến biến mất. Lưu ý: dân địa phương ở Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh và Sri Lanka chỉ biết đến loại Reza Asil thông qua tên gọi ở địa phương mình (xem ở trên).

    Cá Cảnh

    Reza Asil lai tạo bởi Mullapudi Narendranath (Ấn Độ)

    Kulang Asil : (Bắc và Nam Ấn)

    Việc phân loại Kulang Asil thật sự rắc rối. Trong các tài liệu về gà chọi ở phương Tây, chẳng hạn như cuốn “Cockfighting all over the World” (1938) của Carlos Finsterbusch, bao gồm những biến thể sau: Hyderabad, Calcutta và Madras. Các chuyên gia Asil ở nội địa sử dụng phương pháp phân loại hiện đại hơn. Loại Asil lớn con được chia thành các biến thể sau: Bắc Ấn, Nam Ấn và Madras. Các biến thể Bắc và Nam Ấn không khác nhau mấy. Chỉ khác kiểu mồng, hình dạng mỏ và thân (chẳng hạn: Bắc Ấn = mảnh mai hơn, Nam Ấn = cơ bắp hơn), tuy nhiên Madras Asil lại khác một cách đáng kể. Chúng có dáng thấp, đô con và nặng xương hơn. Biến thể này được phát hiện ở cực nam Ấn Độ, bang Tamil Nadu. Ở nội địa, gà Asil đạt từ 4 đến 6 kg. Kulang Asil ở bên ngoài và các nước láng giềng thường từ 4.5 đến 5.5 kg. Có lẽ khác biệt trọng lượng là do điều kiện nuôi dưỡng mỗi nơi mỗi khác.

    Cá Cảnh

    Kulang Asil (Nam Ấn) lại tạo bởi Mullapudi Narendranath (Ấn Độ)

    Cá Cảnh

    Kulang Asil (Bắc Ấn) lai tạo bởi Wilem van Ballekom (Hà Lan)

    Cá Cảnh

    Madras Asil lai tạo bởi Mullapudi Narendranath (Ấn Độ)

    Gà Malay – Một biến thể Kulang Asil:

    Gà Malay vốn được người phương Tây coi như một giống riêng, chẳng qua là một biến thể Kulang Asil mà thôi. Chẳng có giống Malay nào ở Malaysia. Đặc điểm tương tự như loại Asil lớn con ở Nam Ấn (các bang Kerala và Tamil Nadu). Chúng cũng có dáng cao và mồng trích. Ngày nay, bất cứ ai trưng ra một con gà Nam Ấn thì người phương Tây phải hiểu rằng đó cũng là giống gà Malay mà thôi. Một số cũng được gọi là “Desi” và pha với các giống gà địa phương (không phải gà chọi). Gà Malay ở Ấn Độ cao đến 85 cm và nặng từ 4.5 đến 6 kg.

    Cá Cảnh

    Cá Cảnh

    Gà Malay ở bang Kerala

    Các biến thể Asil: (râu, mào, mã lại và mồng lá)

    Gà Asil cũng có nhiều biến thể hiếm. Chúng là Asil ria (bearded), mào (tassel), mã lại và mồng lá (single crested). Ở nội địa, những biến thể hiếm này nổi tiếng về lối đá, nhất là gà mồng lá. Chúng rất nhanh lẹ và cực kỳ hung dữ.

    Cá Cảnh

    Asil râu (xuất xứ Iran) của Konstantin Ticipidis (Nga)

    Cá Cảnh

    Asil mồng lá còn gọi là “Bihaingam” lai tạo bởi Nadeem (Pakistan)

    Cá Cảnh

    Kulang Asil mào lai tạo bởi Mullapudi Narendranath (Ấn Độ)

    Cá Cảnh

    Madaroo Asil (mã lại) lai tạo bởi Asad Fareed (Pakistan)

    Gà tre Asil:

    Gà tre Asil (bantam) được lai tạo từ cuối thế kỷ 19 bởi một nhà lai tạo người Anh tên là William Flamank Entwisle. Giống gà trở nên rất thịnh hành vào thời đó nhưng sau một vài thập kỷ, sự háo hức mất hẳn. Gà tre Asil xuất hiện trong Tiêu chuẩn Gia cầm Hà Lan vào năm 1920 với một loạt biến thể màu. Cho đến tận những năm 1980 không ai còn nghe nói gì đến chúng. Một nhà lai tạo người Bỉ tên là Willy Coppens tái tạo lại chúng bằng chất liệu Ko Shamo, gà tre Ấn và Reza Asil. Sau khi xuất hiện một cách thành công, các nhà lai tạo người Đức như Andreas Niehsen và Hartmut Vieregge tục công trình, điều dẫn đến việc giống gà được Tiêu chuẩn Gia cầm Đức công nhận. Giống gà cũng được tái giới thiệu sang Hà Lan và Anh. Ngày nay, gà tre Asil rất phổ biến và được lai tạo với nhiều biến thể màu khác nhay. Trọng lượng tối đa là 750 g.

    Cá Cảnh

    Gà tre Asil lai tạo bởi Willem van Ballekom (Holland)

    Cá Cảnh

    TIÊU CHUẨN ASIL:

    Câu lạc bộ Asil Calcutta, Ấn Độ

    Vào thời điểm viết bài (tháng 10/2007) chỉ có một câu lạc bộ Asil duy nhất ở Ấn Độ. Câu lạc bộ ở thành phố Calcutta, bang Bengal, miền bắc Ấn Độ. Hàng năm, những chiến binh hay nhất được tuyển chọn từ một chuỗi giải đấu (cựa sắt). Đến giải cuối cùng, những con đoạt giải được công bố. Một thành viên của câu lạc bộ, Imtiaz Qasem, khẳng định rằng những thông tin được cung cấp bởi Herbert Atkinson là chính xác.

    Những thông số tiêu chuẩn gà Asil dưới đây xuất hiện trong một văn bản viết vào thế kỷ thứ 19 và được chúng tôi tuân thủ một cách nghiêm ngặt ở Calcutta (tức Murgh-Nāma hay “Đấu Kê Trích Lục” được viết bởi tiểu vương Rampur vào năm 1883).

    MỎ – Ngắn, dày, mạnh, màu ngà và ngậm chặt. Mỏ trên phải thẳng.

    MẮT – Sáng, hơi long lanh, giác mạc trắng và như ngọc trai, mí mắt hình ô-van, giác mạc vàng hay vằn tia máu ở một số cá thể.

    MỒNG – Dâu hay dâu ba khía, ngắn, dày và thấp (trừ dòng mồng lá “Bihangam”).

    TÍCH – Triệt tiêu hoàn toàn (ngoại trừ dòng mồng lá “Bihangam”). Mặt và tai đỏ.

    ĐẦU – To và hơi dài giống như cầy mangut (mongoose), xương cằm và gò má rộng, rất ít mỡ, da cứng, hầu (throat) không nhô và càng ít nọng càng tốt, lông bờm mọc thấp, mặt trước mọc dưới hầu.

    CẦN – Chiều dài từ vừa phải cho đến ngắn, lóng cần ngay sọ gồ lên, trông như rắn hổ phùng mang. Xương cổ nhỏ, khớp (ridge) không mỡ, cảm giác đầy đặn, đặc biệt là 5-7 cm bên dưới đầu. Nhìn tổng thể, cổ phải chắc mạnh như một thanh sắt, bao quanh bởi lớp lông thô cứng.

    LƯNG – Rộng và phẳng. Nhìn từ trên xuống, lưng và cánh có hình trái tim.

    CÁNH – Xếp cao gọn gàng và khép sát thân. Chúng phải cơ bắp và không có mỡ (fleshless), chân lông (quill) cứng chắc thay vì chắc.

    NGỰC – Nở, rộng, cơ bắp, rắn chắc, thịt lộ qua lớp lông ở ngực, đùi và cánh vai.

    THÂN SAU (STERN) – Bụng nhỏ, phao câu lớn, rộng và rất mạnh mẽ (ĐẶC ĐIỂM QUAN TRỌNG!), lông phụng hẹp, hình lưỡi mác (scimitar), thô cứng (wiry), nhọn, gốc xuôi, không cong như những giống gà khác, lông màu ánh kim, không nhỏng quá phương ngang, bó nhưng không lèn chặt, lông mã và lông bao đuôi (cloak) hướng về sau nhiều hơn những giống gà khác, cứng chắc, nhọn và xinh đẹp

    THÂN – Gọn gàng và cơ bắp.

    ĐÙI – Không quá dài, to, tròn, rắn chắc và thưa lông (da thấp thoáng), thẳng hàng với thân, và không dang rộng như cánh khi gà đứng đối diện, như thể gà không thể đá một cách phù hợp.

    CÁN – Ở gà trưởng thành, dày và vuông vức, mặt trước thấp, không tròn. Rãnh vảy thẳng, hơi lõm. Chấp nhận duy nhất màu trắng nhưng cán thường ngả vàng vì thức ăn có rau xanh.

    NGÓN – Thẳng, dày, nhưng thuôn và mạnh, móng to, cứng, cong và trắng.

    NGOẠI HÌNH (APPERANCE) – Thân (carriage) phải dựng thẳng, đứng vững vàng và chắc chắn trên hai chân, xinh đẹp, hoạt bát và gọn gàng, và chuyển động chớp nhoáng như rắn hổ mang. Nhìn ngang một con gà đang đứng, mắt và móng ngón ngọ phải nằm trên một đường thẳng.

    ĐẶC ĐIỂM (CHARACTERISTIC) – Tiếng gáy của gà Asil không giống với những giống gà khác, ngắn như thể bị chẹn ngang đoạn cuối. Có rất ít hoặc không có lông tơ mặt bụng. Trọng lượng của gà trống trưởng thành trong điều kiện phù hợp không được vượt quá 3 kg. Gà mái phải tương tự như gà trống về mọi phương diện, ngoại trừ những đặc điểm liên qua đến giới tính. Khi chạm và chọc vào gần hậu môn, gà bắt đầu rỉa và bôi lông. Hành vi này kém rõ rệt ở những cá thể pha bớt máu Asil. Mái Asil thuần nuôi con từ 6 tháng cho đến 1 năm. Mái đẻ hai lứa trứng mỗi năm. Trống Asil rất dễ bồng và không bao giờ hoảng hốt. Khi búng tay, trống liền de, như thể có con mái đứng cạnh. Nó thích được bồng bế và vuốt ve (stroke) và ai cũng có thể bồng gà Asil vào những lúc rảnh rỗi.

    ================================================== ======

    ĐẶC ĐIỂM CHI TIẾT

    GIỚI THIỆU

    Asil là một giống gà phức tạp. Bên cạnh dòng “chính” còn có rất nhiều biến thể. Một số thể hiện những đặc điểm thể hình riêng biệt. Để các nhà lai tạo Asil ở khắp nơi trên thế giới có thể nhận biết, dưới đây chúng tôi liệt kê một danh sắc các đặc điểm cùng với hình ảnh và giải thích. Nếu có lưu ý hay bổ sung gì, bạn hãy gửi mail cho chúng tôi. Nếu thông tin của bạn hữu ích thì chúng tôi sẽ cho đăng.

    LƯU Ý

    Trong quá khứ, gà Asil có đặc điểm hình thể ổn định hơn ngày nay. Bởi hầu hết các nhà lai tạo Asil xưa kia không thể trao đổi hay mua bán gì được. Nguyên nhân là vì những cách trở về địa lý chẳng hạn như núi cao hoặc xa xôi (sa mạc). Những ngày đó, người ta chỉ có thể vận chuyển hàng bằng chân, lừa, ngựa, lạc đà hay xe kéo! Phương tiện hiện đại được đưa vào Ấn Độ (kể cả Pakistan và Bangladesh) từ năm 1852 khi khánh thành tuyến xe lửa đầu tiên. Xe hơi xuất hiện từ năm 1900. Dịch vụ vận chuyển hàng không xuất hiện từ năm 1912. Phương tiện vận chuyển hiện đại khiến cho việc trao đổi mua bán gà Asil dễ dàng hơn trên khắp Ấn Độ (kể cả Pakistan và Bangladesh). Điều này đem lại sự phát triển mới mẻ cho gà Asil. Qua vài thập kỷ, nó tạo ra cái gọi là loại Asil “trung gian”. Hay nói cách khác, loại Asil thể hiện đặc điểm của nhiều dòng Asil khác nhau. Do đó, đôi khi bạn không thể nói một cách chính xác thể loại của một cá thể. Chúng ta thường nói là “cổ điển” hay “pha trộn”. Hãy chấp nhận thực tế này trong thế giới của gà Asil. Xin cảm ơn.

    ĐẦU

    Dạng đầu Asil lý tưởng ít nhiều tròn trĩnh và rộng, mắt trắng (pearl) và được bảo vệ bởi gò lông mày và gò má nhô cao, mồng trích hay mồng dâu thấp nhỏ (ngoại trừ biến thể mồng lá), mỏ tương đối rộng bản. Đoạn nối giữa đầu và cổ có lối “thắt sọ” điển hình. Mặt thường đỏ. Asil mặt lọ xuất hiện ở Nam Ấn. Mô trên mặt phải là mô cơ. Mặt gà với nhiều mô mỡ (flesh) không có lợi khi thi đấu. Mô mặt sẽ nhanh chóng sưng phồng và che lấp mắt. Tích phải triệt tiêu, chỉ còn lại dấu vết.

    Cá CảnhCá Cảnh

    Dạng đầu lý tưởng (xưa và nay)

    KIỂU MỒNG:

    Gà Asil (tất cả mọi biến thể) có nhiều kiểu mồng và mỏ. Nhìn chung, chúng ta có thể nói rằng Asil Bắc Ấn thông qua Reza Asil có mồng dâu (ba khía). Asil Nam Ấn thông qua Malay và Madras Asil có cả mồng dâu (ba khía) lẫn mồng trích. Theo một số nguồn tin từ Ấn, gà Asil thường được chia làm ba loại chính 1) Reza Asil 2) Bắc Ấn và 3) Nam Ấn. Khi nói về Bắc Ấn nghĩa là tính cả Pakistan và Bangladesh.

    Cá Cảnh

    Reza Asil – mồng dâu ba khía nhỏ.

    Cá Cảnh

    Kulang Asil (Nam Ấn & Malay) – mồng trích.

    Cá CảnhCá Cảnh

    (Trái) Asil mồng lá, còn gọi là “Bhaingam”.

    (Phải) Asil mồng lá, đã tỉa mồng (kiểu Pakistan).

    KIỂU MỎ:

    Loại Asil Bắc Ấn có mồng dâu ba khía và mỏ tương đối lớn, tương tự như mỏ ưng. Asil Nam Ấn thường có mỏ ngắn, rộng bản như tam giác.

    Cá Cảnh

    Cá Cảnh

    (Trái) Mỏ ưng của Kulang Asil Bắc Ấn.

    (Phải) Mỏ ngắn rộng bản của Kulang Asil Nam Ấn.

    MẮT:

    Asil Bắc Ấn (kể cả Reza) và Asil Nam Ấn phải có mắt trắng – ngọc trai. Mắt đỏ hay vàng là lỗi. Mắt phớt vàng có thể thấy ở gà tơ nhưng sau chuyển thành trắng-ngọc trai. Đôi khi mắt vằn tia máu. Có những nhà lai tạo nội địa chuộng loại mắt “vằn tia máu” (bloodshot) này. Đấy là dấu hiệu của sinh khí. Mắt phải nằm sâu trong hốc mắt và được bảo vệ bởi gò lông mày và gò má lồi.

    Cá Cảnh

    Cá Cảnh

    Mắt trắng “vằn máu”.

    CÁN:

    Những màu chính ở gà Asil bao gồm trắng ngà, vàng, đen, xám và xanh lục. Cán vàng và xanh lục với những đốm đen như ở gà Shamo không phải là chuẩn mực ở gà Asil. Cán sẫm màu thường thấy ở Asil Nam Ấn. Một số cá thể vảy rất sần sùi, hơi vênh lên một chút. Nhưng đây không phải là dấu hiệu của bệnh “sùng chân”. Một số nhà lai tạo nội địa chuộng loại vảy thô ráp như thế này bởi chúng sẽ tăng thêm tổn thương cho đối thủ! Cán gà Asil không được tròn mà phải vuông vức.

    Cá Cảnh

    Cá Cảnh

    (Trái) Cán trắng ngà.

    (Phải) Cán vàng – lưu ý kiểu cán vuông điển hình.

    Cá Cảnh

    Kulang Asil Nam Ấn chân chì.

    VAI, LƯNG VÀ THÂN:

    Cánh khuỳnh (carry apart) và vai dựng thẳng như gà Shamo không phải là chuẩn mực của gà Asil. Gà Asil phải có vai rộng và cánh khép sát thân (carry against). Lưng cũng khác. Shamo có lưng rất dựng, Asil không vậy. Shamo có thế đứng rất thẳng, góc lưng của Asil khoảng 45 độ. Đấy là lý do tại sao gà Shamo và Kulang Asil với cùng trọng lượng lại có chiều cao khác biệt. Thân gà Asil rất cơ bắp nhưng gọn gàng. Thân gà Shamo cũng cơ bắp nhưng dài hơn.

    Cá Cảnh

    Cá Cảnh

    (Trái) Gà Shamo của Nhật – cánh khuỳnh, cánh vai nhô lên, lưng dốc.

    (Phải) Kulang Asil – cánh khép sát thân, vai rộng, lưng khoảng 45 độ.

    ĐẶC ĐIỂM THỂ HÌNH:

    Ở một số nơi, Reza Asil được lai tạo để đáp ứng với thể loại đá cựa như cựa tháp (postiza), cựa dao (slasher), cựa đâm (gaff) hay những loại cựa nhân tạo khác. Điều này khiến Reza Asil phân hóa thành loại thanh mảnh hoặc thấp gọn. Dưới đây là một số ví dụ về các hướng lai tạo này.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Các Bệnh Thường Gặp Ở Gà Cựa – Nguyên Nhân Và Cách Điều Trị
  • Cách Dùng Thuốc Cho Gà Chọi, Gà Cựa Trước Khi Đánh
  • Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Nuôi Gà Chọi Chiến Có Lực
  • Lan Không Chịu Ra Rễ – Đọc Ngay Đừng Nản
  • 2 Mẹo Nhỏ Mà Hiệu Quả Diệt Tận Gốc Rệp Hại Lan
  • Kỹ Thuật Trồng Bắp Cải Tại Nhà Hiệu Quả

    --- Bài mới hơn ---

  • Cách Trồng Và Chăm Sóc Lan Ngọc Điểm Cấy Mô
  • Hướng Dẫn Trồng Lan Ngọc Điểm Đúng Cách
  • Đai Châu (Ngọc Điểm) Toàn Tập
  • Cách Chăm Sóc Lan Ngọc Điểm Rừng Khi Mới Mua
  • Bí Quyết Trồng Đai Châu – Ngọc Điểm – Nghinh Xuân Toàn Tập
  • Ảnh: Ruộng bắp cải sắp thu hoạch (nguồn: thiennhien.net)

    ———————

    1. Thời vụ trồng:

    ———————

      Cải bắp là cây ôn đới nên có thể trồng vào 3 vụ trong năm:

    – Vụ sớm: gieo cuối tháng tháng 7 đến đầu tháng 8

    – Vụ chính: gieo cuối tháng 9 đến đầu tháng 10

    – Vụ muộn: gieo tháng 11 đến giữa tháng 12

    ——————————-

    2. Gieo hạt, ươm cây con:

    ——————————-

    – Làm đất kỹ, bón lót 3-5kg phân chuồng hoai mục + 1kg lân cho 1 thùng xốp 40 lít.

    – Hạt giống nên ngâm vào nước 2 sôi 3 lạnh (khoảng 40 độ C) trong 3 giờ.

    – Vớt hạt ra, rửa sạch, để ráo nước.

    – Cho hạt vào miếng vải cotton nhúng nước, vắt kiệt rồi gói lại.

    – Cho miếng vải bọc hạt vào túi nilon, buộc kín rồi cất vào tủ lạnh, ngăn mát (khoảng 15-23 độ C).

    – Sau 2-7 ngày, hạt nẩy mầm, dem gieo.

    – Gieo xong, phủ lên một lớp rạ dày 1-2cm, sau đó dùng ô doa tưới đẫm nước.

    – Độ sâu gieo hạt thích hợp: 2 -3 cm.

    – Trong 3-5 ngày sau gieo, tưới 1-2 lần/1 ngày, khi hạt nhô lên khỏi mặt đất, ngừng tưới 1-2 ngày, sau đó cứ 2 ngày tưới 1 lần.

    – Nhổ tỉa cây bệnh, cây không đúng giống, để mật độ 3-4cm cây cứng cáp. Sau mỗi lần nhổ tỉa kết hợp tưới thúc bằng phân chuồng + nước tiểu ngâm ủ sẵn, pha loãng. Không tưới phân đạm ure.

    – Tiêu chuẩn cây giống tốt: Phiến lá tròn, đốt sít, mập, lùn. Cây có từ 4-6 lá thật thì nhổ trồng là tốt nhất.

    ————–

    3. Làm đất:

    ————–

    – Cải là cây ưa đất thịt nhẹ, mùn, độ phì cao nên trước khi trồng nên chuẩn bị đất thịt nhẹ hoặc đất phù sa có độ pH ổn định, trong khoảng 5,6 – 6,5, hàm lượng hữu cơ khoảng 1,5%

    – Làm đất kỹ: trộn vôi bột với đất, rồi phơi ải đất ít nhất từ 5 – 7 ngày trước khi trồng.

    – Nếu trồng vào thùng xốp thì trộn khoảng 1 vốc tay vôi bột. Nếu trồng ở vườn, thì lên liếp rộng 1-1,2m cao 20-30 cm, vét đất ở rãnh cho lên liếp. Vào mùa mưa (vụ sớm) thì cần lên liếp dạng mai rùa, vụ chính và vụ muộn chỉ cần lên liếp bằng phẳng là được.

    – Mật độ trồng:

    + Trồng 2 cây/thùng xốp 40 – 60lít.

    + Nếu trồng trong vườn, ruộng thì mật độ nên là: cây cách cây 30-40cm, hàng cách hàng 50cm (vụ sớm), vụ chính: cây cách cây 50 cm, hàng cách hàng 50 cm để đạt hiệu quả cao nhất.

    – Nên sử dụng màng phủ nông nghiệp (polietylen) để phủ đất hạn chế tối đa cỏ dại. Dùng đất chèn mép luống và đục lỗ trồng.

    —————-

    4. Chăm sóc:

    4.1. Bón phân:

    ——————

    – Chỉ sử dụng phân chuồng ủ mục, tuyệt đối không dùng phân tươi. Lượng phân chuồng cho 1 thùng xốp là từ 3-6kg; 800 – 1000kg/sào Bắc Bộ, dùng bón lót.

    – Sử dụng phân vô cơ để bón thúc theo liều lượng sau:1: ½ : ¼ (lân:kali:đạm).

    + Nếu trồng trong thùng xốp thì cứ 1 thùng xốp, sử dụng 1 chén uống nước lân trộn với ½ chén kali trộn tiếp với ¼ chén đạm (ure) thành hỗn hợp A. Pha hỗn hợp này với bình 10-15 lít, tưới cho cây vào buổi chiều mát.

    + Nếu trồng trong vườn, có thể sử dụng lượng phân bón cho 1 sào Bắc Bộ: 40-50 kgN; nếu sử dụng lân hữu cơ vi sinh thì lượng bón cần thiết là: 20 kg P2O5 (100 kg supe lân); lượng kali cần thiết là: 30-50 kg/sào Bắc Bộ.

    ———————————-

    (*) Bón thúc làm 3 thời kỳ:

    ———————————-

    – Thời kỳ cây hồi xanh: bón nốt lượng kali còn lại +1/3 lượng đạm còn lại.

    Cách bón: bón gốc cây kết hợp xới vun

    Số đạm còn lại chia đôi, hoà với nước tưới gốc vào 2 thời kỳ :

    – Thời kỳ trải lá bàng : 30-35 ngày sau khi trồng

    – Thời kỳ cuốn bắp : 45-50 ngày sau trồng.

    – Ngoài biện pháp bón vào đất, có thể phun qua lá các dung dịch dinh dưỡng đa lượng, trung lượng, vi lượng theo hướng dẫn sử dụng của hãng sản xuất.

    ——————-

    4.2. Tưới nước:

    ——————-

    – Tuyệt đối không được dùng nguồn nước thải, nước ao tù chưa được xử lý để tưới. Có thể dùng nước giếng khoan, đã được xử lý, tốt nhất là dùng nước thuỷ cục (n

    ước sạch nhà máy).

    – Sau khi trồng phải tưới nước ngay, ngày tưới 2 lần vào sáng sớm và chiều mát cho đến khi cây hồi xanh, sau đó 2-3 ngày tưới 1 lần;

    – Các đợt bón thúc đều phải kết hợp làm cỏ, xới xáo, vun gốc, tưới nước;

    – Khi cây trải lá bàng có thể tưới ngập rãnh, sau đó phải tháo nước ngay tránh ngập úng.

    —————————–

    5. Phòng trừ sâu, bệnh:

    —————————–

    – Nếu trồng diện tích hạn hẹp, dùng cho gia đình thì không nên dùng thuốc bảo vệ thực vật hoặc nếu bắt buộc dùng do sâu quá nhiều thì chỉ nên dùng các thuốc có thành phần thảo mộc, thuốc sinh học như dầu khoáng đầu trâu Biohopper hoặc SK enspray 99 EC. Nếu các thuốc trên vẫnkhông có tác dụng thì buộc phải dùng thuốc hoá học nhưng nên lưu ý các hướng dẫn sử dụng ở vỏ bao bì, đặc biệt là nồng độ và thời gian cách ly. Áp dụng nguyên tắc 4 đúng trong việc sử dụng thuốc trừ sâu hoá học: đúng thuốc, đúng nồng độ và liều lượng, đúng cách và đúng lúc.

    ————–

    5.1. Sâu hại:

    ————–

    – Cải bắp thuộc họ rau thập tự nên tất cả các loại sâu hại có trên rau họ thập tự đều có ảnh hưởng đến cải bắp, trong đó có các loại sâu hại chính:

    + Sâu tơ (tên khoa học: Plutella xylostella) là sâu gây hại nguy hiểm nhất. Chúng phát sinh và gây hại liên tục từ tháng 9 đến tháng 4 năm sau, đặc biệt từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau. Sâu rất nhanh quen thuốc nên khả năng kháng thuốc cao.

    + Các loại sâu khác như: Sâu xanh bướm trắng (Pieris rapae), sâu khoang (Spodoptera liture), rệp (Aphis sp.) thường phòng trừ kết hợp với sâu tơ. Nếu chỉ riêng có rệp hại nặng, thì dùng thuốc Sherpa 20EC, Sumicidin 10EC, Trebon 10EC, Suprathion và Pegasus.

    ————————————————–

    (*) Biện pháp phòng trừ tổng hợp (IPM):

    ————————————————–

    – Phải xử lý cây giống trước khi trồng bằng cách nhúng từng cây con vào dung dịch thuốc Sherpa 20EC nồng độ 0,1% hoặc Regent 800 WG pha nồng độ 1g/10 lít nước, trong 5-10 giây rồi vớt ra để khô nước mới đem trồng;

    – Khi cây lớn phải sử dụng luân phiên giữa các nhóm thuốc: Thuốc sinh học (BT, Delfin WP (32 BIU), Dipel 3,2WP, Aztron 700 DMBU, Xentary 35 WDG,…), thuốc hóa học (Sherpa 20EC, Atabron 5 EC, Regent 800WG, Pegasus 500 SC,…) và thảo mộc (HCĐ 95 BTN, Rotenone, Neembon A-EC Nimbecidin 0,03EC,…). Nồng độ và lượng nước phải pha theo hướng dẫn trên nhãn bao bì của từng loại thuốc.

    – Ngừng phun thuốc trước khi thu hoạch ít nhất 10 ngày. Trong thời gian này, nếu sâu còn gây hại nặng, thì chỉ dùng nhóm thuốc sinh học hoặc thảo mộc.

    – Trồng luân canh giữa rau cải bắp với các họ rau khác: đậu, cà. Trên cùng một chân đất, có thể trồng xen canh rau họ thập tự với cà chua để hạn chế gây hại của sâu tơ (Cà chua có mùi mà sâu không ưa). Cứ 2 luống cải bắp lại trồng 1 luống cà chua.

    —————–

    5.2. Bệnh hại: 

    —————–

    – Một số bệnh thường gặp:

    + Bệnh thối nhũn do vi khuẩn (Erwinia carotovora sp.)

    + Bệnh thối do nấm (Sclerotinia sclerotium)

    + Bệnh đốm lá (Cereospora sp.).

    – Để phòng trừ, cần tránh ruộng quá ẩm, úng kéo dài, thường xuyên làm vệ sinh, làm cỏ, thu gom các lá già,… làm cho ruộng sạch, thông thoáng.

    – Khi cần có thể dùng các thuốc:

    + Trừ bệnh thối nhũn: Zineb Bul 80WP, Macozeb 80WP, Ridomil MZ 72 WP, Anvil 5SC, Aliette 80WP, Curzate MB 72WP;

    + Trừ bệnh đốm lá, dùng thuốc: Score 250EC, Anvil 5SC, Rovral 50WP, Antracol 70WP.

    + Khi sử dụng phải theo đúng hướng dẫn bao bì của từng loại thuốc, thời gian cách ly không dưới 10 ngày.

    —————–

    6. Thu hoạch:

    —————–

    – Thu hoạch khi bắp cải cuộn chặt, loại bỏ lá gốc, lá bị bệnh, không ngâm nước, không làm giập nát.

    ————————————————————————————

    (*) Đọc thêm về quy tắc 4 đúng trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật:

    ————————————————————————————

       Việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật (BVTV) để bảo vệ cây trồng, bảo vệ mùa màng là một trong những biện pháp quan trọng nhất trong hệ thống các biện pháp phòng trừ dịch hại tổng hợp cho cây trồng. Tuy nhiên trong thực tế sản xuất của người dân, hiện tượng lợi bất cập hại vẫn còn thường xuyên xẩy ra, gây ảnh hưởng xấu đến năng suất, sản lượng, thu nhập, bản thân, xã hội, môi trường…Vì vậy để nâng cao hiệu quả của công tác sử dụng thuốc BVTV để phòng và trị sâu bệnh cho cây trồng, chúng tôi xin giới thiệu cùng bà con về nguyên tắc 4 đúng như sau:

    Trong hướng dẫn sử dụng thuốc BVTV ngành BVTV thường hướng dẫn tuyên truyền nông dân phải áp dụng nguyên tắc 4 đúng gồm : Đúng thuốc, đúng lúc, đúng nồng độ liều lượng và đúng cách.

    1. Nguyên tắc sử dụng đúng thuốc:

       Khi quyết định sử dụng thuốc BVTV cần phải biết rõ loài dịch hại cần tham khảo cán bộ chuyên môn BVTV hoặc ban nông nghiệp tại địa phương. Ưu tiên lựa chọn sử dụng các loại thuốc có tác động chọn lọc, có hiệu lực cao, thời gian cách ly ngắn và ít độc đối với sinh vật có ích, động vật máu nóng. Cần tìm hiểu kỹ xem loại thuốc định mua có an toàn với cây trồng sẽ được phun hay không đặc biệt chú ý khi mua và sử dụng thuốc trừ cỏ

       Thay đổi loại thuốc trong quá trình sử dụng, không nên sử dụng một loại thuốc trong thời gian dài hoặc từ năm này qua năm khác để ngăn ngừa hiện thượng quen thuốc, kháng thuốc của dịch hại .

    2- Nguyên tắc sử dụng thuốc đúng lúc

       Phun thuốc vào thời điểm dịch hại dễ bị tiêu diệt, phun ở giai đoạn tuổi nhỏ đối với sâu và ở giai đoạn đầu đối với bệnh . Phun vào lúc trời má, không có gió to để thuốc tiếp xúc bám dính tốt hơn trên bề mặt lá. Hạn chế phun lúc cây đang ra hoa, không phun thuốc khi trời nắng nóng sẽ làm giảm hiệu lực của thuốc hoặc trời sắp mưa có thể làm rửa trôi thuốc. Không phun thuốc vào thời điểm quá gần ngày thu hoạch (tuỳ thuộc vào thời gian cách ly của từng loại thuốc để xác định thời gian ngừng phun thuốc trước thu hoạch). Phun khi mật độ sâu, tỷ lệ bậnh đạt đến ngưỡng gây hại kinh tế (điều này cần có cán bộ kỹ thuật hướng dẫn xác định đối với từng loại sâu, bệnh ở từng thời kỳ và mức độ sinh trưởng phát triển của cây trồng).

    3. Nguyên tắc sử dụng thuốc đúng nồng độ, liều lượng.

       Đúng nồng độ liều lượng ở đây bao gồm lượng thuốc và lượng nước trên đơn vị diện tích theo hướng dẫn của nhà sản xuất hoặc khuyến cáo của cán bộ kỹ thuật. Không được tuỳ ý tăng nồng độ của thuốc cao sẽ gây hại cho người sử dụng, cây trồng, môi trường và làm tăng chi phí, hoặc phun ở nồng độ quá thấp sẽ làm cho dịch hại quen thuốc, kháng thuốc tạo nguy cơ bùng phát dịch.

    4. Nguyên tắc sử dụng thuốc đúng cách .

       Về nguyên tắc này trước hết phải kể từ khâu pha thuốc. Khi quyết định sử dụng thuốc phải tính toán kỹ lượng thuốc và lượng nước cần sử dụng. Khi pha thuốc nên cho vào bình 1/3 – 1/2 lượng nước rồi cho nước vào rồi khuấy đều, sau đó tiếp tục cho đủ lượng nước còn lại vào khuấy kỹ để thuốc phân tán đều trong nước. Không tự ý hỗn hợp hay nhiều loại thuốc BVTV với nhau bởi khi hỗn hợp có trường hợp làm gia tăng hiệu lực thuốc song có nhiều trường hợp hỗn hợp sẽ giảm hiệu lực thuốc, hoặc dễ gây cháy nổ, độc hại cho cây trồng và cho người sử dụng. Do đó chỉ thực hiện hỗn hợp thuốc nếu có hướng dẫn trên nhãn thuốc hay hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật và sau khi hỗn hợp phải sử dụng ngay.

    (*) Lưu ý: 

        Thông thường chỉ nên phối trộn hai loại thuốc trong cùng một lần phun sẽ cho hiệu quả cao, đồng thời kiểm soát được tác hại ngược lại do quá trình phối trộn. Tuy nhiên, đa số bà con nông dân chưa hiểu rõ nguyên tắc phối trộn và tuỳ tiện phối trộn thuốc BVTV nên hiệu lực phòng trừ dịch hại thấp, ngoài ra còn gây ngộ độc cho cây trồng. Để giúp bà con sử dụng thuốc BVTV hiệu quả và an toàn đối với cây trồng chúng tôi xin chia sẻ một số kinh nghiệm như sau:

       Những nhóm thuốc bà con có thể pha trộn:

    – Chỉ nên phối hợp các loại thuốc bảo vệ thực vật thuộc các nhóm gốc khác nhau thì hiệu quả mới cao như: thuốc nhóm lân phối hợp với nhóm các ba mát, lân + cúc, các ba mát + cúc, các ba mát + điều hòa sinh trưởng, thuốc vi sinh phối hợp với gốc lân

    hoặc cúc.

    – Chỉ nên phối hợp thuốc có các tác dụng khác nhau như (tiếp xúc, vị độc, xông hơi, nội hấp, lưu dẫn.

    – Chỉ nên phối hợp thuốc trừ sâu với thuốc trừ bệnh, thuốc trừ sâu với thuốc trừ cỏ, trừ cỏ với phân bón.

    – Không nên phối hợp thuốc trừ bệnh với phân bón qua lá hoặc chất điều hòa sinh trưởng,

    – Không phối hợp thuốc trừ sâu vi sinh với thuốc trừ bệnh có nguồn gốc chất kháng sinh….

    – Không phối hợp thuốc trừ sâu, trừ bệnh với các loại thuốc gốc đồng như Coc 85, Coper B. Vì thuốc gốc đồng thường có tính kiềm cao, trong khi đó thuốc trừ sâu, trừ bệnh lại có tính axit. Khi pha trộn với nhau chúng sẽ trung hòa làm giảm hiệu lực thuốc.

       Để biết chắc chắn hơn bà con nên lấy một ít thuốc nguyên chất pha với lượng tương đương thuốc loại kia trong một cốc sành, sứ, thủy tinh, nhựa, dùng que khuấy nhẹ cho hòa tan để trong 2 – 5 phút. Quan sát nếu thấy có hiện tượng kết tủa bên dưới, đóng váng trên bề mặt, bốc khói tỏa nhiệt, sủi bọt hoặc biến đổi màu bất thường thì không nên pha trộn các loại thuốc đó với nhau để phun cho cây trồng.

       Nếu đã khẳng định trộn được 2 loại thuốc với nhau thì trong quá trình pha chế, bà con nên lần lượt cho từng loại thuốc thứ nhất vào bình rồi cho nước vào khoảng nửa bình khuấy đều sau đó cho loại thuốc thứ 2 vào rồi tiếp tục thêm nước cho đầy bình đủ lượng nước mình cần. Lưu ý trước khi pha thuốc trong bình phải có một lượng nước vừa phải và không nên cho 2 loại thuốc vào cùng một lúc, nồng độ của mỗi loại phải giữ nguyên như khi dùng riêng rẽ. Sau khi pha phải phun ngay.

    Để tránh hiện tượng quen thuộc đối với các loại dịch hại trên cây trồng, khi sử dụng bà con cần luân phiên các nhóm thuốc có gốc khác nhau.

       Khi phun thuốc tuỳ vào đặc điểm, vị trí gây hại của từng loại dịch hại để hướng vòi phun sao cho tia thuốc tập trung vào nơi định phun để thuốc tiếp xúc được nhiều nhất với dịch hại, không đi ngược chiều gió khi phun .

    Như vậy để sử dụng thuốc BVTV, phòng trừ dịch hại đạt hiệu quả cao thì việc hiểu và tuân thủ các nguyên tắc trên là rất cần thiết. Kính mong mọi người lưu tâm và thực hiện tốt.

     Theo: Nhân Sang

    Trạm KN Anh sơn

    ————————

    Tài liệu tham khảo:

    ————————

    – Báo nông nghiệp Việt Nam

    – http://wikipedia.org

    – http://khuyennong.gov.vn

    – Cục trồng trọt: www.cuctrongtrot.gov.vn

    – http://nghean.gov.vn

    – Chi cục bảo vệ thực vật nghệ an

    --- Bài cũ hơn ---

  • Hướng Dẫn Cách Chăm Sóc Lan Cơ Bản Nhất
  • Cách Chọn Gà Đông Tảo Làm Giống
  • Bí Quyết Để Chọn Gà Chọi Đá Hay Bạn Cần Biết
  • Hướng Dẫn Cách Chọn Gà Tre Đá Cựa Sắt “Cực Chuẩn”
  • Kinh Nghiệm Chọn Gà Chọi Hay – Nhất Mình, Nhì Chân, Tam Đầu, Tứ Đuôi
  • Cách Chọn Gà Đông Tảo Làm Giống

    --- Bài mới hơn ---

  • Hướng Dẫn Cách Chăm Sóc Lan Cơ Bản Nhất
  • Kỹ Thuật Trồng Bắp Cải Tại Nhà Hiệu Quả
  • Cách Trồng Và Chăm Sóc Lan Ngọc Điểm Cấy Mô
  • Hướng Dẫn Trồng Lan Ngọc Điểm Đúng Cách
  • Đai Châu (Ngọc Điểm) Toàn Tập
  • Thịt Gà Đông Tảo rất được ưa chuộng, và nguồn cung hiện nay rất thiếu cung không đủ cho cầu. Gà Đông Tảo chế biến được nhiều món như da gà bóp thính, gà hấp nấm, chân gà hầm thuốc bắc… nhiều địa phương đang có phong trào nuôi gà Đông Tảo vì dễ nuôi, hiệu quả kinh tế rất cao. Dưới đây là cách chọn gà Đông tảo làm giống tốt. Hãy cùng tham khảo nhé!

    1. Tại sao phải chọn mua gà giống chất lượng?

    Trong quá trình nuôi nếu khâu chọn giống thực hiện kỹ lưỡng chúng ta sẽ chọn được những gà con sạch bệnh, khỏe mạnh, phát triển tốt. Khi đã được lựa chọn làm giống, mỗi con gà bố mẹ đều được chúng tôi làm vắc xin một cách đầy đủ để đảm bảo gà bố mẹ luôn khỏe mạnh đồng thời gà con ngay khi sinh ra đã có khả năng chống chọi tốt với bệnh tật. Mỗi con được giữ làm giống phải đạt các tiêu chí chung đã được đặt ra như cân nặng, hình dáng chung, màu lông, độ mượt của lông, độ to của đôi chân, hình dáng mào, tiếng gáy, mức độ miễn cảm với các loại bệnh. Do đó việc chọn gà đông tảo giống là việc hết sức quan trọng.

    2. Cách chọn gà đông tảo giống tốt

    Gà đông tảo con mới nở có lông trắng đục. Khối lượng mới nở 38-40 gam, mọc lông chậm, lúc trưởng thành con trống nặng 5,5 – 6 kg, con mái nặng 4 kg/con. Thịt gà ngon, ngọt với khối thịt ức ngồn ngộn đỏ hồng, những bắp thịt đùi với những bó cơ cuồn cuộn vắt lên nhau trong thịt không có gân, không dai.

    Hình dáng gà đông tảo giống

    -Bên ngoài hình dáng gà to con, dáng hình bệ vệ, với thân hình to, da đỏ, đầu oai vệ, cặp chân vững chãi. Gà trống có hai mã lông cơ bản gồm mã mận (màu tím pha đen) và màu của trái mận. Gà cũng có cặp chân sù sì, cặp chân gà trống to và bao quanh chân ở phía trước là một lớp vảy da sắp xếp không theo hàng, phần còn lại (3/4 diện tích) da sùi giống bề mặt trái dâu tằm ăn, bốn ngón chân xòe ra, chia ngón rõ nét, bàn chân dày, cân đối nên gà bước đi vững chắc

    Khi chọn gà giống thì gà trống phải có mào sun (ngắn và thun lại) màu đỏ tía, tích và dái tai màu đỏ, kém phát triển, nhìn gọn và khỏe. Gà mái có ba mã cơ bản gồm: mã nõn chuối – vàng nhạt, mã thó hay nâu nhạt – màu đất thó hay lá chuối khô, mã ngà – trắng sữa. Lông phần cổ và cánh gà mái thường có pha trộn những chiếc lông màu vàng, trắng sữa, nâu đỏ, đen. Gà mái cũng có mào tựa mào con trống nhưng chỉ to bằng 1/3 so với mào gà trống. Các vị trí da không có lông trên mình gà (cả trống và mái) đều có màu đỏ.

    3. Mua gà đông tảo giống ở đâu?

    Thông thường để mua được loại gà đông tảo giống tốt chúng ta cần tìm đến cơ sở uy tín, có nhiều năm trong việc nuôi và bán gà giống để tránh bị nhầm lẫn. Quý khách cũng cần tìm hiểu về cách nhận biết thế nào là một con gà giống tốt để không bị qua mắt, đồng thời học hỏi từ chính những chủ trang trại nuôi gà đông tảo có nhiều năm kinh nghiệm để có thể áp dụng cho mô hình chăn nuôi của mình.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Bí Quyết Để Chọn Gà Chọi Đá Hay Bạn Cần Biết
  • Hướng Dẫn Cách Chọn Gà Tre Đá Cựa Sắt “Cực Chuẩn”
  • Kinh Nghiệm Chọn Gà Chọi Hay – Nhất Mình, Nhì Chân, Tam Đầu, Tứ Đuôi
  • Một Số Bệnh Ở Gà Chọi Và Cách Phòng Bệnh Hiệu Quả Nhất
  • Chia Sẻ Bí Quyết Chọn Gà Chọi Chiến “Sung Sức”
  • Kỹ Thuật Trồng Cây Rau Cải Thùng Xốp Hiệu Quả Cao

    --- Bài mới hơn ---

  • Cây Cảnh Dự Báo Khí Độc – P1
  • Giải Pháp Diệt Rầy, Rệp Và Bọ Phấn Trắng Hiệu Quả
  • Hướng Dẫn Cách Trồng Rau Mầm Trên Cát
  • Điểm Khác Biệt Cơ Bản Giữa Trồng Thuỷ Canh Và Thổ Canh
  • Hướng Dẫn Pha Dung Dịch Thuỷ Canh Theo Công Thức Của Hoangland
  • Ảnh: Một loại cải – nguồn: giaoduc.net.vn

    (*) Giới thiệu chung:

       Cây rau cải có tên khoa học là: Brasica sp.L, thuộc họ thập tự: Cruciferea, là một họ thực vật có hoa, cung cấp lượng rau chủ yếu vào mùa đông cho con người trên khắp thế giới.

       Chúng bao gồm cải bắp, cải bông xanh, súp lơ, cải brussels, cải xoăn (tất cả đều là các giống cây trồng từ một loài là Brassica oleracea),cải làn, cải củ Thụy Điển, cải xoăn nước mặn, cải củ, cải thìa và su hào. Các thành viên được biết đến nhiều khác của họ Brassicaceae còn có cải dầu (gồm cải dầu Canola và các loại khác), mù tạc, cải ngựa, cải canh, mù tạc Nhật, xà lách và cải xoong.

    1. Đặc tính sinh học của rau cải

       Cải là một loại cây thân thảo, có chu kỳ sống 1, 2 hay lâu năm. Rau cải vốn tập trung trong vùng ôn đới, ưa khí hậu mát lạnh song cũng có những giống chịu nóng khá tốt.

       Rau cải có bộ rễ ăn nông trên tầng đất mặt, bộ lá mọc so le, khá phát triển và chứa nhiều chất dinh dưỡng, to bản nhưng mỏng manh nên khả năng chịu hạn kém và dễ bị sâu bệnh phá hại.

        Có mấy nhóm rau cải phổ biến, cung cấp lượng rau chủ yếu cho con người sau đây:

    a. Nhóm cải bẹ:

       Gồm cải bẹ dưa, cải chíp, cải bẹ dưa… Nhóm này chịu lạnh, ưa nhiệt độ thấp, nhiệt độ thích hợp 15 – 22 độ C, do đó thích hợp trong vụ đông xuân (từ tháng 8 đến 2,3).

      Đặc điểm của nhóm cải bẹ: Có bẹ lá to, rất lớn, một cây có thể nặng 2 – 4kg, thời gian sinh trưởng dài trên 50 ngày tùy loại.

    b. Nhóm cải xanh

      – Có cuống lá nhỏ và hơi tròn, phiến lá nhỏ và hẹp, bản lá mỏng (so với nhóm cải bẹ và cải thìa)

      – Có màu từ xanh vàng đến xanh đậm, hịu được mưa và nóng nên có thể trồng trong vụ xuân hè.

    c. Nhóm cải thìa hay cải trắng

      – Cuống là hình lòng máng, màu trắng, phiến lá hơi tròn, cây mọc gọn; nhiệt độ thích hợp từ 10 – 27 độ C nên có thể trồng gần như quanh năm.

    2. Kỹ thuật trồng các loại rau cải thùng xốp (tại gia đình).

    2.1. Thời vụ gieo trồng: 

      Vụ đông xuân: Gieo hạt vào tháng 8, tháng 9, tháng 10. Sau 25 – 30 ngày, cây có 3 – 4 lá thật thì đem trồng là tốt nhất.

    2.2. Làm đất: 

      + Làm đất kỹ, tơi xốp, bón lót vôi nông nghiệp rồi phơi ải ít nhất từ 7-10 ngày trước khi trồng để diệt mầm bệnh: ấu trùng, nhộng, nấm…

      + Hoà nấm tricohderma vào nước rồi phun vào đất trước khi trồng để diệt trừ mầm mống bệnh.

      + Bổ sung phân bón cho 1 thùng xốp (khoảng 30-50 kg đất): mỗi thùng khoảng 2 kg phân trùn quế hoặc phân chuồng hoai mục: 3-5kg/thùng; phân cá ủ hoai. Nếu không có thì có thể thay bằng phân vi sinh, lượng dùng khoảng 2-5 kg/thùng.

      + Thùng xốp trồng cây phải thoát nước tốt, tốt nhất nên làm thùng @ cải tiến để trồng cây đạt hiệu quả cao.

    2.3. Gieo hạt:

       Để hạt nẩy mầm tốt, cần làm theo các bước sau:

      + Vớt ra rửa sạch, để ráo nước.

      + Đem gieo vào bầu hoặc trực tiếp lên đất đã chuẩn bị sẵn. Sau vài ngày hạt sẽ nẩy mầm.

    2.4. Cách trồng: 

     + Đào các hố cách nhau 20 – 30 cm, mỗi hố sau từ 10 – 15 cm.

     + Cho vào mỗi hốc một nắm phân chuồng ủ hoai hoai hoặc phân trùn quế, phân vi sinh

     + Mỗi thùng xốp trồng từ 4 – 6 cây cải vào các hốc.

    2.5. Chăm sóc: 

     + Tưới nước: sau khi trồng phải tưới nước ngay; mỗi ngày một đến hai lần, nên tưới trực tiếp vào gốc, cho đến khi cây bén rễ hồi xanh. Sau đó chỉ tưới khi cảm thấy đất thiếu ẩm. Lưu ý: Tưới nhiều nước quá dễ dẫn đến nấm bệnh.

     + Bón phân:

       Sau khi trồng 12 – 15 ngày, cây đã hồi xanh và có nhu cầu phát triển thì bón thúc lần 1:

    Cần bổ sung thêm lượng phân chuồng hoai mục để cây đủ chất phát triển, ngoài ra có thể bổ sung thêm lượng phân vô cơ theo hàm lượng sau, tỉ lệ 2 lân : 0,5 đạm : 0,5 kali. Lấy 2 thìa cà phê super lân, 0,5 thì cà phê đạm và 0,5 thìa cà phê kali trộn lẫn với nhau rồi pha với bình 20 lít nước. Mỗi ngày tưới cho 1 thùng xốp khoảng 300 – 500 ml/lần.

       Nếu e ngại dùng phân vô cơ cho cây trồng, có thể dùng nước tiểu ngâm lân trong 1 tuần, đem pha loãng tưới cho cây cũng tốt.

       Khi cây xoè lá thì bón thúc lần thứ hai. Trước khi bón thúc nên xới xáo mặt thùng kết hợp với vun cao gốc cho cải bẹ để chống đổ và nhặt cỏ dại.

       Trong suốt quá trình sinh trưởng của cải bẹ cần bón thúc 5 – 7 lần tuỳ tốc độ sinh trưởng của cây, màu sắc của thân lá cây mà tăng hay giảm lượng phân bón cho phù hợp.

       Thu hoạch cải bẹ có thể tỉa lá hoặc thu chặt cả cây thu hoạch 1 lần.

    2.6. Sâu bệnh:

       Cải là một loại cây thuộc họ thập tự nên chịu ảnh hưởng của tất cả các loại sâu, bệnh có ảnh hưởng đến họ này. Có thể kể đến như sâu tơ, sâu khoang, bệnh thối nhũn, đốm vòng…

       Hạn chế sử dụng thuốc hoá học khi trồng tại gia đình. Có thể sử dụng các loại thuốc thảo mộc như thần điền (TP) hoặc gốc sinh học như dầu khoáng: Đầu trâu, SK enspray 99EC hoặc các loại thuốc trừ sâu sinh học tự chế như: thuốc lào, hỗn hợp: tỏi, ớt, gừng, rượu… để phun diệt trừ sâu, bệnh.

       Biện pháp cuối cùng là sử dụng thuốc hoá học nhưng lưu ý đến các quy tắc sử dụng thuốc hoá học và an toàn trong sử dụng thuốc (nguyên tắc 4 đúng trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật). Trước khi thu hoạch ít nhất 10 ngày thì cần ngừng phun để đảm bảo lượng tồn dư hoá chất độc hại không gây ảnh hưởng đến sức khoẻ con người.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Khám Phá Công Dụng Kì Diệu Của Đậu Bắp
  • Kỹ Thuật Trồng Hẹ Thùng Xốp Hiệu Quả Cao
  • Kỹ Thuật Trồng Cây Chùm Ngây
  • Kỹ Thuật Trồng Hoa Lay Ơn
  • Kỹ Thuật Trồng Cà Chua
  • Chuồng Trại Và Phương Pháp Nuôi Dưỡng Gà Tre Nhật Chabo

    --- Bài mới hơn ---

  • Một Số Điểm Nhược, Điểm Tử Ở Gà Chọi
  • Kỹ Thuật Chọn Giống Gà Địa Phương
  • Những Điều Cần Lưu Ý Khi Nuôi Gà Con Ở Tuần Đầu
  • Kỹ Thuật Trồng Và Chăm Sóc Cây Chanh
  • Cách Phòng Trừ Bệnh Hại Rau Do Nấm Trong Đất
  • Gà tre nhật chỉ có thể nuôi ngoài trời vào mùa khô ráo. Vì nhỏ con và nhẹ cân nên chúng không thích hợp để nuôi ngoài trời khi thời tiết trở lạnh và ẩm ướt.

    Chuồng trại

    Ngoài trời

    * Gà tre nhật chỉ có thể nuôi ngoài trời vào mùa khô ráo. Vì nhỏ con và nhẹ cân nên chúng không thích hợp để nuôi ngoài trời khi thời tiết trở lạnh và ẩm ướt.

    * Khuôn viên nuôi gà ngoài trời có thể biến thiên về kích thước và hình dạng. Nhưng một khuôn viên tiêu chuẩn phải bao gồm một chuồng gà nhỏ diện tích khoảng 1 mét vuông và sân có cùng bề rộng nhưng dài khoảng 1,5 mét.

    * Chuồng phải đủ cao để không làm hư mồng hay đuôi gà. Để ngăn địch hại (chẳng hạn chuột và chim sẻ), sân nên được rào kín bằng lưới với kích thước mắt lưới 1,2 cm. Nền sân cũng có thể trải lưới nếu bị động vật cỡ lớn phá phách (chẳng hạn chuột cống và cáo).

    * Có thể lợp mái tôn nhựa ngoài sân để che mưa và gió, nhưng điều này có thể khiến cho việc quan sát gà khó khăn hơn.

    * Sơn bảo vệ gỗ hàng năm sẽ làm tăng tuổi thọ của chuồng. Vì sơn dẫu sao cũng độc nên tốt nhất nên thực hiện vào mùa lạnh, khi chuồng để trống.

    * Khuôn viên thường được thiết kế sao cho có thể di chuyển trên nền đất. Điều này giúp diện tích nuôi không bị ngập đầy chất thải.

    * Chuồng nuôi lớn và nặng nên được thiết kế để dễ làm vệ sinh. Điều này đồng nghĩa với việc thường xuyên thay vật liệu lót nền (tốt nhất bằng dăm bào hay mùn cưa).

    * Xịt chất kháng khuẩn không độc để ngăn ngừa vi khuẩn và virus có hại. Khống chế rận và ve trong chuồng và ổ gà bằng cách thường xuyên rắc bột sát trùng.

    * Nuôi gà ngoài trời cũng có một số lợi ích. Cỏ tươi luôn có sẵn và, với việc thường xuyên di chuyển khuôn viên, phân không bị tích tụ quá nhiều khiến ký sinh và bệnh tật phát sinh. Sân còn cung cấp không gian để gà đào bới và tắm cát.

    * Gà nuôi trên nền đất thường có màu chân và mỏ đẹp nhưng nên nhớ rằng ánh sáng mặt trời có thể làm lông gà phai màu, vì vậy những cá thể có tiềm năng tham dự triển lãm cần được nuôi trong bóng râm hay nhà trại.

    Trong nhà

    Gà tre nhật có thể được nuôi quanh năm trong nhà trại. Kiểu nuôi này có thể tránh được tác động của thời tiết mà vẫn sạch sẽ và khô ráo. Nhờ được chiếu sáng bằng đèn, bạn có thể kéo dài thời lượng ban ngày vào mùa đông để cho gà ăn cũng như có thêm thời gian để chăm sóc và quan sát gà.

    * Nhà trại thường bao gồm những ngăn lai tạo thông thoáng. Chúng phải có kích thước và cấu trúc sao cho dễ thâm nhập để làm vệ sinh.

    * Một cặp gà tre nhật sẽ sống và sinh sản hoàn toàn thoải mái trong ngăn có kích thước 0,75 x 1 m, nhưng ngăn lớn hơn có thể được sử dụng để nuôi ba con (một trống hai mái) hoặc một nhóm gà tơ.

    * Một nguyên tắc thiết kế linh hoạt là gỡ bỏ các tấm ngăn để vài ba ngăn có thể thông với nhau thành một ngăn lớn hơn.

    * Có thể gác chạc nếu kích thước phù hợp. Tốt nhất, tiết diện chạc khoảng 5 cm vuông, hơi tròn và có thể dỡ đi để ngăn gà tơ đậu chạc quá sớm khiến xương ức bị gập.

    * Chạc phải được đặt ở độ cao vừa phải để gà có thể nhảy lên dễ dàng, nhưng đủ cao để ngăn gà đậu bên trên ổ đẻ.

    * Một tấm lót được đặt bên dưới chạc để giữ vệ sinh cho đáy ngăn.

    * Vật liệu lót lý tưởng là dăm bào hay mùn cưa vì chúng hút ẩm, không làm hư lông và cung cấp chất liệu để gà đào bới.

    * Dăm bào/mùn cưa phải được thay một lần mỗi tuần hay khi cần để ngăn cản dịch bệnh phát sinh. Vấn đề vệ sinh cần được quan tâm hơn khi nuôi trong nhà trại.

    * Nền dơ hay lầy lội chứa nhiều vi khuẩn có hại có thể gây ra bệnh ở đường hô hấp, mà nếu nhà trại không thông thoáng, thì dịch bệnh có thể lan ra toàn trại gà.

    * Khi làm vệ sinh xong, tốt nhất nên xịt sàn chuồng nuôi bằng chất sát khuẩn không độc hại trước khi rắc dăm bào/mùn cưa mới.

    * Khống chế rận và ve theo cách thức như khi nuôi ngoài trời.

    * Một vấn đề nữa đối với các nhà trại là mò đỏ (red mite), chúng núp trong các kẽ hở và tấn công chủ yếu vào ban đêm khi gà đang ngủ.

    * Cách tốt nhất để điều trị dứt điểm là dọn sạch toàn bộ nhà trại, chuồng nuôi và ổ gà, xịt thuốc tẩy trùng mọi nơi, thậm chí ở từng ngóc ngách nhỏ. Chờ thuốc khô hẳn trước khi thả gà lại. Quy trình này được thực hiện định kỳ vào những tháng mùa hè khi vòng đời của ve đỏ là 10 ngày.

    Thức ăn

    Mặc dù gà tre nhật có bề ngoài khác biệt với hầu hết các gống gà khác, đặc biệt là loài gà rừng tổ tiên, nhưng chúng có thể được cho ăn theo cách tương tự.

    Cám hay viên tổng hợp

    Ngày nay, các loại thức ăn tổng hợp dưới dạng cám hay viên luôn sẵn có và rất tiện lợi để nuôi gà. Thức ăn viên dưới dạng khô được hầu hết người chơi gà sử dụng; cám có hai loại khô và ướt. Cám ướt có điểm thuận lợi là ít bị vãi ra khỏi máng ăn khi gà mổ, nhưng bạn cần tính toán để gà ăn hết trong ngày bằng không, cám sẽ bị chua và phải bỏ đi. Máng thức ăn cũng cần được rửa thường xuyên để loại bỏ cám dính. Cám khô không gặp phải vấn đề này nhưng bạn sẽ thấy rằng trừ phi gà của bạn có lưỡi, bằng không thì chúng sẽ làm vãi nhiều hơn là lượng cám chúng thực sự ăn vào. Có vô số loại cám và viên khô của các nhà sản xuất khác nhau và luôn có sẵn trong các tiệm bán thức ăn gia súc. Đa số các tiệm thú cảnh cũng bán cám nhưng trong một số trường hợp bạn phải đặt hàng trước. Cám hay viên tổng hợp thường được bán dưới dạng bao 20/25 kg; nếu bạn có ít gà thì hãy mua bịch nhỏ hơn.

    Ngũ cốc

    Cũng có thể cho gà ăn ngũ cốc xen kẽ với thức ăn viên, hoặc trộn cả hai. Nên nhớ rằng nếu bạn cho gà ăn một lượng lớn thức ăn khác bên cạnh một thực đơn cân bằng thì bạn có thể phá vỡ nó! Bột mì có thể kết hợp với thức ăn viên, trộn theo tỷ lệ 5-5 hoặc ăn dặm trước khi gà ngủ. Giá bột mì rất rẻ, đặc biệt nếu bạn tìm ra nhà cung cấp trung thực! Bột bắp khiến gà bị mập nếu cho ăn quá nhiều; điều này không tốt vì gà sẽ yếu và khó sinh sản, nhưng nếu cho ăn ít hoặc thỉnh thoảng, nó sẽ giúp chân và mỏ gà có màu vàng tươi – thích hợp để tham dự triển lãm. Yến mạch xay là nguồn thức ăn chất lượng khác nhưng không cân bằng như bột mì. Có lẽ bạn thử tìm xem chỗ tiệm thức ăn gia súc, mà mình hay mua, có bán bắp trộn hay không.

    Sạn

    Gà sử dụng sạn vào hai mục đích chính. Sạn được dùng để nghiền các thức ăn cứng, chẳng hạn như bắp. Gà phải được cung cấp sạn nếu thức ăn có bắp, bằng không thì chúng không thể tiêu hóa một cách thích hợp. Sạn được trữ trong một bộ phận đặc biệt gọi là mề, và đấy là nơi “xay nhỏ” bắp. Gà phải phát triển bộ phận đặc biệt này để bù đắp cho việc chúng nuốt toàn bộ thức ăn mà không nhai. Công dụng khác của sạn là tiết ra can-xi để gà phát triển và duy trì sức khỏe, nhưng đặc biệt là để tạo vỏ trứng. Không phải loại sạn nào cũng tiết ra can-xi, nhưng sạn làm từ vỏ sò ốc giã nhỏ có thể đáp ứng được nhu cầu này. Bạn cũng có thể mua loại sạn trộn với cả hai công dụng. Gà được cho ăn cám/viên tổng hợp thuần túy không cần sạn, bởi vì can-xi đã có sẵn trong thức ăn và chúng có thể tiêu hóa thức ăn mà chẳng cần nghiền nát; nhưng bạn vẫn có thể cho gà ăn sạn nếu thích. Gà thả rông có thể tự kiếm sạn từ đất. Sạn có thể được bỏ sẵn vào chén hay phễu để gà ăn, hay thỉnh thoảng bỏ một nắm.

    Nước

    Phải luôn cung cấp sẵn nước sạch. Khi gà đẻ trứng, chúng sẽ tiêu thụ một lượng lớn nước. Chén nước đặt dưới sàn rất dễ bị dơ, nhưng còn có rất nhiều kiểu vòi (fountain) và khay chụp (drinker) khác. Loại dùng cho chim có lẽ thích hợp với chuồng nhỏ hơn là khay chụp lớn cho gia cầm; khay chụp cho gà có lẽ là tốt nhất. Khay chụp phải sạch sẽ và đủ nước cho gà uống cho đến lần châm nước kế tiếp (thường là hàng ngày, một số khay chụp dùng được vài ngày; điều này cũng tốt chừng nào mà nước không bị ô nhiễm bởi đất, bụi và thức ăn).

    Nuôi dưỡng và ấp trứng

    Có một số cách ấp và nuôi dưỡng gà tre nhật. Một số người sử dụng phương pháp ấp tự nhiên, một số ấp bán nhân tạo còn một số phụ thuộc hoàn toàn vào lồng ấp. Bởi vì mỗi con nở mỗi kiểu nên bạn phải bỏ thời gian để tìm hiểu đâu là phương pháp thích hợp với mình nhất.

    Phương pháp 1 – Tự nhiên

    Đây có lẽ là phương pháp ít rắc rối nhất; gà mẹ làm hết mọi thứ. Một khi gà bắt cặp, tổ sẽ được đưa vào. Thông thường mỗi ngăn một tổ. Hầu hết gà tre nhật mái đẻ từ 7 đến 9 trứng rồi mới ấp. Khi gà mái bắt đầu nằm ổ, dời gà và trứng khỏi tổ và xịt hay rắc thuốc sát trùng (gà mái nằm ổ dễ bị rệp và ve tấn công). Đặt lại trứng vào tổ và gà mái vào ngăn. Đừng ép gà mái nằm lên trứng; sau khoảng 10-15 phút gà mái sẽ tự vào ấp trứng. Ghi chú ngày gà bắt đầu nằm ổ, 20-21 ngày sau trứng sẽ nở. Đa phần gà mái sẽ tự rời tổ để ăn uống và vệ sinh, nhờ vậy tổ sẽ luôn sạch sẽ.

    Ưu điểm:

    * Không lo cúp điện.

    * Dễ phân biệt lứa gà.

    * Không cần ấp nhân tạo.

    * Một số người cho rằng gà con mạnh khỏe hơn khi được ấp tự nhiên.

    Nhược điểm:

    * Năng suất thấp.

    * Gà mái có thể bỏ ấp.

    * Khi gà con ra đời chúng có thể bị gà mái tấn công hay không được ủ ấm.

    * Gà mái đè quá mạnh lên trứng khiến chúng bị hư (soiled).

    Nếu gà mái đáng tin cậy và thực hiện tốt vai trò làm mẹ (thường là vậy), kết quả thu được sẽ tốt và những con gà như vậy được tuyển làm gà giống để duy trì đặc điểm này cho những thế hệ về sau. Người chơi gà sử dụng phương pháp này sẽ tự hào rằng không chỉ lai tạo được gà đẹp mà còn chọn được dòng gà ấp và chăm sóc con tốt.

    Phương pháp 2 – Bán nhân tạo

    Phương pháp này ấp trứng theo cách tự nhiên và nuôi gà con bằng cách nhân tạo. Một mẹo nhỏ là bồi dưỡng cho gà trước khi chúng bắt đầu đẻ trứng – vì vậy, có lẽ nguồn dinh dưỡng tốt và chiếu đèn (kéo dài thời lượng ban ngày) là cần thiết. Nên nhớ rằng gà phải đẻ trứng trước khi nằm ổ.

    Tổ gà được đặt vào mỗi ngăn và để tự nhiên giống như phương pháp đầu. Khi trứng nở, ngay lúc gà con vừa khô lông, chúng được tách khỏi gà mẹ và đặt vào lồng ấp/sưởi nhân tạo. Hãy đảm bảo rằng gà thoải mái khi được đặt vào lồng sưởi. Nếu gà con tụm vào nhau thì lồng sưởi vẫn chưa đủ ấm, nếu chúng nép vào các góc và thở gấp thì có nghĩa lồng quá nóng. Những con chân dài sẽ bị loại, những con còn lại sẽ được đeo vòng chân. Nên trữ sẵn một số vòng màu, mỗi lứa sẽ được đeo vòng màu khác nhau.

    Quan sát kỹ lưỡng những con đã được đeo vòng. Gà lớn rất mau vì vậy cần thay vòng khi chúng gần chật. Nếu dùng loại vòng chân dành cho chim thì phải hết sức lưu ý – chúng rất khó gỡ. Có thể đánh dấu bằng cách viết lên lông gà nhưng những dấu này mau biến mất.

    Ưu điểm:

    * Nhiệt độ ổn định.

    * Kiểm soát được lượng thức ăn

    * Có thể đồng thời chăm sóc một bầy lớn

    Nhược điểm:

    * Virus có thể phát sinh – nguy cơ tử vong cao

    * Nguy cơ cúp điện hay hư đèn sưởi

    * Cần để ý hơn so với cách ấp tự nhiên

    * Phải chuẩn bị sẵn lồng ấp/sưởi.

    * Phải có kinh nghiệm vận hành lồng ấp/sưởi.

    Phương pháp 3 – Ấp nhân tạo

    Đây là phương pháp được nhiều người chơi gà tre nhật áp dụng. Có nhiều loại lồng ấp trên thị trường, vì vậy người chơi gà nên tìm kiếm lời khuyên từ những người có kinh nghiệm ấp nhận tạo. Nếu mua phải lồng ấp không thích hợp thì sẽ tốn tiền.

    Cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng. Bước kế tiếp là tìm chỗ đặt lồng. Có thể đặt trong nhà, ga-ra hay ngoài trời nhưng nhiệt độ phải ổn định như trong nhà. Nhiệt độ quá thấp vào ban đêm hay quá cao vào ban ngày là không thích hợp.

    Ưu điểm:

    Nếu sử dụng kiểu lồng tự đảo trứng (nên dùng loại này), thay vì phải kiểm tra trứng sau mỗi 6 ngày, thì không phải làm gì cả cho đến trước khi trứng nở một ngày, tốt nhất nên tắt cơ chế đảo trứng. Đây là lúc sắp trứng theo từng lứa – có một cách là đặt vào khay hay túi lưới nhỏ – để khi trứng nở, những lứa khác nhau được tách bạch.

    Nhược điểm:

    * Nguy cơ cúp điện.

    * Cần điều chỉnh độ ẩm.

    * Cần điều chỉnh nhiệt độ

    Nếu sử dụng lồng ấp không tự đảo, thì phải đảo trứng bằng tay tối thiểu hai lần mỗi ngày. Việc này tuy mất thời gian nhưng là điều kiện bắt buộc để trứng nở – trên thực tế, tuần đầu nên đảo ba lần mỗi ngày. Để đơn giản hóa quy trình, trứng sẽ được đánh dấu. Khi đảo, trứng sẽ được lật sang mặt này, lần đảo sau, chúng sẽ được lật ngược lại. Nếu sử dụng một loại lồng ấp mới thì bạn cần phải thật kiên nhẫn trước khi thành công.

    Kết luận

    Gà tre nhật bản mỗi con nở một kiểu. Chúng thực sự là thách thức đối với người chơi gà. Kiên nhẫn là chìa khóa để thành công. Những điều được trình bày đâu đó ở đây có thể là phương pháp phù hợp với bạn, và với sự kiên nhẫn và tận tâm, bạn sẽ đạt được kết quả như ý.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Giới Thiệu Gà Mồng Trà (Gà Rosecomb) – Tiêu Chuẩn Gà Rosecomb
  • Hình Ảnh Các Dòng Gà Chọi Chiến Hiếm, Gà Linh, Gà Quý
  • Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Chữa Trị Gà Bị Sưng Cụm Bàn
  • Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Nhân Giống Gà
  • Cách Phân Biệt Gà Chín Cựa Thuần Chủng Và Gà Lai
  • Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Quản Lý Chiến Kê

    --- Bài mới hơn ---

  • Tìm Thấy Loài Phong Lan Nhỏ Nhất Thế Giới
  • Mùa Xuân Mới, Cây Lan Mới
  • Lan Hài Xuân Cảnh (Paphiopedilum Canhii)
  • Ghi Nhận Thêm 2 Loài Lan Cho Việt Nam
  • Lan Lê Nhiều Hoa – Phú Quốc
  • Gà tơ được bắt từ sân và chuyển vào lồng tôi (hardening pen), mỗi con một lồng. Chúng được nhốt trong lồng này từ 15 đến 30 ngày. Các nhà lai tạo tin rằng gà được tôi càng lâu (đến 30 ngày) thì chúng càng được chuẩn bị tốt cho cuộc đời của một chiến kê.

    Lồng tôi là nhà của gà trong toàn bộ giai đoạn tôi gà. Chúng được cho ăn uống ở đấy. Trước khi đưa vào lồng, dây cột được gắn vào chân bên phải để cho gà quen dần.

    Khi vào lồng, những công đoạn quản lý như tiêm chủng, tẩy giun, diệt rận và những thứ tương tự được thực hiện, giúp gà tơ làm quen với người chăm sóc. Điều này khiến chúng thuần hơn và dễ ôm, bắt. Bởi vì ở tuổi này gà tơ bắt đầu de mái, một con gà mái được thả vào mỗi lồng để khích lệ tinh thần và bản năng giới tính, điều vốn liên quan đến sự gan lỳ và dày dạn.

    Gà tơ trong giai đoạn tôi được cot day ong khi chờ đợi để biệt dưỡng. Do vậy, không có giới hạn về thời gian nhốt ở sân cột, nơi trở thành ngôi nhà kế tiếp của chúng.

    Là một phần trong chương trình tuyển chọn liên tục để biệt dưỡng cũng như lai tạo, gà tơ trong sân cột được cho xổ hàng tuần để quan sát độ gan lỳ và tình trạng sức khỏe, và ghi nhận mức độ tiến bộ về khả năng và lối đá của chúng. Nên xổ nhanh, khoảng vài ba cú nạp là đủ để tránh gây thương tích và làm gà mệt mỏi một cách không cần thiết.

    Tin Mong

    Tỉa là cắt bỏ mồng và tích của gà tơ. Chiến kê được tỉa mồng bởi vì mồng và tích làm gà vướng víu khi đá. Nó cũng giúp gà đối phương dễ dàng nắm đá, điều khiến cho chiến kê không tỉa mồng bị bất lợi.

    Gà tơ dự định đem đá được tỉa mồng khi đạt từ 7 đến 8 tháng tuổi. Ở tuổi này, nó phải có khả năng chịu đau khi bị cắt mồng và tích. Khi còn non, đặc biệt là khi chưa gọi mái, tỉa mồng sẽ khiến gà bị tổn thương. Điều có thể ảnh hưởng đến sự gan lỳ và khiến gà bỏ chạy khi nó nhớ lại kinh nghiệm đau đớn này. Nhiều nhà lai tạo lợi dụng việc tỉa mồng làm công cụ để tuyển chọn chiến kê. Những con kêu la hay chết nhát khi tỉa mồng sẽ bị loại bỏ, bởi vì đấy biểu hiện cho thấy chúng không gan lỳ.

    Tỉa mồng thường được thực hiện bằng một cây kéo phẫu thuật, kéo thường hay dao cực sắc. Để tránh rắc rối, việc này được thực hiện vào ngày thích hợp.

    Hai người thực hiện việc tỉa mồng. Một người giữ gà trong khi người kia tỉa mồng. Mồng và tích được cắt đến tận gốc, để mà khi lành lặn, gà tơ có bề ngoài thật nhẵn nhụi. Sau khi tỉa mồng, đầu gà được rửa bằng nước sạch, lau khô bằng khăn và được bôi hay rịt bằng thuốc kháng sinh (chẳng hạn Quick Heal® Wound Spray).

    Nếu tỉa mồng một mình, tốt nhất nên duỗi chân gà về phía đuôi và gà được bao bằng khăn hay một túi sạch. Tom Wilson có lần tự tay tỉa mồng cho 80 con gà tơ trong vòng 3 giờ ở trại Tanay của Boy Diaz. Đây là kỷ lục tỉa mồng, tích và tai với 2.25 phút mỗi con. Qua thực hành thường xuyên, phương pháp này sẽ tiết kiệm thời gian và nhân lực.

    Vận chuyển chiến kê.

    Bởi vì các trại gà thường được xây dựng ở vùng nông thôn, chiến kê luôn được vận chuyển một cách tương đối xa từ trại cho đến trường đấu. Nếu chuyến đi không thoải mái, nó sẽ khiến chiến kê căng thẳng và ảnh hưởng đến lối đá của chúng. Do vậy, điều quan trọng là quá trình vận chuyển không được làm biến đổi trạng thái tâm lý cũng như thể chất của chiến kê, bởi vì bất kỳ biến động nào cũng tác động đến việc thi đấu. Trạng thái sẵn sàng trước trận đấu sinh tử là kết quả của một quá trình chuẩn bị lâu dài và kỹ càng mà nó bắt đầu từ khâu lai tạo và tuyển chọn cho đến ốp, và không nên bị phá hỏng bởi việc quản lý kém trong quá trình vận chuyển đến trường đấu.

    Bằng mọi giá đem gà đến trường đấu trước lúc bình minh. Bằng cách này, gà sẽ thức dậy ngay tại trường đấu một cách tự nhiên như thể chúng không biết gì đến việc vận chuyển. Một hiện tượng phổ biến là khi để lọt chút ánh sáng, chiến kê sẽ tỉnh giấc và bắt đầu gáy, báo hiệu bắt đầu một ngày mới. Nếu điều này xảy ra, nó sẽ khiến cho chiến kê căng thẳng một cách không cần thiết.

    Thời điểm vận chuyển gà tệ nhất là vào ban ngày. Với những ai phải di chuyển xa hơn bình thường, chẳng hạn lâu hơn 3 giờ, có lẽ cách tốt nhất là vận chuyển gà đến trường đấu trước 1 ngày để chúng có thời gian nghỉ ngơi và phục hồi từ những căng thẳng phát sinh trong quá trình vận chuyển. Như đề nghị về sau trong chương này, bữa ăn tối trước và sau khi vận chuyển phải hơi loãng (tức trộn thêm thức ăn lỏng) và hạt được nấu chín để dễ tiêu hóa. Trong khi vận chuyển, luôn giữ gìn để gà thoải mái và tránh làm chúng căng thẳng. Sau đây là những bí quyết mà bạn nên cân nhắc:

    Danh sách. Đêm trước chuyến đi, một danh sách tất cả những thứ cần mang theo phải được chuẩn bị sẵn. Mọi thiết bị và dụng cụ phải chuẩn bị từ trước để khi cần là có để dùng.

    Khởi hành sớm. Như đã nói ở trên, gà phải có mặt tại trường đấu trước 5 giờ sáng. Nhờ vậy mà chúng có thời gian để nghỉ ngơi và phục hồi từ những căng thẳng gây ra bởi chuyến đi.

    Bố trí nằm ngang. Vị trí của gà phải nằm ngang so với chiều xe. Điều này sẽ giảm thiểu, nếu không nói là loại bỏ, những dằn sóc và khó chịu khi xe dừng và đề-pa so với việc bố trí dọc theo chiều di chuyển.

    Không sử dụng chất khử mùi, nước hoa hay cồn. Gà rất nhạy mùi. Tránh sử dụng nước hoa, khử mùi xe hơi, thuốc lá và những thứ tương tự, mà chúng có thể ảnh hưởng đến chiến kê vào giai đoạn nhạy cảm nhất trong ngày thi đấu.

    Máy lạnh. Việc vận chuyển chiến kê trong xe máy lạnh sẽ khiến chuyến đi thoải mái hơn. Tuy nhiên, bởi vì máy lạnh cũng làm khô, nên phải rảy nước vài lần lên lỗ thông hơi và xung quanh ca-bin sau mỗi 10 phút. Để đảm bảo thoáng khí, hãy hé cửa sổ phía sau cỡ 2 cm. Không khí sẽ tự động trao đổi. Đương nhiên, bạn phải dựa vào cảm quan chung chẳng hạn nếu đi sau một xe tải phun khói nồng nặc thì phải khép cửa sổ lại cho đến khi vượt qua nó.

    Vào sau, ra cuối. Khi chất đồ lên xe tải, lồng xách phải được xếp sau cùng. Khi đến trường gà, hãy chuẩn bị kê phòng trước và khi mọi thứ đều sẵn sàng thì lồng gà mới được dỡ khỏi xe.

    Biệt dưỡng và ốp tự nhiên

    Những chủ đề về phương pháp biệt dưỡng và huấn luyện có đầy rẫy trên giang hồ. Tuy nhiên, tất cả đều có chung một mục đích là đưa chiến kê đến đỉnh cao của trạng thái tâm lý và thể chất trước khi bước vào trận đấu. Phương pháp biệt dưỡng ở đây, tập trung vào đường lối tự nhiên. Đa phần dựa vào phương pháp mà John Paul Trotter học từ đại sư kê Joe Goode, vốn được nhiều người ở Mỹ xem như là một trong những cao thủ dưỡng gà bậc nhất. Nghe kể, trong khi Joe bận đá gà ngoài trường, thì John ở lại trại để chăm gà cho giải lần sau. John Paul Trotter cũng chăm gà cho những tay chơi có máu mặt ở địa phương và hợp tác với Boy Diaz một thời gian. Từ Boy Diaz mà phương pháp này được truyền đến Emoy Gorgonia (đồng tác giả bài này) với một số điều chỉnh để phù hợp với điều kiện ở Philippine. Phương pháp biệt dưỡng ở đây có nhiều điểm tương đồng với biệt dưỡng ngựa đua và một vài nguyên lý xuất phát từ công tác huấn luyện đấm bốc và vận động viên điền kinh nói chung.

    Yêu cầu cơ bản

    Dòng giống tốt. Nếu bạn không tự lai tạo chiến kê thì tốt nhất, bạn nên tìm kiếm chiến kê nòi từ các trại danh tiếng với đặc điểm lì lợm, khả năng đá và chém. Những con do dự và những con quá toan tính, né tránh hay phòng thủ theo một lối nhất định cần được phát hiện để loại bỏ trong quá trình biệt dưỡng, kể cả những con không đạt tiến bộ theo yêu cầu. Paeng Araneta tổng kết tất cả bằng một lời khuyên cho người mới chơi rằng “hãy chọn chiến kê có cá tính”.

    Tiện nghi. Để có thể biệt dưỡng tốt, những tiện nghi đề cập ở đầu sách là bắt buộc. Lồng bay , lồng bới, lồng ốp , sàn xổ và những thứ liên quan phải có sẵn ở khu vực biệt dưỡng.

    Kê cảm. Đây là điều khó khăn nhất. Với những người có khiếu này, họ may mắn sở hữu cảm nhận tự nhiên về chiến kê, tức nhận thức bản năng điều nên hay không nên làm trong toàn bộ quá trình biệt dưỡng. Đa phần, kê cảm (chicken sense) chỉ xuất hiện thông qua kinh nghiệm. Một số người thậm chí coi kê cảm chẳng qua là cảm nhận bình thường. Tuy nhiên, ai cũng biết cảm nhận này bất thường như thế nào. Khởi đầu, bạn phải đủ sáng suốt để hiểu được căn nguyên đằng sau từng khía cạnh của phương pháp biệt dưỡng này. Chẳng hạn, nếu phương pháp yêu cầu gà tập bay 50 lần, thì sư kê phải biết TẠI SAO mình phải tập cho gà từng đấy lần.

    Tuyển chọn

    Khi tuyển chọn chiến kê trong trại, lưu ý từ xa những chiến kê nào thu hút sự chú ý của bạn. Từ cách đi đứng, di chuyển cho đến thể hiện, những chiến kê này cần được kiểm tra cặn kẽ hơn.

    Lông: Thể hiện sức khỏe của chiến kê. Vì vậy khi lựa gà, kiểm tra lông thật kỹ và lựa những con có tông màu tự nhiên, lông cứng nhưng đàn hồi – không được khô và xơ xác.

    Thân: Cảm nhận thân hình. Nếu gà mồng dâu hay có máu dòng phương Đông và Roundhead, thì thân hình chúng phải đầy đặn và tròn. Gà mồng lá phù hợp với ngực dẹp và ngả hơn. Những sư kê hàng đầu khẳng định về mức độ quan trọng của việc xương lườn càng kéo dài về phía sau càng tốt, gần với hậu môn. Họ quan sát thấy trong một trận đấu thực sự, cẳng chân dài sẽ không bị cản trở nếu như ngực không tròn. Khi giữ gà hướng về phía bạn, cố gắng rà ngón cái vào khoảng giữa xương đòn và cơ ngực. Điểm này càng dày hay cứng càng tốt bởi vì điều này cũng đồng nghĩa với cơ bắp mạnh mẽ.

    Đầu: Kiểm tra mắt gà. Chúng phải đỏ tươi như màu cà chua bởi vì nó đồng nghĩa với sức khỏe tốt. Tròng đen phải tách biệt – bằng không, đấy là dấu hiệu của bệnh tật trong quá trình nuôi dưỡng. Điều này cũng đúng với mắt nhợt nhạt. Con ngươi phải tròn một cách hoàn hảo. Bất kỳ biến dạng nào đều dẫn đến thị giác phần nào bị ảnh hưởng. Cũng vậy, kiểm tra phần giữa mắt với mũi. Nếu bị lõm ở bất kỳ bên nào, thì điều này có nghĩa chiến kê bị mắc bệnh đường hô hấp khi còn non.

    Dáng: Tiêu chuẩn này là chủ đề cho những tranh luận không có hồi kết, nhưng qua hàng ngàn trận đấu thực sự và phim chiếu chậm cho thấy rằng chiều cao lý tưởng của chiến kê là trung bình. Dĩ nhiên, các nhà lai tạo thương mại vẫn đổ gà dáng cao bởi vì đấy là những con mà người chơi chuộng hơn. Còn nếu lai gà để dùng riêng thì dáng trung bình là tốt nhất. Tom Wilson từng sử dụng 6 con Butcher dáng thấp ở giải International Derby 1992 tại trường đấu Araneta Coliseum. Đá với những con gà hàng đỉnh, 5 trong số 6 con gà cùng bầy của ông thắng trận trong khi con còn lại hòa. 3 trong số 5 con thắng trận không bị một vết xước nào. Sau khi phát biểu về gà Butcher của mình lùn như thế nào, Tom chỉ mỉm cười. Ông nhấn mạnh rằng điều quan trọng là phải tính tới độ dài đùi 15 cm hay nhiều hơn chứ không phải là cẳng chân. Thậm chí nếu cẳng chỉ dài có 5 cm, chân gà Butcher của ông vẫn dài đến 20 cm, đủ để diệt gà đối thủ. Những sư kê ở La Carlota vẫn sở hữu những con gà Lemon thắng trận cho đến tận ngày nay. Và đúng là dáng của chúng chỉ từ trung bình cho đến thấp.

    Khẩu vị: Một nhà lai tạo nổi tiếng, bác sĩ Teddy Tanchanco, thích đến trại thật sớm để lựa gà. Lý do? Ông muốn thấy con nào trong bầy chiến kê ăn uống ngấu nghiến vào bữa sáng. Đấy cũng là nhận định chung, trong số chiến kê, những con ăn uống tốt thì đá cũng tốt, còn những con ăn uống kén chọn thì tốt nhất nên “cho vô nồi”. Do đó, hãy chọn những con “gõ đáy nồi” – nghĩa là mỏ của chúng chạm vào khay mỗi lần mổ thức ăn.

    Lối đá: Hầu hết các sư kê đều yêu cầu xổ để đánh giá tiềm năng của chiến kê. Dưới đây là những điều cần lưu ý trong những trận đấu như vậy:

    1. “Angat sarado” – đến nay, đây là đặc điểm được săn lùng nhiều nhất. Khi cả hai chiến kê giao nhau trên không, con hơi cao hơn chiếm lợi thế vị trí. Từ vị trí này nó ra đòn dễ hơn. Một số chiến kê sở hữu khả năng siêu việt này để ghim đối thủ trên không vào khoảnh khắc sinh tử. “Sarado” theo thổ ngữ Tagalog nghĩa là “luôn luôn”. Vì vậy “angat sarado” nghĩa là “luôn ở bên trên”, luôn chiếm thế thượng phong.

    2. Đầu ra sau, chân ra trước – Ngược với những chiến kê luôn cố nắm lông trước, những con đá mà không cần nắm lông với đầu ngả ra sau, dễ thắng hơn. Trên thực tế, những con chăm chăm đá lông (bill-hold) đều bị loại. Khi đá thực sự ngoài trường, chúng lao đầu về phía đối thủ và đấy là điều không được phép trong các trận đấu ngày nay khi mà việc di chuyển sai sẽ dẫn đến thất bại. Cũng để ý chân đá của chúng. Hãy chọn những con đá chân sâu chạm vào người đối thủ.

    3. Đá bồi 1-2 phát – Đặc điểm này phần nào bổ sung cho “angat sarado”. Sau khi nạp cú đầu, ngay khi vừa chạm đất, chiến kê liền nạp bồi 1-2 cú nữa. Đấy là những đòn sát thương mà đối phương hầu như không cách nào tránh khỏi.

    Chế độ tiền biệt dưỡng

    Như tên gọi, đây là giai đoạn trước khi chiến kê được biệt dưỡng để thi đấu. Mục đích là để chuẩn bị một cách thích hợp cho quá trình biệt dưỡng. Giai đoạn diễn ra từ vài ngày cho đến một tuần.

    Tẩy giun sán

    Hầu hết các loại giun đều dễ tẩy ngoại trừ sán (tapeworm). Do vậy khi tẩy, không cho gà ăn bữa chiều trước khi cho uống thuốc vào buổi tối (chẳng hạn Worm Out-Bulex). Vào ngày hôm sau, chỉ cho gà ăn một nửa khẩu phần thông thường. Một số người cho thức ăn loãng cũng thu được kết quả tốt. Ăn kiêng là phương sách để thuốc tiếp cận tốt hơn với đầu sán. Nếu thức ăn còn trong ruột thì chỉ có phần thân bị ảnh hưởng còn đầu sán vẫn không sao, rồi nó mọc đốt trở lại. Bởi vì thuốc tẩy chỉ diệt con giun, hãy tẩy lại sau từ 8-10 ngày để diệt nốt tất cả giun nở ra từ trứng còn sót lại lần trước. Lần tẩy sau rất quan trọng vì nó giúp gà sạch giun trong 30 ngày sau đó. Việc tái nhiễm thường diễn ra trong vòng một tháng, vì vậy điều quan trọng là phải duy trì một chương trình tẩy giun hàng tháng cho cả trại.

    Một loại ký sinh nữa có thể gây ra những vấn đề nghiêm trọng cho gà là giun chỉ (eyeworm). Giun chỉ hiện diện ở mắt có thể ảnh hưởng đến thị giác của chiến kê khi thi đấu và khiến nó bị thua.

    Kiểm tra xem mắt gà có bị nhiễm giun chỉ hay không. Nếu có, hãy nhỏ mắt bằng thuốc diệt giun chỉ (chẳng hạn như Oxy-Rid).

    Diệt mạt

    Ngoài giun sán, những loại ký sinh độc hại khác ở chiến kê là mạt và ve. Bét đỏ (red mite) là mối quan tâm chính. May thay, các loại dầu tắm gà (chẳng hạn như Zero Mite) có thể xử lý bệnh này. Những ai còn sử dụng các hiệu Malathion hay Sevin hay những hóa chất khác cần phải dùng đúng liều, nhớ mang găng tay bảo vệ bởi hóa chất có hại cho da.

    Kháng sinh phòng ngừa

    Người ta thường nói “nếu mọi thứ đều ổn, tại sao phải sửa?”, nói cách khác, nếu chiến kê mạnh khỏe, tại sao phải dùng thuốc? Tuy nhiên, nên sử dụng kháng sinh phòng ngừa với mục đích tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh mà chiến kê nhiễm phải ngay khi bắt đầu quá trình biệt dưỡng. Sử dụng kháng sinh phổ rộng (chẳng hạn như Doxyvet) trong 3 ngày là đủ.

    Tỉa lông

    Để thoáng khí, vùng lông xung quanh hậu môn nên được tỉa bớt. Điều này nhằm giúp sư kê đánh giá gà mập hay ốm chính xác hơn bằng cách ấn vào vùng này. Với chiến kê, tất cả những thứ râu ria như mồng, tích và tai đều phải tỉa gọn. Về mặt lý thuyết, một khi những phần này này được cắt bỏ, khả năng bị đối phương nắm đá là tối thiểu. Tỉa cựa, để dài cỡ một phân là đủ (dẫu một số sư kê muốn để dài và nhọn tự nhiên nhằm có thêm lợi thế). Với chiến kê, hiệp hội các nhà lai tạo hiện cho phép các thí sinh cắt chóp sắc để bảo vệ nài gà.

    Chế độ biệt dưỡng

    Dưỡng tâm đóng một vai trò quan trọng trong phương pháp biệt dưỡng này. Nó khởi đầu thậm chí từ giai đoạn tiền biệt dưỡng. Trong những ngày tiếp theo, các thí sinh phải trải qua tất cả các bước huấn luyện trong khu vực biệt dưỡng và tất cả những công đoạn mà một chiến kê phải trải qua trong giai đoạn này. Bởi vì gà là sinh vật sống theo bản năng, ban đầu chúng sẽ hơi căng thẳng khi được đặt vào môi trường mới – chẳng hạn như lồng tập. Tuy nhiên, một khi trở nên quen thuộc với khung cảnh và công tác huấn luyện, chúng sẽ thuần thục hơn và làm quen nhanh chóng.

    Dưỡng thể

    Sau giai đoạn tiền biệt dưỡng đến giai đoạn biệt dưỡng. Nó thường kéo dài 3-4 tuần. Phương pháp ở đây cũng theo chế độ từng-bước-một như những phương pháp khác. Nó thường tập trung vào khẩu phần, dưỡng tâm và những ngày cuối trước khi xuất trường. Điều quan trọng là phải nắm vững các nguyên tắc của phương pháp này.

    Hướng dẫn cho ăn

    Cho chiến kê ăn với khẩu phần 16%-18% protein thô (crude protein) sẽ giúp cơ thể chúng cân đối nhất. Vấn đề đối với hầu hết các sư kê ở chỗ, lượng protein thô trong khẩu phần thức ăn tổng hợp thường ở trên mức 16%. Khi điều này xảy ra, gà tích mỡ trong ruột hay còn gọi là “sapola”. Một dấu hiệu chứng tỏ gà bị “sapola” là xổ yếu, gà không thể nhảy cao và hơi chậm. Rà soát vùng hậu môn sẽ thấy rất khó bấu, bởi vì nó dày như một tấm cao su nằm dưới da. Nói cách khác, nếu cho ăn với tỷ lệ protein cao, chẳng hạn lên đến 35%, ngoài việc tốn kém tiền thức ăn, gà sẽ trở nên nặng nề, mau mệt và lờ đờ. Theo kinh nghiệm, khẩu phần đạm từ 16% đến 18% sẽ giúp cho chiến kê có tỷ lệ cơ thể-cân nặng lý tưởng nhất.

    Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng gia cầm cảnh báo về quan điểm cho ăn bị đơn giản hóa này. Họ nhấn mạnh rằng điều quan trọng hơn cả là cân bằng lượng amino acid trong khẩu phần ăn. Hướng dẫn cho ăn dưới đây thỏa mãn yêu cầu này, bởi vì các nhà dinh dưỡng học tin tưởng rằng nó không mâu thuẫn với những phương pháp dinh dưỡng gia cầm.

    Lượng thức ăn tổng hợp cơ bản theo phương pháp biệt dưỡng tự nhiên ở đây thích hợp với 18-24 chiến kê.

    Bắp – 1 phần

    Tinh hạt hiệu Royal Concentrate – 2 phần

    Yến mạch vỏ hiệu Jockey Oat – 4 phần

    Thức ăn viên hiệu Power Pellet – 4 phần

    Thức ăn viên hiệu Calf Manna – ½ phần

    Thực phẩm bổ sung

    Buổi sáng:

    Đậu hà lan & cà rốt – 2 muỗng canh

    Nước cam tươi – 4 muỗng canh

    Sữa chua – 4 muỗng canh

    Rau xanh – 2 đến 3 lá xà lách (hoặc cải thảo)

    Trứng – 2 trái trứng luộc

    Buổi chiều:

    Giống như buổi sáng, kèm thêm:

    Dầu ăn – 1 muỗng canh dầu đậu nành (hay dầu bắp, mù tạt…)

    Cá mòi ngâm dầu đậu nành – 1 hay 2 miếng

    Nước mận – 4 muỗng canh

    Cà chua luộc – 1 miếng lớn

    Phương pháp cho ăn

    Ngâm. Cả bắp lẫn hạt xay Royal ngâm qua một, hai đêm để những độc tố trong hạt như phytic acid tiết ra hết. Khác với thông lệ, việc tách vỏ cứng ra khỏi hạt là không cần thiết. Bên dưới lớp vỏ có nhiều vitamin, khoáng chất, xơ và những chất bổ dưỡng khác.

    Lên men/mọc mầm. Yến mạch Jockey cũng có thể ngâm trong vài ngày hay để lên men. Việc lên men sẽ làm nảy sinh những enzyme có ích cho chiến kê. Cũng có thể ngâm qua đêm và chuyển vào hũ đựng có lỗ ở đáy. Để trong hũ thêm một ngày, yến mạch sẽ bắt đầu nảy mầm – do vậy, mỗi hạt mầm sẽ có nhiều tỷ lệ vitamin và khoáng chất hơn so với hạt khô.

    Nấu. Chất avidin ở lòng trắng trứng bao xung quanh biotin và vô hiệu hóa nó. Nấu chín sẽ giải quyết được vấn đề này. Tương tự như vậy, cà rốt, đậu hà lan và cà chua phải được nấu chín để dưỡng chất dễ tiêu hóa và hấp thu hơn. Nấu chín giải phóng dưỡng chất bên trong các thành tế bào vốn rất khó phá vỡ.

    Dầu ăn. Dầu ăn được cung cấp cho chiến kê bởi nó giàu acid béo không no và acid béo linoleic. Cá mòi cũng có nhiều protein và acid béo omega 3, 6 và 9, vốn rất tốt cho sự phát triển của não. Tuy nhiên, dầu ăn nên được cung cấp một cách vừa phải bởi chúng có xu hướng tráng ruột và tác dụng nhuận tràng.

    Sữa chua. Trên thực tế, sữa không có ích gì với chiến kê. Vấn đề chủ yếu ở chỗ, lactose vốn chiếm phần lớn trong sữa, chỉ có thể được tiêu hóa bởi những sinh vật có enzyme lactase. Không may, gà không có loại enzyme này. Thật ngạc nhiên, không biết được điều đó, các sư kê lại khẳng định về hiệu quả của sữa không béo, sữa bột và sữa tươi. Ngoài ra, gà có thể thoải mái lấy những dưỡng chất như vậy từ các loại thực phẩm khác rẻ tiền hơn sữa. Hay chúng có thể được cho ăn sữa chua.

    Sữa chua về cơ bản là sữa lên men. Lactose được phân hủy thành dạng đơn giản hơn và do đó, gà có thể tiêu hóa được. Sau khi nhỏ một hay hai giọt dấm ăn vào một lít sữa bò tươi, để qua đêm ở nhiệt độ phòng. Trộn thêm một hũ yogurt và một lọ Yakult hay Chamyto. Quậy mạnh và lắc cho đến khi dung dịch đặc sánh như kem. Dùng trong một tuần và làm lọ mới khi dùng hết. Loại sữa chua chế biến tại gia này chứa nhiều vi khuẩn tiêu hóa và có ích cho chiến kê.

    Luyện tập

    Chế độ luyện tập giúp chiến kê gia tăng độ bền và đá đúng cách thức mong muốn khi xuất trường. Tương tự như luyện điền kinh, nguyên tắc luyện đối kháng tăng tiến được áp dụng cho chiến kê. Khởi đầu, chỉ thực hiện bài tập trung bình. Ở những ngày tiếp theo, khối lượng phải tăng dần, đạt đến đỉnh điểm của huấn luyện thể chất ở một tuần trước khi đá. Ngày tiếp theo, chia khối lượng luyện tập ra làm hai và chỉ thực hiện một nửa. Ngày kế tiếp, lại chia khối lượng luyện tập ra làm hai và thực hiện một nửa. Vào ngày thứ ba, lại giới hạn công việc chỉ còn một nửa và cứ như vậy. Hai ngày trước trận đấu, ngưng tập luyện. Một ngày trước trận đấu, chiến kê được cho nghỉ trong lồng ốp che kín.

    Xổ. Xổ là một dạng luyện tập. Người ta có thể nhận thấy lợi ích của việc xổ khi huấn luyện gà tơ. Trong đợt xổ đầu tiên, chúng chỉ đá những cú sơ đẳng và ra chân bừa bãi. Vào đợt xổ thứ hai, chúng sẽ thể hiện một số tiến bộ. Vào đợt xổ kế tiếp, chúng đã biết cách đá. Bạn có thể áp dụng phương pháp Narraganssett vào việc thả gà trong lúc xổ: hiệp đầu tiên, thả cách nhau 1.2 m. Hiệp thứ hai, thả xa hơn một chút. Hiệp cuối cùng, bạn có thể nhận thấy chiến kê trở nên cảnh giác như thế nào bất kể đối phương được thả từ xa. Ngoại lệ, một số dòng gà vốn có bản tính cực kỳ cảnh giác. Những chiến kê này thích được thả cách xa để tính đường “tránh né” hay tập kích đối phương.

    Dẫu không muốn những người làm găng bị thất nghiệp, xổ gà không cần phải bịt cựa và mỏ. Với chỉ ba, bốn cú nạp, gà xổ không cần đeo găng. Khi bị đá trúng, nó sẽ học hỏi từ kinh nghiệm đau đớn này. Trong lần xổ kế tiếp, gà sẽ đá mạnh hơn, bắt đầu đá trước, rồi đẩy chân ra sâu hơn với thân hơi ngả về phía sau, cố vươn ra ngoài tầm đá của đối phương. Quan trọng hơn, bạn có thể kiểm tra xem chiến kê có thực sự chém sâu hay không bằng cách quan sát dấu lông dính trên cựa hay móng. Bạn không phải lo gà bị mù bởi khả năng xảy ra là rất nhỏ.

    Bới. Khoảng 4 giờ sáng, đặt mỗi chiến kê vào lồng bới (scratch box) trong khoảng 15 phút. Để chúng đi dạo trong trường đấu hay sân xổ cũng trong 15 phút. Lúc này, gắn găng lên chân trái trong lúc gà đi bộ để cho quen. Sau đó, cho hai con đâu mỏ, nắm đuôi và nhử để chúng nổi xung, và sau cùng thả ra để chúng đá. Để gà bị đối phương đá nhằm giúp nó biết tránh né và đá lại đối phương mỗi khi chúng xáp lại. Sau cữ tập, nhốt gà vào lồng bay (flypen) cho đến giờ ăn. Lập lại quy trình này trước bữa chiều.

    Xoay tua. Phương pháp xoay tua đơn giản chuyển một chiến kê từ nơi này sang nơi khác. Chẳng hạn, bắt đầu từ teepee, rồi đến lồng bay, rồi đến lồng vuông (tức lồng bới), rồi sang teepee khác, rồi lại sang lồng khác kèm gà mái, vân vân. Điều này cho phép chiến kê có thể tự vận động, thích nghi theo cách thức riêng. Quan trọng là người chăm sóc phải theo dõi từng con một cách sát sao. Khi chiến kê được đưa vào một môi trường mới, theo bản năng nó sẽ trở nên linh hoạt, kên với con bên cạnh, vỗ cánh, bới xung quanh… sau một thời gian nó sẽ trầm lại. Đấy là lúc mà người chăm sóc cần chuyển nó sang chỗ mới để giúp nó linh hoạt trở lại, và cứ như vậy. Nếu người chăm sóc tin rằng phương pháp xoay tua là tốt cho gà thì phải luôn động não, bởi biệt dưỡng gà không phải chuyện đùa một khi bạn phải luôn để mắt đến chúng cả ngày trong thời gian khoảng ba tuần.

    Tập tay. Bật (flip) – để gà lên kệ, đặt một tay trước ngực gà và tay kia bợ phần phao câu, các ngón tay xòe ra. Bật ngực lên 5 lần liên tục. Rồi đổi bên, bật phần phao câu. Đảm bảo rằng mỗi lần bật, gà đều vỗ cánh. Bật mỗi con một lượt/ngày (5 lần) và tăng dần đến 5 lượt/ngày (35 – 40 bật mỗi ngày tùy dòng gà). Đổi hướng bật nhưng đặt trọng tâm vào bật ngực. Hatch và những dòng gà nặng ký phù hợp với lối tập tay (workout) này trong khi Roundhead và những dòng nhẹ ký khác sẽ đá tốt hơn nếu tập tay ít hơn.

    Bay – Bay khác với bật ở chỗ bạn giữ ngực gà bằng hai tay, bên dưới cánh và ngón cái đặt trên lưng, với đuôi hướng vào sư kê. Cách kệ khoảng 60 cm, buông gà trong không khí với một cú bật nhẹ để nó vỗ cánh. Ngay khi buông, theo bản năng nó sẽ bay lên kệ.

    Kết hợp. Như tên gọi, đây là sự kết hợp giữa tập tay đều đặn với xoay tua. Vào sáng sớm, bạn có thể thực hiện các bước bật và bay và trong cả ngày, chuyển chiến kê từ lồng bay sang teepee… Luôn nhớ rằng lượng vận động nên tăng dần và giảm đột ngột khi cận ngày thi đấu.

    Dưỡng tâm

    Một khía cạnh cũng quan trọng không kém dưỡng thể (physical conditioning) hay thậm chí còn nhiều hơn, là dưỡng tâm (metal conditioning). Mục tiêu của phương pháp biệt dưỡng này là sửa soạn để chiến kê xuất trận. Do đó, bên cạnh việc bồi dưỡng thể lực để có thể đá những cú trời giáng và gia tăng độ bền thông qua luyện tập, chiến kê còn phải làm quen với mọi thứ mà nó sẽ phải trải qua khi bước vào trận đấu thực sự.

    Nên nhớ rằng, gà rất nhạy cảm đối với sự căng thẳng. Chẳng hạn, chỉ cần thay đổi một chút về khẩu phần ăn thì gà công nghiệp sẽ bị căng thẳng – chúng ngừng đẻ. Nếu chúng nghe thấy âm thanh vốn chưa từng nghe bao giờ, chúng ngừng đẻ. Nếu chúng thấy màu sắc không quen mắt, chúng sẽ bị căng thẳng – chúng cũng ngừng đẻ. Mọi người có thể thấy tầm quan trọng của việc giúp chiến kê trong giai đoạn biệt dưỡng làm quen với mọi yếu tố tác động bên ngoài, mà chúng sẽ phải đối mặt ở trường đấu và ngay trong trận đấu.

    Nói cách khác, gà cũng có địa bàn sinh sống tự nhiên, như đề cập ở trên. Nếu chúng từng trải qua những yếu tố tác động bên ngoài một thời gian, chúng sẽ dễ dàng thích nghi. Để minh họa điều này, có một trại gà đẻ ở Samar nằm cuối con đường nhánh. Ban đầu, mỗi khi máy bay hạ hay cất cánh, gà đều bị căng thẳng, thậm chí có con bị chết. Tuy nhiên, không lâu sau chúng quen với việc này đến nỗi mỗi lần máy bay lên xuống ầm ì, sản lượng trứng không giảm mà còn tăng lên. Nếu lịch đáp không đúng và bị hủy bỏ, những con gà mái bị căng thẳng và ngừng đẻ! Chủ trại gà công nghiệp luôn cầu nguyện cho các chuyến bay đến thành phố của họ không bị trục trặc để gà mái của ông có thể đẻ trứng. Điều tương tự cũng xảy ra với chiến kê được biệt dưỡng.

    Đi dạo

    Mỗi lần đi dạo 15 phút trong trường đấu vào lúc 4 giờ sáng với bịt cựa ở chân trái, chiến kê thực sự được dưỡng tâm để quen với ánh sáng, và cảm giác có gì đó gắn ở chân trái. Có quá nhiều chiến kê ngoài trường đấu ngày nay mổ liên tục vào cựa sắt hay cựa dao, đôi khi quên béng mất đối thủ đang lao vào đá mình. Đấy thường là trường hợp khi chiến kê không quen với thứ gì gắn quanh chân trái của nó.

    “Xổ kéo” (salida)

    Mỗi lần sư kê luyện gà “nạp bồi” (saltik), ông không chỉ tập cho nó đá vào đối phương khi chúng đến đủ gần, mà còn nhảy cao lên không để giao nạp với địch. Nó cũng khiến chiến kê nhập tâm rằng một vài giây sau khi giáp mặt đối phương, nó liền đá ngay.

    Tiếng ồn trường đấu

    Một trong những điều khiến chiến kê căng thẳng là tiếng ồn trường đấu, tiếng người la hét, tiếng ầm ĩ khi các sư kê (sabungero) đặt cược. Chẳng mấy con giữ tập trung và bình tĩnh trong trường đấu bởi những tiếng ồn như thế này. Những gì mà bạn có thể làm là ghi những âm thanh này và phát lại mỗi lần xổ gà và để chúng đi dạo dưới ánh sáng. Điều giúp chiến kê nhập tâm coi tiếng ồn này là điều bình thường và nhập trận ngay khi vừa nghe thấy nó.

    Màu sắc

    Như đã đề cập, chiến kê phải được luyện tâm bằng cách yêu cầu người chăm sóc mặc áo mỗi lần mỗi khác màu, từ đỏ đến lam đến trắng đến lục, để mà chúng không bị căng thẳng trong trận đấu một khi nhìn thấy vô số người ngoài trường đấu. Nếu chiến kê không quen thấy màu đỏ tươi, mà lại thấy tay hàng xáo “cazado” ở trường đấu mặc áo màu đó, thì chiến kê đấy có thể mất tập trung vào đối thủ và bị sao nhãng bởi màu áo của đám hàng xáo.

    Ốp

    Ốp là phần cực điểm của biệt dưỡng. Nhiều chiến kê thua trận bởi vì quy trình ốp kém. Có ba yếu tố chính cần cân nhắc trong giai đoạn ốp: nghỉ ngơi, kiểm soát độ ẩm và khẩu phần, sự tương tác giữa chúng sẽ đem lại thành công hay thất bại trong việc đưa chiến kê “tới độ”.

    Nghỉ ngơi

    Nếu đá vào tối thứ bảy, thì nhốt chiến kê vô lồng ốp sau bữa ăn vào chiều thứ năm và toàn bộ ngày thứ sáu. Bắt chúng ra khỏi lồng ốp và thả về teepee hay lồng bay chỉ vài phút trước bữa ăn. Quan sát phân vào lúc này. Tuyển chọn chiến kê linh lợi, phân ẩm nhưng chắc, không quá nhão hoặc quá nhiều nước. Sau khi cho ăn, giúp chiến kê tươi tỉnh bằng cách rửa chân cho chúng. Nhốt lại lồng ốp sau khi cho ăn và uống nước. Vào chiều thứ sáu, thả gà đi dạo trong sàn đấu để chúng thư giãn và thải phân. Lại kiểm tra phân. Rồi nhốt lại vào lồng ốp. Vài phút trước bữa ăn chiều, lại để chúng thư giãn bằng cách lần lượt cột dây ở teepee, thả lồng kẽm hoặc lồng bay. Lại quan sát phân bởi đây là dấu hiệu chính cho biết tình trạng của gà. Về lồng ốp, luôn nhớ rằng để gà nghỉ ngơi thoải mái, chúng phải được nhốt ở nơi cố định và tiện nghi. Che lồng bằng vải sẫm màu, nhưng vẫn đảm bảo thoáng khí. Không nên che kín toàn bộ lồng. Điều quan trọng là tạo cho chúng môi trường thoải mái để có thể hoàn toàn tĩnh dưỡng.

    Kiểm soát độ ẩm

    Quy trình làm khô. Trong số những vấn đề về ốp gà, kiểm soát độ ẩm (moisture control) là vấn đề được quan tâm nhất, có lẽ cũng vì nó không được hiểu biết một cách cặn kẽ. Các chuyên gia đều đồng ý rằng, nếu một chiến kê có quá nhiều nước trong cơ thể thì không thể ốp một cách hiệu quả bởi nó quá nặng nề và không thể bật cao, và một khi bị đâm nó sẽ bị xuất huyết rất nhiều so với gà khô. Mặt khác, nếu gà quá khô, cơ bắp sẽ thiếu lượng nước cần thiết để gà đá chân sâu hết cỡ. Quá khô sẽ khiến gà chém nông.

    Điều quan trọng là phải quan sát lông của chiến kê. Nếu rờ thấy quá khô, hoặc tệ hơn, lông quăn lên thì chiến kê đã quá khô. Bằng cách bợ bên dưới lườn và ngực gà, bạn sẽ biết được gà quá khô, quá ướt hay vừa tới. Nếu bạn cảm thấy trọng tâm nằm ngay lườn, giống như cảm giác khi bạn nhấc cục chì 2 kg, thì gà quá ướt. Nếu bạn cảm thấy trọng lượng giống như “cục gạo rang” (ampaw), thì gà quá khô. Khi tay bạn cảm nhận trọng tâm phân bố đều trên hai chân, vai và ngực, thì bạn đang nắm giữ một chiến kê có tiềm năng thắng trận.

    Việc làm khô phức tạp ở chỗ Philippine là xứ nhiệt đới, nơi mà mọi thứ ở bất kỳ đâu đều ẩm ướt, tức môi trường tương đối ẩm ướt. Khi bạn ở trong phòng máy lạnh nguyên một ngày, bạn sẽ thấy khát và đôi khi môi khô khốc. Đấy là vì bạn bị “khô” đi bởi máy lạnh, vốn cũng là máy hút ẩm. Thêm minh họa nữa, phòng lưu trữ của bất kỳ hãng phim nào cũng có 3 máy lạnh và 2 máy hút ẩm chạy suốt ngày đêm. Cửa sổ được đóng kín và cửa chính được gắn roăng cao su để giữ lạnh. Hai lần mỗi ngày, khoảng 40 lít nước được thu từ bồn chứa của các máy hút ẩm. Đấy là lượng hơi nước trong không khí của phòng được máy hút ẩm lấy ra. Nó cho thấy lượng hơi nước có trong một căn phòng nhỏ. Tương tự, chiến kê có thể trở nên quá khô bởi vì máy lạnh hoạt động mạnh. Chuyên gia máy lạnh Jun Sevilla khuyên điều này để tránh sai sót trong kiểm soát độ ẩm: chỉ cần mở hé cửa sổ hay cửa chính của kê phòng để cân bằng hiệu ứng hút ẩm của máy lạnh, và giữ nhiệt độ ở mức trung bình, giữa cao nhất và thấp nhất. Điều kiện này góp phần vào cái gọi là “vùng tiện nghi” (comfort zone).

    Kiểm soát khẩu phần

    Năm ngày trước trận đấu. Cắt bỏ thực phẩm bổ sung tức cá mòi, dầu, nước mận và những thứ khác, vào buổi chiều. Những thứ vào bữa chiều chỉ là các loại hạt cơ bản và thực phẩm bổ sung cho bữa sáng. Nguyên tắc được vận dụng ở đây là “nước vào, nước ra”. Đây là lúc mà lượng nước trong thức ăn nên giảm nhẹ. Thực phẩm bổ sung như vitamin và những thứ tương tự, phải giảm tương ứng cho đến khi không còn gì hết vào bữa ăn thứ ba trước trận đấu.

    Ba bữa ăn trước trận đấu. Các hạt nên nấu chín (đổ và nước sôi và để nguội tự nhiên) để gà có thể tiêu hóa tốt hơn. Đấy là điều bắt buộc nếu gà được vận chuyển xa. Việc tiêu hóa sẽ dễ hơn và làm giảm căng thẳng cho gà trong quá trình vận chuyển dài. Bổ sung lòng trắng trứng luộc băm nhỏ (nếu được, nên bắt đầu trước đó một tuần) vào khẩu phần.Vào các buổi sáng cận ngày thi đấu, tăng nhẹ lượng bắp trong khi giảm nhẹ yến mạch và hạt xay. Điều này thực sự giúp nạp carbohydrate. Một ngày trước trận đấu, buổi sáng cho gà ăn ít ơn ¼ so với khẩu phần bình thường. Cho uống 8-10 ngụm nước. Lại tiếp tục giảm thêm ¼ khẩu phần vào bữa tiếp theo. Cho uống 5-8 ngụm nước. Vào ngày thi đấu, giả sử gà đá vào buổi tối cùng ngày, buổi sáng chỉ cho gà ăn 50% khẩu phần bình thường (khoảng 20-25 gram). Chỉ cho uống 3-5 ngụm nước. Lượng này là đủ cho chiến kê đến 9-10 giờ đêm.

    Buổi chiều của ngày thi đấu. Nếu biết sớm lịch đấu, bạn có thể dự đoán thời gian gà sẽ đá, dựa trên tốc độ khoảng 6 trận mỗi giờ. Nếu đá sớm vào buổi chiều, như thường diễn ra ở tỉnh lẻ, nếu được nên cắt khẩu phần bữa sáng và bữa trước đó nhiều hơn. Nếu trận đấu diễn ra vào buổi tối và trước 10 giờ tối, không nên cho ăn gì vào buổi chiều. Lượng thức ăn vào buổi sáng đủ để duy trì thể lực cho gà đến lúc đá. Nếu trận đấu diễn ra sau 10 giờ tối nhưng trước nửa đêm, cho gà ăn 3-5 miếng thức ăn viên, 2-3 miếng lòng trắng băm, 1-2 hạt bắp nấu vào bữa chiều và cho uống một ngụm nước, thường vào khoảng 5 giờ chiều. Ở một số giải derby lớn, thường kéo dài đến sáng hôm sau, nếu gà đá sau 4 giờ sáng, thì cho ăn 1 muỗng canh thức ăn viên, bắp và lòng trắng trứng luộc băm cùng với 5 ngụm nước. Hoạt cảnh trên đây chỉ là dự đoán. Nguyên tắc quan trọng cần ghi nhớ đó là tùy vào lịch thi đấu của chiến kê mà điều chỉnh lượng thức ăn vào buổi chiều của ngày thi đấu.

    Khi vào giờ ăn chiều mà vẫn chưa lấy được lịch đá thì không có cách nào để dự đoán lượng thức ăn cho chiến kê. Do vậy, bạn phải đi lối an toàn bằng cách cho ăn giống như nó sẽ đá vào lúc 9-10 giờ tối. Bạn sẽ không cho gà ăn gì vào bữa chiều. Vào lúc 8 hay 9 giờ tối, cho chiến kê ăn một hai miếng thức ăn ốp (pointing feed) mỗi giờ. Điều này giúp chiến kê không bị “xuống độ”. Hai miếng sẽ giúp chiến kê giữ “độ” trong những giờ tiếp theo. Nhớ duy trì sát sao lịch cho ăn mỗi giờ. Mọi chậm trễ sẽ làm chiến kê bị căng thẳng. Nếu đá cáp, hãy ốp chiến kê giống như đá giải nhưng chỉ cần dự tính sớm hơn (ở Việt Nam hầu như chỉ đá cáp, thường diễn ra vào buổi sáng hay chiều chứ không bao giờ kéo dài đến… đêm!).

    Để chuẩn bị thức ăn ốp, lấy nửa chén cơm gạo lức hay trắng, trộn với một ít nho khô, cho thêm ít mật ong và một ly nửa sữa bột-nửa nước. Dùng đường vàng trộn với sữa và nước cũng được. Rưới lên cơm và để trong một giờ. Trữ lạnh để khỏi thiu. Đem theo đến trường đấu.

    Quan sát phân

    Nếu chiến kê được nhốt vào lồng kẽm sau bữa sáng, bạn cần quan sát 4 loại phân trong một chu kỳ tiêu hóa. Loại đầu thường vón cục (solid) nhưng mềm, phớt xanh. Nó thường đi kèm chút chóp trắng như kem. Điều này có nghĩa vẫn còn ít thức ăn trong ruột của gà. Phân sẽ nhỏ dần mỗi lần gà thải ra. Loại thứ hai là phân nâu (cecal), mà nó có màu nâu, nhão. Nó nặng mùi và sẫm như chocolate. Khi gà thải loại phân này, giống như loại đầu, nó cũng giảm dần kích thước. Lớp chất lỏng dày màu trắng cũng giảm dần kích thước. Chúng thuộc về loại phân thứ 3: phân lỏng hay nước tiểu (urate). Chúng có màu trắng, đôi khi có bọt và luôn giống như kem va-ni chảy. Cũng vậy, như những loại phân khác, càng về sau thì kích thước phân này càng giảm cho đến hết. Ở thời điểm này, ruột gà trống rỗng và nếu biệt dưỡng đúng cách, nó sẽ “tới độ” (on peak). Sau cùng, gà sẽ thải “nọc” hay phân sáp (moisture). Chúng trong suốt, giống như chất lỏng nhưng lại đặc, tương tự như lòng trắng trứng tươi, hay nước mũi khi người ta bị cảm lạnh. Khác với ba loại đầu, loại phân này càng về sau thì kích thước càng tăng. Một khi phân sáp ra hết, đó là dấu hiệu rõ rệt cho thấy gà đã “xuống” và vượt quá điểm rơi phong độ của nó.

    Dấu hiệu tới độ

    Bên cạnh phân sáp, có những dấu hiệu khác mà một chiến kê “tới độ” thể hiện. Một trong số đó là lắc đầu. Chiến kê trong trạng thái cảnh giác nhưng bình tĩnh. Chân gà trở lạnh từ đầu ngón trở lên. Đầu di chuyển giật cục. Nó dường như cố lắc cho văng thứ gì bị dính ra khỏi đầu. Hiện tượng này được gọi là “lắc đầu” (head knocking syndrome), và cũng là dấu hiệu tốt. Rỉa lông là một dấu hiệu khác. Trong bất kỳ trường hợp nào, bạn có thể nhận thấy chiến kê được nghỉ ngơi sẽ dần dần “tới độ”, cơ thể căng lên của nó khiến người nuôi có cảm giác rằng nó nhẹ đi. Bạn có thể liên hệ việc căng lên này với hiện tượng chiến kê đổi phân từ dạng nâu sang dạng lỏng. Khi điều này xảy ra, hơi lạnh bắt đầu lan dần từ ngón chân lên trên cho đến khi gà “tới độ”. Do đó, khi gà bắt đầu “xuống”, phân sáp ra nhiều, và hơi lạnh ở chân được thay thế bằng nhiệt. Nếu điều này xảy ra và nếu vẫn còn cơ hội thoái lui thì không nên để chiến kê đá nữa bởi cửa thua nhiều hơn là cửa thắng.

    Đăng ký trọng lượng

    Ngày nay, đá giải bao gồm hai loại: một loại yêu cầu cân gà một ngày trước khi đá và một loại yêu cầu cân gà vào buổi sáng của ngày đá.

    Kiểm tra phân

    Khi đến trường đấu, để gà nghỉ 30 phút trước khi cho ăn bữa sáng. Bắt từng con ra khỏi hộp dưỡng và để chúng thải phân. Sẽ tốt nhất nếu thực hiện việc này tại trường đấu để gà làm quen với không khí ở đó. Từng con một, để chúng đi dạo và thải phân trong vài phút. Sau đó, ghi nhận từng loại phân mà gà thải ra: phân xanh vón cục với chóp trắng, phân nâu hay trắng hay gì nữa. Rồi ghi chép cân nặng của gà trước khi cho ăn. Sau khi cho ăn và uống nước, cân gà lần nữa. Điều này sẽ thể hiện chính xác lượng thức ăn mà nó tiêu thụ trong bữa đó.

    Cắt giảm trọng lượng phụ trội

    Còn bây giờ đến phần cực kỳ mánh lới. Chẳng hạn, một chiến kê nặng 2.050 g sau khi thải phân xanh cỡ ngón tay. Sau bữa ăn và 3 ngụm nước, giờ nó nặng đến 2.080 g. Trọng lượng đăng ký sẽ được tính như sau:

    *** 2.050 – trọng lượng sau khi thải phân

    trừ đi: 20 g – trọng lượng thức ăn còn tồn bên trong bụng

    ——————

    *** 2.030

    trừ đi: 35 g – giả sử rằng trọng lượng phụ trội là 35 g

    ——————

    *** 1.995

    trừ đi: 15 g – trọng lượng tối thiểu mà chiến kê sẽ sút ký trong ngày (đôi khi lên đến 20 gram)

    ——————

    *** 1.980

    Từ trọng lượng 2.080 g vào buổi sáng sau bữa ăn, trọng lượng đăng ký chỉ là 1.980 g.

    Một ví dụ khác: gà B nặng 2.170 g sau khi thải phân nâu. Sau khi ăn bữa sáng và uống nước, nó nặng 2.210 g, có nghĩa nó vừa nạp thêm 40 g. Trọng lượng đăng ký sẽ được tính như sau:

    *** 2.170

    trừ đi: 10 g – trọng lượng thức ăn còn tồn bên trong bụng

    ——————

    *** 2.160

    trừ đi: 35 g – trọng lượng phụ trội

    ——————

    *** 2.125

    trừ đi: 15 g – trọng lượng mà chiến kê thải thêm trong ngày

    ——————

    *** 2.110 kilograms

    Trong trường hợp này, trọng lượng đăng ký là 2.110 g.

    Nếu chiến kê thải hết nước tiểu trước khi ăn tức bụng nó đã trống hoàn toàn. Trong trường hợp này, trọng lượng phụ trội cùng với 15-20 g nữa được khấu trừ vào trọng lượng đăng ký.

    Trong các giải derby đòi hỏi trọng lượng phải được đăng ký vào đêm hôm trước, hãy tăng lên 30-40 g thay vì 15-20 g. Nói cách khác, chiến kê sẽ tiếp tục giảm cân vào ngày đá. Dĩ nhiên, hoạt cảnh này thay đổi tùy vào mỗi dòng gà và những yếu tố khác nữa. Nếu trời mưa, chiến kê sẽ khó giảm trọng lượng vì độ ẩm trong không khí cao và nó sẽ hấp thụ vào người. Để an toàn, hãy thực hành theo công thức này cho đến khi bạn xác định được số lượng mà chiến sụt ký vào giai đoạn quyết định này.

    Quản lý kê phòng

    Chọn kê phòng

    Nhiều chiến kê bị thua bởi sai sót trong việc chọn kê phòng. Nên nhớ, gà rất nhạy cảm với yếu tố mới lạ. Nếu không quen bị nhốt, chúng sẽ bị căng thẳng. Nếu vị trí kê phòng gần với toa-lét hôi hám, chúng sẽ bị căng thẳng. Nếu bị phơi dưới ánh nắng chói chang, chúng sẽ bị căng thẳng. Luôn nhớ rằng, tất cả đều phụ thuộc vào quyết định của bạn. Nếu bạn cảm thấy thoải mái trong một kê phòng nhất định thì hãy chọn nó. Nếu thời gian cho phép, lau dọn và khử trùng (bằng loại thuốc không có mùi gắt) các lồng và kê phòng một vài ngày trước khi vào giải. Đừng chờ đến ngày xuất trường hoặc trong khi đang vận chuyển gà mới làm. Để đạt kết quả tốt nhất, hãy tự mang theo tủ dưỡng tháo lắp với chạc gắn vừa tầm. Điều này sẽ giúp gà thư giãn tốt hơn bởi vì chúng đã quen với tủ dưỡng của mình trong quá trình biệt dưỡng. Nhiều sư kê cũng đặt lưới muỗi bên dưới các lồng được bao lưới này để ngừa muỗi vào ngày đá giải.

    Bảo vệ

    Nhiều người thua trận bởi kẻ xấu lẻn vào kê phòng thực hiện hành vi bất chính. Nghe nói có chiến kê bỗng dưng bị thương ở chân, hay thải phân rất lạ mà không có lý do rõ ràng. Người điều hành phải luôn có ai đó đủ tin cậy và không quá khù khờ túc trực bên trong hoặc ngay cửa kê phòng để ngăn ngừa những tay “điếm gà” như vậy. Trong khi khởi động, đảm bảo không chiến kê nào mổ thức ăn rơi vãi vốn có thể bị tẩm độc. Đừng bao giờ bị mắc bẫy kiểu như thế này “Xếp đang ở đầu dây và muốn nói chuyện với anh, có việc khẩn cấp. Đừng lo, tôi sẽ trông kê phòng cho anh”.

    Mức độ thoải mái

    Như đã thảo luận trước đây, nếu sử dụng máy lạnh có thang đo nhiệt độ và độ ẩm, thì nhiệt độ lý tưởng của kê phòng phải từ 23-26 độ C trong khi độ ẩm từ 40% đến 60%. Còn nếu không thang đo thì có thể cài đặt nhiệt độ ở khoảng giữa của mức lạnh nhất và nóng nhất, bật chế độ “low cool”, và hé cửa sổ hoặc cửa chính. Một lần nữa, cảm của nhận bạn là chủ yếu. Nếu bạn thấy kê phòng quá lạnh thì có lẽ nó cũng quá lạnh với chiến kê. Nếu bạn thấy quá nóng thì có lẽ kê phòng nóng hơn 26 độ C. Nếu bạn cảm thấy thoải mái, dẫu điều này rất chủ quan, thì nhiều khả năng chiến kê cũng thoải mái.

    Thả gà

    Thả gà (pitting) một cách phù hợp và bình tĩnh là điều quan trọng. Nên nhớ rằng, từ khi bắt đầu quá trình biệt dưỡng, từ khâu tuyển chọn cho đến quá trình ốp, thả gà là điều cuối cùng mà bạn có thể làm để giúp chiến kê thắng trận.

    Lăn

    Tưởng tượng một máy bay đang hạ cánh trên phi trường. Đấy là cách mà một chiến kê chủ công (aggressive) được thả. Thả quá nhanh thì nó sẽ tiếp đất bằng ngực hay tệ hơn, bằng đầu. Thả quá chậm và bạn kéo nó trên không rồi tiếp đất có thể gây ra vấn đề sau đó. Thực hành đem lại sự hoàn thiện. Hoạt cảnh hoàn hảo là một khi chiến kê được khởi động vừa đúng lúc, khi bạn “lăn” (rolling) gà lúc thả, gà sẽ đá ngay vào đối phương, “ghim” trên không và “đè” nó xuống mặt đất.

    Thả bên

    Với loại chiến kê thận trọng và phòng thủ (defensive), tốt nhất nên thả cách xa đối phương, bằng lối “thả bên” (sideway). Điều này sẽ giúp nó có thời gian để điều chỉnh và lập kế hoạch tấn công hay phản đòn. Nếu đối phương thuộc loại đá nạp tốc độ, sẽ khôn ngoan nếu thả chiến kê ở mặt bên để phòng ngừa mọi biến cố. Nếu trường đấu đủ rộng, cách thả bên sẽ thuận lợi hơn.

    Luôn sẵn sàng

    Dẫu chiến kê thuộc loại tấn công hay phòng thủ, điều bắt buộc là nó phải được thả nhanh hơn đối thủ trong nháy mắt. Chạm đất trước có nghĩa nó sẽ có nhiều thời gian và cơ hội hơn để chuẩn bị hay nạp đối phương trong nháy mắt. Nếu chiến kê của bạn chủ công, chạm đất trước đồng nghĩa với việc nhanh hơn đối phương một hoặc hai chân. Trong khi đối phương hãy còn đang xoay trở, chiến kê của bạn đã có mặt giữa trường đấu và đá cật lực vào nó. Tác động chắc chắn sẽ nhân đôi bởi vì nó được gia tốc. Mặt khác, nếu chiến kê của bạn thuộc loại phòng thủ mà nó thích đợi đối phương công trước, chạm đất trước đồng nghĩa với việc có thêm nhiều thời gian để canh nạp khi đối phương lao đến, tức có thêm thời gian để “ghim”đối thủ trên không một cách chính xác. Trong bất kỳ trường hợp nào, thả gà trước luôn có nhiều lợi thế hơn.

    Phần kết

    Làm mọi thứ để chiến thắng, miễn đừng ăn gian

    Đại sư Paeng Araneta luôn đưa ra lời khuyên này cho tất cả những người mới chơi mà ông gặp. Sau tất cả, đá gà là bộ môn thể thao, trung thực, sòng phẳng và thể hiện tất cả những gì tinh túy nhất của các sư kê. Danh dự và tính cách là nguyên tắc hơn là biệt lệ. Các sư kê danh tiếng, kể cả những người được tôn kính, có thể không bao được gọi là “sư kê” nếu họ bị phát hiện chơi ăn gian hay tham gia vào các trận đấu được dàn xếp.

    Hãy cao thượng

    Khi bạn thua, hãy bắt tay người thắng trận ngay trong trường đấu, không phải ở bên ngoài. Điều này nhằm gửi một thông điệp rõ ràng đến tất cả khán giả rằng bạn là người cao thượng và đủ nhân cách để chấp nhận thất bại. Khi nâng xác chiến kê bại trận của mình, luôn giữ cho đầu nó ngẩng cao một cách kiêu hãnh. Các cựu sư kê sẽ không hài lòng nếu thấy nài gà (pitter/sultador) xách đuôi hay chân gà ra ngoài. Dẫu có thất bại, chiến kê đã cống hiến cuộc đời cho bạn. Giữ đầu nó ngẩng cao khi rời trường đấu là vinh dự tối thiểu mà bạn có thể mang lại cho đấu sĩ lông vũ bại trận này. Khi bạn thắng, hãy tỏ ra khiêm tốn với những phát biểu đại loại “chúng tôi chỉ ăn may”. Hành vi hả hê và nhảy cẫng sẽ phải nhận những lời chê bai. Như thường lệ, dẫu bạn có thắng, hãy phân tích từng trận đấu, cách mà bạn thắng hay thua trận, để trở nên hoàn thiện hơn trong tương lai. Trong các đánh giá như vậy, những thuật ngữ như “thắng hay”, “bại hay”, “thắng dở” và “bại dở” được sử dụng để đặc trưng hóa trận đấu. Sư kê xuất sắc có “thắng hay” và “bại hay”. “Thắng dở” và tệ hơn là “bại dở” đồng nghĩa với rất nhiều công việc cần phải hoàn thiện.

    Cựa dao Philippine

    “Khi chiến kê thắng trận, nó thực sự là hảo kê. Nhưng khi chiến kê bại trận, mọi lỗi lầm đều quy cho người gắn cựa”. Đây là câu thường được nghe mỗi khi sư kê phân tích các trận đấu của mình. Ngoài việc quá thành kiến đối với người gắn cựa (gaffer/mananari), nó còn thể hiện thái độ chua chát và thiếu cao thượng mà một sư kê Filipino không nên mắc phải. Sách này không chỉ có mục đích đặt loại cựa dao Filipino vào đúng vị trí thích hợp của nó, mà còn nâng tầm bộ môn lên cấp độ khoa học. Hy vọng rằng, qua bài này, nghệ thuật cột cựa sẽ được làm sáng tỏ.

    Cựa truyền thống

    Thành phần của cựa dao (tari)

    – Chạc (tinidor)

    – Chóp chạc (tenga)

    – Khoen ngón

    – Tay (mesa)

    – Cán (leeg)

    – Mũi dao

    – Lưỡi dao (talim)

    – Sống dao (batok)

    Thiết kế và mẫu dao

    Thiết kế của cựa dao chỉ thay đổi chút ít trong cả thế kỷ qua. Về cơ bản, dân đá gà ở Philippine thường sử dụng lưỡi cong bởi một điểm đáng chú ý là chiến kê quạt chân theo một đường vòng cung, bởi vậy mà thiết kế của lưỡi dao thuận theo chuyển động tự nhiên của chân. Thiết kế mũi dao về cơ bản cũng tương tự như mũi giáo. Theo các chuyên gia chế tạo dao, mẫu này thích hợp với việc đâm (piercing) hơn là cắt và chém (slashing). Do đó, người ta thường thấy đa phần vết thương luôn có dạng đâm (puncture-like).

    Mẫu mã về tiết diện lưỡi dao đa dạng hơn so với mũi dao. Dưới đây là các mẫu tiết diện khác nhau của cựa dao. Mẫu cuối cùng là loại được chuộng nhất ngày nay bởi vì nó nhẹ và mỏng, đồng nghĩa với việc chém tốt hơn.

    Hướng lắp cựa (alignment).

    Đây là chủ đề gây tranh cãi nhiều nhất bởi vì nó đa phần phụ thuộc vào kinh nghiệm. Cựa thường được lắp theo hướng ngón thới với mũi dao chạm vào đường vuông góc với cẳng chân ngang qua cựa. Đây là cách mà nhiều tay gắn cựa gọi là “lắp vuông góc”.

    Một hướng “lắp vuông góc” khác với mũi dao chạm vào đường vuông góc từ hậu môn xuống mặt đất.

    Một hướng lắp phổ biến với hầu hết các tay gắn cựa là khi bạn kéo duỗi cẳng chân, cựa dao sẽ trỏ thẳng vào hậu môn. Vấn đề của cách lắp này ở chỗ nó quá chủ quan, tức người ta có thể kéo cẳng chân theo bất kỳ hướng nào mà họ muốn – bởi vậy nếu người gắn cựa muốn đâm hướng này và kéo chân về phía đó thì cựa dao cũng sẽ hướng… về đó.

    Sáng tạo

    “Phi điểu” hay “dao bầu”. Nếu bạn để ý đến lưỡi của loại dao làm bếp, bạn sẽ thấy nó cong về hướng mũi dao. Các chuyên gia chế dao từ lâu đã phát hiện thấy điều này là cần thiết nếu bạn muốn chém tốt. Mũi dao hướng lên trên trông giống như “cánh chim” bay. Hầu hết những lời truyền khẩu đều nói rằng kiểu thiết kế này là của nghệ nhân Dave Aranez quá cố, người có lẽ có ảnh hưởng nhiều nhất đến những chuyên gia chế dao khác. Loại dao này thường được gọi là “phi điểu” (pakpak langaw) hay “dao bầu” (buntis), hiển nhiên do lưỡi dao có dạng “bầu”.

    “Cầu răng” (pustiso). Theo nghệ nhân Carding Manaloto, vào năm 1980, một tay chế cựa dao ở Bulacan sáng tạo ra một “siêu dao” mới, có lẽ chịu ảnh hưởng bởi loại cựa dao Malay. Hiện nay, nó được biết đến một cách phổ biến như là loại cựa dao đế tròng cân chỉnh được  – một cách dùng từ sai bởi nó thực sự không có đế tròng như là cựa dao Mỹ. Nó được đặt tên là “pustiso” bởi trông giống như là cầu răng giả kim loại.

    Khoen ngón thực sự vô tác dụng. Các kỹ sư-sư kê giải thích rằng nó không chỉ làm cho cựa dao nặng thêm vài gram, mà cấu trúc còn không thuận lợi hay hỗ trợ cho chạc. Một số tay chế cựa loại bỏ hẳn khoen ngón trong khi số khác vẫn giữ lại một phần như là ngàm phụ để giúp lắp cựa chặt hơn.

    Lưỡi mỏng. Tương tự như dao xếp, lưỡi dao mỏng và dẹp đồng nghĩa với việc chém dễ hơn và cựa cũng nhẹ hơn.

    . Ngoài việc giúp cột dao nhanh hơn, nhờ độ dày của da, lượng dây cước hay dây vải dùng để cột cũng chỉ bằng 2/3 so với chiều dài thông thường. Việc cột dao nhờ đó đơn giản hơn. Nhờ ủng da vừa khít, với một đầu tròng vào cựa trong khi đầu kia ép sát vào “ngàm” (paunan), cựa sẽ không bị xê dịch thậm chí với cú đá dữ dội nhất. Các sợi da ngắn được dùng để điều chỉnh góc xoay của cựa dao theo bất kỳ hướng nào mà người lắp cựa muốn.

    Chất liệu làm cựa dao

    Những người làm cựa dao truyền thống chọn loại chất liệu cứng như mũi khoan, ổ bi, cưa và lò xo, nghĩ rằng đấy là những chất liệu tốt nhất. Họ nung thép để làm mềm hay tôi, rồi gò nó thành hình dạng và kích thước mong muốn. Vấn đề ở chỗ, độ cứng của vật liệu không đến lõi nếu làm theo cách này. Bởi vì nhiệt độ và thời gian nung cần thiết trong từng công đoạn không đạt, dao sẽ bị hỏng sau vài lần mài lại.

    Nên sử dụng loại thép gió (high speed steel) để làm cựa dao, mặc dù cũng có thể dùng thép gia công nguội (cold-work steel). Thép gió chứa thành phần hợp kim cao được sử dụng rộng rãi trong các thiết bị cắt bởi độ cứng và kháng mòn. Thép gió dòng M bao gồm khoảng 10% molybdenum cùng với thành phần hợp kim chromium, vanadium, tungsten và cobalt. Thép gió dòng T bao gồm từ 12% đến 18% tungsten cùng với thành phần hợp kim chromium, vanadium và cobalt. Trong hai loại trên, thép dòng T ít bị biến dạng khi nung và rẻ tiền hơn. Để gia cố lớp vỏ bảo vệ, thép này có thể được mạ thêm lớp titanium nitride và titanium carbide.

    Trên diện rộng, giá cả ảnh hưởng đến việc lựa chọn chất liệu được sử dụng để làm cựa dao. Dẫu thép gió là tốt nhất, giá của chúng cao hơn nhiều so với thép gia công nguội.

    Quy trình nung để làm cựa dao

    Lò luyện kim chạy điện thông thường dùng cho dụng cụ và tiệm xi mạ nhỏ là yêu cầu tối thiểu, nhưng lò luyện kim chân không thích hợp hơn để chế tạo cựa dao. Trong khi cả hai loại đều có vi mạch điều khiển nhằm điều chỉnh nhiệt độ phù hợp cho từng giai đoạn gia công thép, lò luyện chân không không có không khí, do đó, ngăn cản ô-xy hóa vào thải loại carbon. Điều này có nghĩa thép không bị cháy. Thép cháy tạo ra xỉ mà nó làm giảm lượng carbon trên bề mặt. Lượng carbon suy giảm đồng nghĩa với chất liệu làm cựa dao không tốt, những thiểt bị công nghiệp như máy cán và đánh bóng được dùng để chế tạo cựa dao nhằm đem lại độ chính xác về kích thước và khả năng sản xuất hàng loạt.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Hướng Dẫn Chi Tiết 20 Cách Khi Xem Chân Gà Chọi
  • Hướng Dẫn Chi Tiết Phép Xem Đầu Gà Và Huyết Gà
  • Kinh Nghiệm Trồng Dưa Leo Thùng Xốp
  • Những Loài Lan Mới Ghi Nhận Lần Đầu Ở Việt Nam
  • Hemipilia Một Loài Lan Mới Của Việt Nam
  • Hướng Dẫn Cách Chữa Nước Cho Gà Chọi Khi Chiến Đấu

    --- Bài mới hơn ---

  • Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Om Bóp Cho Gà Chọi
  • Kỹ Thuật Trồng Cây Khổ Qua (Mướp Đắng)
  • Cách Phân Biệt Các Loại Màu Sắc Lông Của Gà Chọi
  • Hướng Dẫn Các Phép Xem Vảy Của Chiến Kê
  • Bí Quyết Chọn Và Nuôi Gà Chọi Qua Tiếng Gáy
  • Đã lâu nay có một số các bạn trong mạng  đề nghị và đặt yêu cầu là chúng ta nên có một tài liệu về cách làm nước cho gà dựa trên kiến thức hay kinh nghiệm của những người đã từng là nài nước để truyền đạt lại cho những bạn muốn tìm hiểu thêm về lãnh vực này.

    Để giúp các bạn mới bước vào nghề chơi gà biết cách thức phải săn sóc và làm nước cho con gà ra sao khi cần đem ra trường đụng trận hoặc trong những lúc xoay xổ và vần tập tại nhà. Trong loạt bài dưới đây BaLoi cũng mạo muội đem một chút ít kiến thức cá nhân biết được về lãnh vực này và trình bày những điểm căn bản trong cách làm nước giúp cho chủ kê khi ôm gà ra trận có thể “nài nước” cho gà nhà và có được sự tự tin hơn. Dĩ nhiên đây là những kinh nghiệm chuyên biệt của mỗi sư kê và không ai làm nước gà giống ai cả, cũng không có cách nào là tiêu chuẩn chính xác nhất mà hầu hết là do cóp nhặt và học hỏi lẫn nhau từ trường gà.

    Nhiều tay sư kê hay nài nước gà có những “tài khéo” hay kinh nghiệm chuyên biệt về cách chữa gà riêng biệt, những kỹ thuật này được dấu kỹ và chỉ truyền đạt lại cho những người đệ tử hay hàng hậu bối tín cẩn và tuyển chọn. Do đó những kỹ thuật cá nhân này dần dần thất truyền đi. Phải nói rõ là kỹ thuật chơi gà nòi của ông cha ta để lại rất hay và đa dạng, có bài bản hẳn hoi.

    Những vị sư kê đi trước mà tiên phong là Đức Tả Quân Lê văn Duyệt đã bỏ nhiều công sức tài bồi và làm cho bộ môn đá gà này càng ngày càng được phát triển với nhiều kỹ thuật như xem tướng, chọn gà,… nếu đem so sánh với bộ môn đá gà của nước khác như Thái Lan, Nhật Bản, Ấn Độ thì phải nói toàn bộ kỹ thuật nói trên cộng chung việc săn sóc gà, om gà ra trường và làm nước gà của những vị sư kê Việt Nam “ăn đứt” các kỹ thuật chơi gà của các nước vừa nêu trên. Chỉ tiếc là trong quá khứ cho đến nay không có sách vở nào lưu truyền lại về những kỹ thuật riêng cho người nài nước để những thế hệ đi sau có tài liệu tham khảo và học hỏi.

    Loạt bài này được viết ra với mục đích lưu lại một số kiến thức và truyền đạt lại những gì BaLoi còn nhớ cho những bạn trẻ Việt Nam muốn biết thêm về cách làm nước cho thuần gà nòi đòn Việt Nam.

    Khi nói về cách làm nước gà thì chúng ta cần phân biệt rõ ràng là gà nòi Việt Nam được phân ra làm 2 loại: đó là gà đòn và gà cựa. Trong quá khứ gà cựa chốt (cựa mọc tự nhiên từ chân gà) không khác gà đòn bao nhiêu về vóc dáng đến thể lực. Cho nên cách làm nước cho gà đòn và gà cựa không khác nhau là mấy nhưng hiện nay gà cựa Việt Nam đã chuyển bộ môn đá cựa chốt này sang môn đá cựa sắt nên cách thức làm nước và săn sóc cho gà cựa sắt đòi hỏi một số kỹ thuật chuyên biệt về cách làm nước và nhất là cách “cứu” gà, khâu vá khi gà bị bị thương tích hay ăn cựa sắt vào người, gà bị ngộp huyết khó thở phải làm sao,vv… BaLoi không phải là người chơi và chuyên về gà cựa sắt nên những loạt bài viết về cách làm nước sau đây chỉ chú trọng về gà nòi đòn mà thôi.

    Hy vọng là có một “cao thủ” khác về làng gà cựa sắt (như ThaiTuLungGu chẳng hạn) sẽ đóng góp một số kiến thức, kỹ thuật và kinh nghiệm cá nhân chuyên biệt về bộ môn chơi này để giúp riêng cho các bạn chơi gà cựa sắt.

    Sau cùng, như đã nêu ở trên đây là những kinh nghiệm cá nhân đã được BaLoi xử dụng cho gà nòi đòn trong thập niên 70 và 80 nên có thể một số điểm nêu lên dưới đây không còn phù hợp. Lý do là mỗi địa phương hay mỗi trường gà có những luật lệ riêng áp dụng nên nài nước phải nghiên cứu trước và dựa vào luật của Trường gà từng nơi mà du di và thay đổi cho phù hợp.

    Phương Pháp Làm Nước.

    Trước khi vào phần chính là kỹ thuật làm nước, xin được nhấn mạnh đến một vài kỹ thuật sơ đẳng mà người nài nước cần phải biết. Khi ra trường làm nước cho gà nòi đòn người nài nước phải mang theo “bộ đồ nghề” riêng, trong đó chuẩn bị một số đồ phụ tùng như sau:

    • Khăn nhỏ làm nước (loại khăn rửa mặt hình vuông khoảng 25cm x 25cm hay 30cm x 30cm), nên dùng loại khăn dễ thấm nước và dễ dàng vắt khô.

    • Cuộn chỉ nhợ (để khớp mỏ gà), lưỡi lam, kéo nhỏ

    • Hộp mỏ gà (mỏ trên của gà giữ lại sau mỗi lần làm gà ăn thịt, bóc mỏ trên ra và hong gió cho mỏ khô và cất vào hộp giữ lại).

    • 10 Lông cứng ở cánh gà

    • 6 Lông cứng ở đuôi gà

    • Hộp phó-mát (vaseline) hay kem bôi mắt loại nhỏ.

    • Hộp nhỏ chứa ít đất sét trắng (loại làm đồ gốm).

    1. Người nài nước luôn cầm chiếc khăn làm nước trong tay. Nên lựa vị trí thích hợp ngồi gần sô nước để dễ nhúng khăn làm ướt cho dễ. Khăn phải được giữ lúc nào cũng ướt đẫm nước để người nài nước có thể lấy miệng hút nước từ khăn để phun sương cho gà. Người nài nước phải tập cách phun sương cho gà bằng cách hút nước từ khăn 1 ngụm nhỏ vừa đủ dễ phun thành sương hơn. Nếu hút nhiều nước quá phun sẽ thành giọt nước làm gà ướt không đều. Khăn phải đủ mềm và nắm gọn trong tay để nài nước có thể dùng 1 tay để vắt khăn nước, vì có thể tay kia phải dùng để giữ gà, nâng gà lên trong lúc nghỉ giải lao để phun nước dưới lườn, trong nách, vv,…

    2. Cuộn chỉ nhợ, đừng dùng chỉ may quần áo vì sợi chỉ quá nhỏ khi khớp mỏ dễ bị rối. Nên dùng loại chỉ nhợ bằng bông (cotton) lớn gấp 2 hay 3 sợi chỉ may thông thường. Cách khớp mỏ gà sẽ được hướng dẫn cụ thể hơn ở phần IV.

    3. Thường thì người sư kê nên thủ theo một hộp “mỏ gà”. Đây là những mỏ trên của gà giữ lại từ những con gà bị giết làm thịt. Mỏ trên của gà khi được bóc ra nên để trong chỗ mát hong gió cho khô chứ không nên phơi nắng. Khi mỏ đã khô nên bỏ vào hộp cất. Đây là món đồ nghề ít được xử dụng đến. Sau mỗi hiệp ra làm nước là nài nước kinh nghiệm phải xem xét mỏ gà nhà xem có bị lên mỏ không ? Nhất là khi gặp đối phương là con gà đá mé mặt thật hay, hoặc là con gà đối phương giỏi ra chong ngọn mặt và đá vuốt mặt – từ 2 lỗ tai ra tới đầu mỏ. Trong những trường hợp này gà nhà sẽ mau bị rêm và lên mỏ.

    Nếu nài nước không chú ý và khớp mỏ gà nhà sớm, trong lúc giao đấu có thể gà nhà sẽ bị đối phương đá văng mất mỏ. Đây là lúc cần hộp mỏ gà để tháp mỏ trên cho gà. Mỏ gà tháp sẽ được khớp bằng lớp chỉ nhợ bên ngoài giúp cho con gà có thể mổ tạm và ghìm đầu đối phương để lên chân. Tốt nhất là nên thử ở nhà trước những mỏ nào vừa vặn có thể dùng cho con gà nhà nếu phải cần dùng đến.

    4. Lông cánh mang theo dùng để tháp vào cánh nếu gà bị gãy lông cánh không đập cánh để bay cao. Thường thì ít trường nào cho tháp cánh gà trong đấu trường. Nếu những lông ống trong cánh gà thiếu thì nên tháp trước ở nhà. Theo lối xưa thì tháp bằng chỉ, nhưng hiện nay có nhiều cách tháp cánh gà nhanh và chắc hơn đó là dùng súng bơm keo để dán lông ống ở cánh.

    5. Lông đuôi mang theo để tháp vào đuôi nếu gà bị té nhiều do gà yếu gối nên khi nhảy dễ bị té và sẽ làm gà bị gẫy lông đuôi nhiều hơn. Tuy nhiên thường là nên tháp lông đuôi ở nhà trước khi bồng gà ra trường.

    A. Làm nước trước khi thả gà: Gà không có những hạch hay tuyến xuất mồ hôi như người. Gà dùng lớp biểu bì (da) để tải nhiệt ra ngoài và làm giảm thân nhiệt bằng cách uống nước để giảm nhiệt trong huyết quản. Do đó Trước khi thả gà con gà phải được làm mát tối đa nhưng không làm ướt lông cánh và những phần lông còn lại trên người làm cho gà nặng mình khó bay nhảy.

    Lấy khăn nước và cho gà uống nước một ngụm lớn bằng cách vắt nước chảy từ ngón tay cái vào miệng gà, lúc gà đang nuốt nước là lúc nài nước hút nước từ khăn và bắt đầu phun sương từ trên đầu xuống chân phía trước, rồi chuyển ra phía sau theo thứ tự sau đây cho dễ nhớ. (*) – Ngồi trực diện với con gà, phun sương từ mỏ xuống cổ, rồi phun nước vào 2 nách non (cả hai bên). Nhấc gà lên phun sương vào đùi và 2 chân. Chuyển gà ra phía trước, phun sương sau ót gà phun tới.

    Phun sương từ cổ cần xuống giây chằng phía sau chảng ba. Nhấc gà lên, phun vào phía bụng và lườn gà. Lấy khăn nước lau mát 2 đùi và vuốt xuống hai chân gà. Vắt khăn thật khô, lau mặt gà, cổ cần, vuốt nước cho khô ở lông ức, lông cánh, lông mã, lông đùi. Xong rồi xả khăn cho sạch. Lấy nước vào khăn và làm nước lần thứ hai như đã hướng dẫn ở phần A (*). Sau khi đã làm nước xong lần thứ hai là thả gà.

    B. Làm nước trong lúc giao đấu: Trong phần này kỹ thuật làm nước hầu hết do tài khéo và kinh nghiệm chiến trường của nài nước. Tùy theo con gà bị khiếm khuyết cái gì thì nài nước săn sóc kỹ phần đó. Tuy nhiên là nài nước thì điều căn bản nhất là trong tay phải có khăn ướt. Khi bắt gà ra hay ôm gà về vị trí mức thả gà là tay có khăn nước phải luôn bợ dưới lườn gà và vuốt xuống phần bụng và hai bên kẹt háng của đùi gà (đã được tỉa lông gọn gàng) để làm mát cấp thời.

    Trước khi thả gà lại, hút nước từ khăn và phun sương từ phía sau ót phun tới. Trong khi giao đấu không bao giờ phun sương từ phía mỏ vào vì làm như thế gà sẽ dễ chịu và “lim dim” muốn ngủ. Một điều quan trọng khác là không nên để gà nhìn về phía khác mà luôn cho gà nhà nhìn về phía đối thủ của nó trong khi làm mát. Ngoại trừ khi gà ra ôm làm nước thì khác. Thường thì luật Trường cấm không cho gà uống nước trong lúc thi đấu nhưng không cấm việc xử dụng khăn và làm mát cấp tốc cho gà, miễn sao nài nước đừng ăn gian “kéo dài” thời giờ để làm mát cho gà nhà một cách quá trắng trợn.

    C. Làm nước lúc gà ra ôm: Khi trọng tài hay biện tuyên bố ra ôm nước là lúc nài nước đã chuẩn bị khăn ướt và phải bồng con gà bằng cái khăn nước dưới bụng mang về góc của đội mình. Sau đó lấy khăn nước vắt nước cho gà uống ngụm nhỏ, vì gà mệt đang thở nên không cho uống nhiều nước. Trong khi ra ôm làm nước, nài nước không bao giờ nhấc con gà hổng khỏi mặt đất để phun nước như lúc trước khi thả gà vào trận. Phun sương từ mỏ gà xuống cần cổ trạng ba.

    Chuyển gà ra phía trước, phun sương từ sau ót tới. Luồn khăn nước xuống ủ vào hai nách non của gà, lau xuống đùi, lườn và bụng. Nếu gà thở nhiều thì vắt khăn lấy nước mát từ sô nước và mở khăn lớn bằng bàn tay và úp tay vào hai bên nách non làm mát cho gà cho đến khi gà bớt thở. Khi thấy gà bớt mệt cho gà uống ngụm nước nhỏ thứ hai từ khăn. Xong vắt sạch nước và nhẹ nhàng lau mặt gà. Xong xuôi mở cái khăn để từ sau chấn sọ gà và dùng miệng mút cổ gà qua cái khăn làm nước từ chấn sỏ xuống tới dây chằng ở gáy xuống lưng gà. Ngày xưa khi làm nước gà ra ôm thì nài nước tay nắm mào gà kéo cổ gà thẳng lên rồi dùng miệng “nút” sạch tang từ phía hẩu xuống cho đến chảng ba và phía sau từ chấn sọ xuống tới giây chằng.

    Đây là một hình thức lấy tang và máu bầm và dùng môi làm “massage” cho nhẹ nhàng và không gây đau cho gà. Ngày nay ba cái vụ cúm gà H5N1 nên cách lấy tang bằng miệng này xem ra không còn hợp vệ sinh cho lắm !!! Nài nước có thể dùng khăn và kẹp giữa ngón tay cái và trón tay trỏ và kẹp vào cổ gà phía trước và phía sau rồi giật nhẹ ra như kiểu “giật gió” để lấy tang cũng được. Sau khi lấy tang xong, cho gà uống ngụm nước nhỏ lần thứ ba trước khi thả gà. Làm nước xong nên đẩy gà vận động đi tới lui cho khỏe gà và để cho gà nhà “kên” gà đối phương. Từ lúc này chỉ nên phun sương từ sau ót phun tới.

    Khăn nước luôn kẹp làm mát bên hai nách non, dưới lườn, đùi và bụng. Cho gà đi lại tự nhiên. Tránh kiểu đập đuôi cho gà chạy về phía trước rồi kéo giây chằng ở phía sau cổ gà và nhấc gà hổng khỏi mặt đất đem về góc của đội nhà như một số tay nài nước thường làm. Trong lúc gà đang còn thi đấu trong trận kỵ nhất là giở hổng gà khỏi mặt đất.

    D. Làm nước vào những hiệp (hồ) về khua: Càng về khua gà trúng đòn nhiều và bị thấm tang, nên cần phải làm nước rất nhẹ tay. Điều này nài nước cần phải để ý. Xử dụng cách làm nước như đã hướng dẫn ở phần (C) bên trên. Khi gà đã bớt thở thì xoay sang cách làm nóng để làm gà thư giãn và giảm đau do các vết tang gây ra. Sau khi làm nước cho gà xong như được hướng dẫn ở phần trên, vắt khô khăn nước và lau lót cho gà khô ráo.

    Nhúng khăn nước vào chậu nước nóng ấm (cho tay vào được) vắt hơi khô và lấy khăn trùm lên đầu và dùng hai bàn tay tủ bên ngoài cho hơi nóng thấm vào. Tiếp tục làm dọc theo cổ gà, hai bên hai và dọc theo lưng gà. Nếu không có khăn nóng, nài nước dùng hai tay xoa dọc theo hai bên hông, đùi để tạo nhiệt, sau đó úp 2 bàn tay vào hai bên mặt của gà chừng 5 giây, tiếp tục chà xát vào đùi lấy nhiệt và úp 1 tay vào đỉnh đầu, 1 tay vào bên dưới mỏ gà giữ chừng 5 giây, cứ chà xát và làm nóng từ đỉnh đầu gà và di chuyển hai bàn tay xuống tới chảng ba và di chuyển sang hai bả vai (hai trái chanh).

    Riêng từ trên mu lưng dọc xuống thì để cái khăn đã vắt khô lên lưng gà và thổi hơi nóng từ miệng nài nước xuống lưng gà, di chuyển hơi nóng dọc theo sống lưng xuống tới phần cuối của lưng gà. Nếu gà bị ăn đòn dọc và hầu kiềng thì dùng tay trái chà nóng cả cánh tay phải từ cổ tay đến khuỷu tay, sau đó cầm nhẹ đầu gà và để cổ tay vào hầu gà và lăn theo chiều dài cánh tay phải từ hầu gà xuống cho đến bầu diều chừng 3 lần.

    Sau đó chuyển tay trái và làm tương tự. Nếu gà bị tang mặt nhiều thì chà nóng hai bàn tay và úp vào nơi gà bị tang nhiều. Ở giai đoạn này chỉ khác ở phần (C) là tránh dùng khăn lau như mấy hiệp đầu mà chỉ dùng khăn nước thấm và chậm nhẹ lên đầu, cổ gà và ủ khăn nóng (nếu có) vào những nơi có vết tang mà thôi. Càng về khua thì các bắp thịt ở đùi và chân gà mỏi nên thường hay run, dân đá gà thường gọi là gà gõ nhịp “song lan”.

    Lúc này nên tránh làm nước mát vào đùi gà và chân mà chỉ nên làm nóng bằng khăn nóng hay bằng hai tay xoa bóp nhẹ vào đùi và chân gà là tốt nhất. Nếu trận đấu kéo dài từ 4 hiệp (hồ) trở lên thì vào hiệp thứ 4 có thể lấy vốc cơm trắng để vào tay cho gà ăn mấy hột. Nếu gà không chịu ăn thì vắt cơm chừng 3 vắt lớn bằng ngón tay cái và đút vào họng gà. Sau đó cho gà uống vài hớp nước từ khăn cho cơm hoàn toàn trôi xuống bầu diều.

    Nếu gà nuốt chưa trôi xuống mà thả gà có thể bị gà đối phương đá nghẹt ngang. BaLoi đã từng thấy nhưng nài nước hơi “cẩu thả” trong việc cho gà nuốt vội cục cơm, không cho uống nước, thả gà vội vàng bị gà bên kia đá cho đứng nghẹn ngang, ăn đòn oan và không đấm đá làm ăn gì được !!!

    E. Làm nước sau trận đấu: Thường thì nài nước rất kỹ làm nước vỗ hen vỗ đờm cho những con gà thắng độ vì được cưng là máy “in ra tiền” cho chủ kê. Bù lại những con gà thua thường được làm qua loa hoặc nhiều khi bỏ thí vì chủ kê thua tiền độ rồi thì còn thiết tha gì đến con “chiến bại kê” nữa !!!

    Tuy nhiên bài viết này hướng dẫn đầy đủ chi tiết về cách làm nước nên không thể nào thiếu được phần này. Sau khi trận đấu đã kết thúc, nài nước ôm gà ra khỏi bồ để vỗ đờm trong cổ họng ra cho sạch. Tùy vào vết thương nặng nhẹ trên người gà mà làm nước nhưng nhẹ tay là tốt hơn hết vì sau trận đá là gà không ít thì nhiều cũng bị bầm dập và đau đớn. Pha chậu nước muối hơi ấm rồi lấy khăn nước vắt nước vào cổ họng gà, khi gà chưa kịp nuốt thì nhanh chóng kéo đầu gà bằng tay trái xuống thấp hơn mình gà và lấy tay phải vỗ nhẹ và vuốt lên xuống dưới hầu gà.

    Làm như vậy 3 lần để cho gà ọc ra hết đờm rãi trong cổ tránh cho gà khò khè kéo hen về sau. Sau khi vỗ hen xong lấy tay ấn và giữ đầu gà xuống thấp, lấy khăn vắt nước ấm pha muối trong chậu lên đầu, cổ và rửa vết thương cho gà. Xong xuôi vắt khăn khô và lau lót gà cho khô. Tránh không nên tắm gà cho ướt lông tèm nhẹp khi vừa đá xong trận đấu như một số nài nước hay làm mà chỉ nên lau lót qua cho sạch vết máu trên người là đủ.

    Pha muối với nước ấm có công dụng sát trùng và tránh cho gà bị sưng hay làm độc ngoài da. Phơi gà ngoài chỗ nắng ấm giúp gà mau khô các vết thương, buổi tối đến khi cho gà vào chuồng có thể dùng “Bài Rượu Thuốc” om gà của BaLoi (đã “kê toa” trong Tàng Kinh Các) và om bóp cho gà thì gà sẽ mau bình phục hơn và sau đó cứ vài ngày bóp rượu thuốc cho gà một lần thì chỉ độ 10 ngày gà sẽ phục hồi và lấy lại phong độ cũ.

    Phương Pháp Làm Nóng Có Cần Thiết ?

    Thông thường ở Việt Nam các tay nài nước làm nóng rất qua loa. Có thể nói là họ làm nóng gà cho có chiếu lệ, vì như những cách thức làm nóng “cổ truyền” đã được BaLoi nêu ra trong phần làm nước ở phần II (D) như xoa tay, xoa vào đùi thì những cách này không đủ để tạo sức nóng có kiến hiệu (effect) cho gà. Mặc dù thời tiết ở Việt Nam là xứ vùng nhiệt đới và thường nóng vào những ngày giáp Tết vì vậy việc làm nước cho gà mát và hạ hỏa là điều cần thiết.

    Nhưng nếu gà đá trận dài thì càng về khua gà sẽ tụt lực và giảm đi “chân khí” do đó gà bị lạnh và cần sức nóng để giữ thân nhiệt trở lại mức trung bình. Nên nhớ là thân nhiệt của gà cao hơn thân nhiệt của người nhiều. Gà có thân nhiệt trung bình từ 39.8 độ C cho tới 43.6 độ C. Ngày trước và có lẽ ngay bây giờ ở các trường gà bên Việt Nam, nếu có tay nài nước nào hỏi xin chậu nước nóng mang ra để làm nước gà chắc mọi người tại trường sẽ tròn xoe mắt ngạc nhiên và nghĩ là người nài nước này “không được bình thường” vì có ai đời làm nước cho gà bằng nước nóng? Bộ tính luộc gà hay sao đây !

    Nhưng nếu xét về phương diện khoa học thì thân nhiệt gà cao và gà cần sức nóng ở mức độ 39 đến 43 độ C thì cơ thể gà mới hoạt động bình thường, còn nếu tụt dưới 39 độ là gà sẽ bị “lạnh cẳng” và đứng ủ rũ thương đau. Bên hải ngoại thì việc tạo khăn nóng rất dễ, chỉ cần bỏ vào cái lò vi ba (microwave) vài phút là có khăn nóng ngay. Tuy nhiên nếu không có lò vi ba thì chậu nước nóng dùng để nhúng khăn làm nóng cho gà cũng rất đạt yêu cầu. Có vài cách sau đây giúp cho nài nước mau có khăn nóng tuỳ theo mỗi trường hợp có thể chuẩn bị như sau:

    – Ủi khăn bằng bàn ủi

    – Bằng nước nóng

    – Bỏ vào lò vi ba (microwave)

    – Bỏ lên vỉ sắt nóng (loại vỉ sắt có lò nấu di động bằng bình ga nhỏ thường được dùng để ăn lẩu hay bò nhúng dấm). Cách này tiện nếu đi đá vùng xa nơi không có điện, thiếu tiện nghi.

    – Ủ khăn bằng bình nước nóng (hot water bottle) loại bình nhựa mềm được bán tại các nhà thuốc tây (tại hải ngoại), loại bình này thường được dùng để chườm bụng cho ấm. Cách này cũng giản tiện nhưng bình nước nóng chỉ giữ sức nóng trong vòng 2 tiếng trở lại.

    Những Cách Cứu “Cấp Tốc” Khi Gà Bị Nạn Tại Trường.

    1) Lấy 1 đoạn chỉ dài độ 1.2mét, để sợi chỉ vào phía sau mào gà và chia đôi cho đều, mỗi bên độ 60cm. Đánh vòng ra phía trước của mào gà và thắt hai gút lại cho khỏi sổ. Nên thắt vừa phải đừng lỏng quá dễ tụt, và đừng căng quá có thể cứa phần thịt của mào.

    2) Lấy đoạn chỉ bên tay phải làm thành một gút tròn, lòn sợi chỉ bên tay trái qua gút tròn đó, xong đưa gút tròn đó vào mỏ trên của gà. Cầm 2 đầu dây kéo lên cho gút nằm sát vào phía trên nơi tiếp giáp của mỏ với vùng da gần chân mào.

    3) Lấy đoạn chỉ bên tay trái làm thành gút tròn, lòn sợi chỉ bên tay phải qua gút tròn đó, xong đưa gút tròn đó vào mỏ trên của gà. Cầm 2 đầu dây kéo lên cho gút nằm sát vào cái gút mới buộc phía trên. Nên nhớ sau vài động tác ở phần 2) và 3) là phải xiết 2 đoạn chỉ cầm ở tay ngược lên cho những vòng chỉ khớp mỏ được chắc chắn và sát vào nhau.

    4) Tiếp tục luân phiên làm gút tròn bên tay phải như đã hướng dẫn ở phần 2) rồi sang bên trái như đã hướng dẫn ở phần 3) cho đến khi nào phần chỉ buộc thành gút trên mỏ trên của gà ra đến ngoài đầu mỏ. Khi còn cách đầu mỏ chấu (phần mỏ ở đầu cùng của mỏ gà) chừng 0.5 phân (0.5cm) là ngừng thắt gút khớp mỏ. Cầm hai đoạn chỉ ở hai tay kéo ngược lên trên và xiết cho các vòng chỉ khớp vào cho chặt rồi thắt chặt mối cuối bằng 2 gút cho thật chắc. Xong lấy kéo cắt bỏ đoạn chỉ còn dư cho gọn gàng. Sau đó người nài nước lấy taynhúm 1 chút cát ướt ở sân trường và chà vào bên ngoài và bên trong mỏ trên, chỗ vừa được khớp cho gà quen dần với mỏ và lớp chỉ mới vừa được khớp.

    Rớt mỏ: Gà bị đá rớt mỏ hơi ít thấy nhưng không phải là không có và không xảy ra. Có vài nguyên nhân có thể làm cho gà dễ bị rớt mỏ trong trận đấu. Thứ nhất để cho gà xói mỏ qua bội, hay qua những lớp ngăn chuồng gà. Khi bị xói mỏ kiểu này các lớp thịt bao bọc quanh miệng gà bị rách và khi lành bị co rút vào khiến cho các lớp da bao quanh miệng gà không còn bám vào mỏ chắc như trước. Thứ hai, gặp đối thủ chuyên đá “ngọn mặt” mỏ gà sẽ mau bị rêm và lên mỏ.

    Nài nước kinh nghiệm nhìn nước đá của gà đối phương và nếu đụng con gà chuyên sở trường về đá “ngọn mặt” nên thường xuyên kiểm soát mỏ gà nhà trong khi gà đang đá. Thường thì nếu gà bị lên mỏ sắp rớt trong lúc thi đấu thì chủ kê hay nài nước bên gà bị sắp rớt mỏ có quyền xin nghỉ để khớp mỏ ngay trong hiệp đấu. Nếu gà chỉ mới lên mỏ thì dùng cách khớp mỏ như đã hướng dẫn trong phần Khớp mỏ ở trên. Trong trường hợp gà bị rớt hay mất mỏ thì hơi khó mà khớp lại vì lớp mỏ non bên trong sẽ bị bể, dập chảy máu.

    Trước hết nên nhổ vài lông tơ mềm (loại lông mịn và tơ như bông) trong nách gà hay gần phần đùi trên gần lông mã và đặt lên mỏ non của gà. Sau đó lấy cái mỏ đã rớt hay mỏ “sơ-cua” mang theo trong hộp và lắp mỏ này lại cho gà sau đó khớp mỏ gà bằng chỉ như được hướng dẫn trong phần khớp mỏ. Thường gà đã bị đá rớt mỏ thì tháp và khớp mỏ lại chỉ giúp cho gà không bị bể mỏ non và mất máu trong khi tiếp tục thi đấu. Do đó gà được khớp mỏ lại sẽ ít mổ, cắn hơn vì khi mổ gà sẽ bị thốn đau, điều này dễ hiểu cho nên chủ kê đừng kỳ vọng con gà sẽ cắn đá bình thường sau thi được tháp mỏ lại.

    Gà bị đánh trúng huyệt: Thường gà bị đánh vào hai yếu huyệt sau đây có thể nằm bại xụi ngay tại trường: – gà bị đánh trúng vào thùy chẩm (chấn sọ sau ót gà). Gà trúng đòn này lập tức gục từ khuỷu chân gục xuống, cổ đưa dài ra, mỏ chấm đất và hai cánh xòe ra. Gà run lẩy bẩy như bị trúng gió độc, – Còn đòn khác là gà bị đánh trúng vào cạnh lườn là huyệt trí mạng. Gà trúng đòn này sẽ nằm lăn ra trường, hai chân co rút, hai cánh xòe ra, đầu cổ thẳng đơ nằm co giựt trên mặt đất không thể đứng lên được.

    * Nếu gà bị đánh trúng vào thùy chẩm nhẹ thì sau khi quị xuống một lúc sau nó sẽ tự đứng lên và từ từ trở lại trạng thái bình thường. Một điều nên nhớ là thường các luật trường gà không cho phép nài nước bắt gà ra trong lúc thi đấu dù gà bị đá ngã trong trường hợp này mà chỉ được phép chữa gà khi ra hiệp (ôm) mà thôi. Tùy vào đòn đánh của đối phương nặng chân hay nhẹ chân mà có thể chữa gà nhà như sau: cho gà uống ngụm nước nhỏ, xong lấy ăn ướt trùm lên đầu gà và che 2 mắt gà để gà đứng im tỉnh dưỡng.

    Sau đó nài nước ngồi trực diện với con gà và làm nóng 2 bàn tay rồi xoa bóp trước ngực gà ra đến ngoài bả vai (2 trái chanh) và đi sâu vào 2 bên nách non. Lý do làm động tác xoa bóp như thế để giúp cho tim hoạt động mau lẹ điều hòa bơm máu lên đầu cho óc cho gà mau hồi phục chức năng bình thường trở lại. Sau khi làm độ chừng 5 hay 6 lần như vậy thì dở khăn ướt ra và làm nóng bằng cách ủ hai tay hay đắp khăn nóng vào vùng chấn sỏ sau ót gà. Sau đó làm nước gà khi ra ôm bình thường như được hướng dẫn ở phần trên.

    * Nếu gà bị đánh trúng huyệt ở lườn thì sẽ té và năm “xuôi cò” tại trường. Gà bị trúng đòn nghiệt này rất khó chữa vì gà chỉ còn nằm chứ không đứng được. Thường thì chủ kê sẽ xin vớt gà ngay sau đó. Tuy nhiên phương pháp chữa gà sau đây có thể giúp cho gà hồi phục phần nào. Trước hết dựng gà dậy cho gà trong tư thế đứng và đưa cho 1 người ngồi ôm lấy gà từ phía sau, đắp khăn nóng phủ dài dọc theo xương sống lưng giữ cho gà ấm. Nài nước làm nóng 2 bàn tay và xoa bóp cho gà từ phần ngực sang hai bả vai, chà nóng cho gà bên hai nách non, hai bên hông và xuống hai bên đùi. Làm độ 5 hay 6 lần cho gà ấm phần trên.

    Cho gà đứng vào giữa 2 đùi của người giữ gà, luồn khăn nóng xuống dưới lườn và bụng, nhớ phủ khăn nóng dài xuống hậu môn gà. Cho gà uống vài ngụm nước nhỏ xong bắt đầu chuyển xuống làm nóng phần dưới của gà, xoa bóp lần này từ ngực xuống dưới lườn, sang 2 bên đùi gà và chạy dài xuống 2 quản gà. Nên nhớ cho hai bàn chân gà đứng bằng phẳng vững chãi trên mặt đất. Không nên nhấc chân gà lên để bẻ cong, co giãn các ngón chân vì gà đang bị co giựt và bị rút gân ở đùi và chân. Khi gà đã tỉnh lại và đi đứng được chỉ nên phun sương từ sau ót gà phun tới. Lấy khăn hơi ẩm để lau lót gà qua loa, tránh làm ướt và mát quá mức vì gà cần sức ấm. Cho gà đi lại trong góc của đội nhà cho gà thư giãn. Nên cho gà uống nước bằng nhiều ngụm nhỏ nhiều lần.

    Gà bị đá quáng chạy: Thường thì gà bị đá quáng (miền Bắc gọi là trúng đòn cáo), vụt bỏ chạy ra khỏi bồ là do gà bị trúng đòn vào màng tang ngang lỗ tai.Nhiều con gà dữ khi trúng đòn này chỉ chạy vụt ra khỏi bồ trong tích tắc và quay trở lại bồ đá tiếp chứ không cần sự can thiệp của nài nước. Chỉ ngoại trừ gà trúng đòn quáng quá nặng, mặt mày ngơ ngác. Trong trường hợp này gà cần phải dăm ba phút sau mới hồi tỉnh. Đây là lúc cần bàn tay săn sóc của nài nước nhanh chóng vì chưa phải là cuối ôm ra làm nước nên không chần chờ và có đủ thời gian.

    Cho gà uống ngụm nước nhỏ và phun sương từ phía sau gà tới từ mào xuống chấn sỏ và tiếp tục từ gáy xuống giây chằng. Cho gà uống thêm một ngụm nước nhỏ nữa trước khi thả gà. Như đã nói ở phần trên nên chú ý là khi gà bị đá quáng hay bị đá trúng huyệt ngặt nghèo không nên cho uống nước ngụm lớn dễ ngộp mà nên cho uống nhiều ngụm nhỏ để cho gà nuốt từ từ. Động tác nuốt nước xuống diều sẽ giúp cho gà mau trở lại quân bình hơn.

    Gà bị nhem mắt: Khi gà nhắm mắt lại trong trận đấu như ngủ, không phải gà bị mù nhưng được gọi là “nhem”. Gà bị nhem mắt là do bị gà khác cắn mổ vào viền mí mắt hay bị đá vào ngay hốc mắt làm sưng mí mắt, gây cho gà đau đớn và tạm thời phải nhắm mắt lại. Sau đó nước lớp nhờn huyết thanh rỉ ra khi khô sẽ làm cho hai mí mắt gà dính lại. Do đó khi ra ôm nước, nài nước sau khi làm nước cho gà bình thường sẽ chữa mắt gà như sau : – Thứ nhất tránh không lấy khăn nước lau lên viền mắt vì làm như vậy làm cho gà xót do vết thương gây ra.

    Sau khi chậm nước ở mặt gà cho khô, lấy phó-mát (vaseline) bôi trơn lên viền mí mắt gà, quanh hốc mắt để tránh cho huyết thanh chảy vào viền mắt; thứ nhì, ngồi đưa miệng sát vào bên mắt bị nhem và tiếp tục hà hơi ấm vào mắt gà. Sau khi hà hơi ấm vào mắt gà độ 3 lần (mỗi lần chừng ½ phút) cho gà uống nước và đi lại trong sân của đội nhà. Lấy khăn nước đập nhẹ vào đuôi gà và thúc gà đi lại và cho nhìn thấy đối phương, làm gà sung lên và tỉnh táo.

    Trong trường hợp gà bị nhem nặng thì có một số nài nước dùng kim may và chỉ để kéo mí mắt gà mở ra để gà tiếp tục nhìn thấy mà ra đòn. Tuy nhiên nếu gặp đối phương là gà hay “mằn” lên da mặt và mổ cắn thì lớp chỉ buộc mí mắt sẽ bị giựt đứt làm rách mí mắt gà. Cách dùng phó-mát bôi lên viền mí rất hiệu nghiệm giúp cho gà bớt xót ở vết thương trên mắt và giúp cho hai mí mắt gà không kéo màng dính lại.

    Gà bị trúng cựa/móng thái – ra máu: Thường thì gà đòn ít khi đâm và dùng đến cựa vì hầu hết cựa gà nòi đòn lù như hạt bắp, nếu cựa dài và nhọn thì nài nước phải bịt cựa lại bằng giẻ (vải) và băng keo để tránh gà dùng cựa đâm gà đối phương. Nhiều con gà đòn rất hay và có thể xử dụng móng thái (thới) để đâm. Thường những vết thương này không sâu nhưng vẫn gây cho gà bị chảy máu ở vết bị đâm. Những vết thương do móng thái gây ra thường không rộng miệng nên may lại rất khó.

    Khi ra nước để chữa vết thương nài nước giật cọng lông tơ mềm ở trong nách hay gần bên hông đùi để dịt vào vết thương. Có nài nước xử dụng thêm chút thuốc rê và ấn vào chỗ vết thương; sau đó lấy tay đè chặt vào miệng vết thương và giữ lại trong khoảng 2 hay 3 phút sẽ giúp cho vết thương cầm máu. Một cách khác là nài nước dùng đất sét trắng (làm gốm) mang theo trong hộp nhỏ, cho chút nước vào nhào cho hơi mềm, sau khi đắp lông non vào vết thương, lấy một miếng đất sét và trét, dịt vào vết thương. Lấy ngón tay bịt vào vết thương khi phun nước, tránh cho vết thương bị ướt làm đất sét rơi ra. Theo luật của Trường gà thì nếu đang trong hiệp giao tranh dù gà có bị ra máu từ vết thương cũng không được phép chữa gà.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Cách Nuôi Dưỡng Gà Chọi Khi Thi Đấu Trở Về
  • Hướng Dẫn Cách Xem Mạng Gà Chọi Theo Ngũ Hành
  • Một Số Bí Quyết Chọn Gà Chọi – Đúc Kết Từ Kinh Nghiệm Chơi Gà
  • Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Tuyển Chọn Và Nuôi Dưỡng Gà Chọi
  • Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Chọn Gà Quỉ
  • Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Tuyển Chọn Và Nuôi Dưỡng Gà Chọi

    --- Bài mới hơn ---

  • Một Số Bí Quyết Chọn Gà Chọi – Đúc Kết Từ Kinh Nghiệm Chơi Gà
  • Hướng Dẫn Cách Xem Mạng Gà Chọi Theo Ngũ Hành
  • Cách Nuôi Dưỡng Gà Chọi Khi Thi Đấu Trở Về
  • Hướng Dẫn Cách Chữa Nước Cho Gà Chọi Khi Chiến Đấu
  • Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Om Bóp Cho Gà Chọi
  • Cách thức nuôi gà nòi đòi hỏi nhiều công phu.Cách săn sóc và tuyển lựa gà nòi là một đề tài sâu rộng mà bài viết này không thể đề cập hết được. Tài liệu này chỉ trình bày những điểm căn bản để cho quý độc giả có một hiểu biết khái quát về gà nòi và những phương pháp ứng dụng sẽ được đề cập đến trong những phần sau.

    Gây Giống.

    Những con gà mái gốc vừa bền vừa dữ cộng với một số đặc tính trổi vượt khác. Gà mái gốc được chọn trong khỏang từ 1 đến 6 năm tuổi. Gà trống để đổ dòng là những con đã có thành tích vẻ vang ngoài trường gà, ít nhất là đã ăn từ 2 độ trở lên. Tuổi từ 1 năm rưỡi đến 5 năm và thuộc dòng gà khác. Thời gian để thả gà phối giống là từ cuối tháng Mười Hai trở đi cho đến đầu tháng Giêng. Các phần dinh dưỡng cao được thêm vào khẩu phần của cặp gà giống gồm có rau, trái, thóc lúa, các hợp chất vôi và tôm tép hay cá. Các dinh dưỡng này thường được vỗ cho gà khỏang 1 tháng trước khi cho chúng phối giống. Gà sẽ bắt đầu ấp và nở vào đầu mùa Xuân.

    Vòng lọai đầu :

    Cách thức lọai gà trong vòng này tùy thuộc vào mỗi kinh nghiệm riêng của các sư kê. Tuy nhiên dựa theo “Kê Kinh”, một số các sư kê đã lọai bỏ gà con vào lúc 2 tháng tuổi nếu những con gà con này có vảy xấu. Có khỏang chừng 13 vảy xấu để các sư kê dựa vào đó để “xem gà xét vảy” để lọai bỏ.

    Vòng lọai hai : 

    Khi được 7 tháng tuổi, các con gà tơ sẽ phải vượt qua vòng hai. Những con bị vẹo lườn, vẹo cổ, và hở xương ghim (xương chậu bên dưới gần hậu môn) sẽ bị lọai bỏ.

    Chuẩn Bị 

    Hớt Lông

    Như đã trình bày; có nhiều lọai gà đòn khác nhau do đặc tính di truyền riêng của mỗi dòng. Có lọai gà nòi ít lông và trần trụi hơn lọai khác. Để chuẩn bị gà trước khi mang ra trường thì các tay chơi gà thường hớt lông đầu, lông tơ và lông dưới cánh. Thông thường thì gà nòi không cần phải hớt lông nhiều vì các phần như cổ, đầu và đùi thường trần trụi sẵn. Lông đầu và cổ của gà nòi dòn dễ gẫy nên sau nột vài lần xổ (vần) là gà thường trụi lông nơi đầu và cổ.

    Đối với những loại gà có nhiều lông và cần tỉa thì các bạn có thể tỉa như sau:

    Đầu – Lông đầu thường được tỉa và hớt sát để các sư kê dễ bề mổ xẻ hút máu bầm và khâu vá. Ngoài ra, sự tỉa hớt cũng giúp cho gà không bị gà đối phương núm lông để đá.

    Cổ và đùi – Lông ở cổ và đùi gà nòi thường được hớt để vô nghệ và thuốc cho da gà dầy dạn chịu được những cú đá hay cào (bằng móng) của gà đối phương vào những phần dễ bị trúng đòn như cổ, đầu, đùi và ngực. Gà còn đựơc tắm nghệ để teo mỡ. 

    Lông tơ – lọai lông này mọc dưới cánh bên trong nách gà và hai phía bên hông cũng như dưới bụng gà. Khi ra trận gà được hớt lông tơ mềm để sư kê hay nài nước dễ dàng trong lúc làm nước, lau rửa làm gà mát gà vì thời tiết vào những tháng gần Tết bắt đầu nóng, hơn nữa sẽ không làm gà thấm nước vào lông khó bay nhảy trong lúc thi đấu.

    Lông ngực – Phần lông ở ngực thường được giữ nguyên không hớt.

    Các Phương Pháp Tập Luyện

    Đi hơi: Phương pháp này còn được gọi dưới nhiều tên khác như vần hơi, xoay hơi, xổ hơi, quần hơi v.v,… gà tơ vào khoảng 7 hay 8 tháng tuổi trở lên là bắt đầu vào việc tập luyện. Gà được bịt mỏ và cựa (nếu có) và chỉ có thể dùng cổ để xoay trở đối phương vì không dùng mỏ để cắn, ghịt gà khác để ra đòn. Phương pháp này giúp gà quen dần với sức chịu đựng, bền sức và giúp chủ kê khám phá ra tính nết và nước đá của gà nhà nếu nó thiện nghệ một mé hay hai mé khi xoay trở.

    Chạy Lồng:

    Một con gà mồi sẽ được nhốt trong một cái bội tre, phía bên ngoài chụp thêm một cái bội tre lớn hơn để gà không thể mổ hay cắn lẫn nhau. Con gà bên ngoài sẽ chạy quanh bội gà vì tức khí và muốn tìm cách chui vào bên trong gặp đối thủ. Phương pháp này có thể tập luyện cả giờ và giúp cho gà phát triển bắp thịt nơi đùi và chân.

    Vô Nghệ: Tất cả gà chuẩn bị ra trường đều được vào nghệ có pha lẫn với các vị thuốc để giúp cho phần da lộ ra không những mau đỏ da thắm thịt mà còn giúp cho lớp da được chai sạn lại để chịu đòn.

    Dầm cán: Chân gà được ngâm vào một dung dịch thuốc pha với nước tiểu hay muối để giúp cho chân gà săn chắc lại. Có thể ngâm chân gà ngày hai lần sáng và tối mỗi lần 30 phút. Phương pháp này giúp cho các ngón chân và quản gà rắn chắc khi ra đòn đá đau và chắc hơn

    Quần Sương: Các sư kê tin rằng sương buổi mai tinh khiết giúp cho gà khỏe mạnh trong lúc tập luyện. Mỗi sáng khi gà cất tiếng gáy đầu tiên là gà được thả ra sân sớm trong lúc trời còn đang tờ mờ để vươn vai, đập cánh gáy đi lại trong sân khi sương chưa tan.

    Om: Gà được tắm rửa và xông hơi hằng ngày bằng khăn ấm với một nồi nước nấu bằng các vị thuốc Nam như trà xanh, gừng, ngải cứu, v.v,… để gíup gà khỏe mạnh.

    Xổ: Gà được cáp với gà cùng chặng, cùng tuổi để “đá thử sức” và tập cho quen dần với cách giao nạp, nhập trận thế và cách làm nước của sư kê. Mỗi lần xổ gà thường là một đến hai hiệp.

    Gà nòi có bộ xương rất lớn do đó muốn gà phát triển đúng mức cần phải có thời gian và đủ kiên nhẫn để gà lớn lên một cách bình thường. Trung bình vào một năm tuổi (12 tháng) là lúc gà đã cứng cáp và bắt đầu vào chương trình tập luyện chuẩn bị cho việc ra trường. Sau 6 tháng áp dụng những phương pháp huấn luyện trên, khi được 1 năm rưỡi (18 tháng) là gà đã rắn chắc như một thỏi sắt toi luyện và có nội lực và ngọai hình sung mãn sẵn sàng ra trường đụng gà khác. Các sư kê dầy dạn kinh nghiệm thường nuôi và tập luyện gà đúng độ mới mang ra thi đấu, trong khi các tay chơi gà trẻ tuổi không có nhiều kinh ghiệm và háo thắng hay ép gà đá non chưa đủ lực thường chịu thảm bại dưới tay các bậc đàn anh trong nghề.

    Cáp Độ

    Cách cáp độ gà ở Việt Nam rất khác nhau tùy theo từng địa phương. Tài liệu này không có đủ dữ kiện để phân tích chi tiết về sự khác biệt giữa các trường gà đang sinh hoạt đều đặn tại các miền Bắc, Trung và Nam. Những chi tiết trình bày trong tập tài liệu này được thu thập tại một số trường gà tiêu biểu và có thể không hoàn toàn đúng cho từng miền hay những trường gà cùng một địa phương.

    Tại miền Nam Việt Nam, trước năm 1975, (Năm 1975 đánh dấu một giai đoạn lịch sử Việt Nam khi chính quyền miền Nam mất quyền kiểm soát miền Nam về chính quyền miền Bắc. Cuộc chính biến này đã thay đổi nhiều trên đất nước và thú chơi đá gà cũng không thoát khỏi những thay đổi về cách thức và luật lệ sau năm 1975.) các tay chơi đá gà thường không dùng cân để cân trọng lượng của gà. Tuy nhiên, cũng có sới dùng cân, tỷ như sới gà của cựu Phó Tổng Thống Nguyễn Cao Kỳ thì có dùng cân khi qua cổng.

    Thường thì các tay chơi gà định lượng con gà đối phương bằng cách dùng mắt quan sát để cáp độ. Những tay cáp độ gà sẽ mang gà ngồi vào bồ (vòng) có nơi đào lỗ sâu xuống đất để làm đấu trường, để so kè chiều cao và bề ngang của lưng gà để bắt chặng. Mỗi trường đá gà có những luật lệ riêng do chủ trường gà đặt ra. Có nơi cho phép chủ kê được đụng chạm, rờ tay trên con gà đối phương. Có nơi cấm không cho vì lý do an toàn cho gà của khách mang đến.

    Trong những nơi cho phép chủ kê được phép lấy tay để đo lưng con gà đối phương để đoán chừng “mấy phân xương” lưng, còn được gọi là “cái ngang” tức là chiều ngang của lưng gà. Những nơi không cho phép đụng chạm gà đối phương thì chủ kê phải dùng mắt để phỏng đoán chiểu ngang cũng như cân nặng của con gà kia. Trong trường hợp này chủ kê có quyền yêu cầu chủ kê phía bên kia kéo cánh xuống để quan sát kích thước lưng của con gà đối phương. Chiều cao của hai con gà được xem xét rất kỹ, thường thì hai con gà được chủ kê đâu lưng lại để so kè chiều cao và chiều ngang của lưng gà.

    Chủ trường sẽ đóng góp ý kiến thêm về cáp chặng để cho có độ gà đá. Gà có chiều cao hơn thường có lợi thế khi ra đòn, do đó các tay chơi gà có câu “một phân vai bằng hai phân xương”; có nghĩa nếu con gà có 2 phân (2cm) lớn chiều ngang hơn vẫn không bằng con gà tuy kém 2 phân ngang nhưng hơn 1 phân về chiều cao. Tuy nhiên trong vấn đề cáp độ, hai đơn vị đo lường về chiều cao và chiều ngang như thế bù qua xớt lại thì vẫn được coi là đồng chạng gà và có thể cáp độ được.

    Một phương pháp khác được gọi là “vô tay”. Vô tay là thủ thuật dùng tay để nâng dưới lườn con gà đối phương lên để ướm chừng sức nặng. Các sư kê có kinh nghiệm có thể đoán chính xác trọng lượng con gà trên tay bằng cách này. Khi vô tay, sư kê cũng có thể đoán biết được thêm về gân cốt và quá trình toi luyện của gà cũng như sức chịu đựng của nó. Thí dụ như một con gà có lườn dài và sâu hình chữ V ( như lườn tàu đi biển) là loại gà có sức chịu đựng đứng trường bền bỉ. Nhưng phép vô tay không phải trường gà nào cũng cho phép. Sự cẩn trọng này rất cần thiết để đề phòng những kẻ ma giáo áp dụng xảo thuật điểm huyệt hãm hại gà đối phương trong lúc vô tay. Thường thì phép vô tay chỉ được áp dụng ở những trường gà mà mọi người đều là bạn bè thân quen. Trong những trận gà ăn thua lớn phương pháp “vô tay” không được áp dụng.

    Luật Trường Gà

    Miền Bắc

    Luật trường gà khác nhau tùy địa phương. Kế bên là bản nội quy trường gà của sới Yên Sở, miền Bắc Việt Nam.

    Ở sới Yên Sở, mỗi hiệp đấu được ấn định là 15 phút. Nghỉ và làm nước là 5 phút. Không có giới hạn mỗi độ gà là bao nhiêu hiệp. Số hiệp của độ gà có thể được thỏa thuận giữa hai chủ kê. Các chi tiết như khớp mỏ, chắp lông, may mắt v.v. có thể khác biệt giữa các trường gà.

    Miền Trung

    Ở tại tỉnh Bình Định, mỗi một hiệp (ôm) được ấn định là 20 phút. Gà ra hiệp làm nước cho nghỉ 5 phút. Gà nòi ra trường cáp độ được phân loại theo sức nặng như sau :

    – Hạng nặng – trên 3.5 ký

    – Hạng trung – từ 3 đến 3.5 ký

    – Hạng nhẹ – dưới 3 ký

    Các trận đá gà thường được tổ chức vào dịp trước Tết và tiếp tục cho đến tháng Tư.

    Miền Nam

    Tại Sài Gòn, mỗi hiệp là 15 phút, làm nước nghỉ cũng 5 phút như các nơi khác. Các tay chơi gà thường dùng chữ “chặng” (đọc trại thành chạng) để phân loại gà thành 3 cỡ như sau :

    – Chặng Nhất: trên 4 ký.

    – Chặng Nhì: từ 3 đến 4 ký

    – Chặng Ba: dưới 3 ký.

    Trong khi phép phân chặng và cáp độ của gà đòn rất cầu kỳ và tốn thì gìơ thì phép cáp độ của gà cựa đơn giản và nhanh chóng hơn nhiều. Các tay chơi gà cựa thường dùng cân để cân trọng lượng của cả 2 con, vừa nhanh vừa giản tiện. Thường thì gà được cân tại nhà và cả hai bên đều đồng ý cáp gà qua điện thoại hay bằng miệng tại quán cà-phê hay các quán ăn rất nhanh chóng trước khi mang gà đến điểm hẹn để xem lại lần chót trước khi vào độ.

    Nếu cả hai bên đồng ý họ sẽ mang gà đến một điểm hẹn khác được dùng làm trường gà. Trận chiến kết thúc nhanh chóng cho các trận gà dùng cựa sắt để tránh sự theo dõi và bắt bớ của lực lượng công an, cảnh sát. Trước đây những trận gà cựa đá bằng cựa thật thường được cáp tại trường gần giống như lối cáp của gà đòn nhưng sau này không thông dụng do lệnh cấm của nhà nước nên hiện nay các trận gà cựa được tổ chức tại các trường di động.

    Đấu trường là nơi gà tranh tài trong những trận đá được gọi là “sới gà” (tiếng miền Bắc) hay “trường gà” (tiếng miền Nam). Các đấu trường ở miền Bắc và Trung đặc biệt dành riêng cho gà đòn. Thú vui đá gà ở Việt Nam mặc dầu vi phạm luật pháp và không được chấp nhận nhưng nhà nước cũng dễ dãi cho thể loại đá đòn.

    Trước năm 1975, hầu hết các trường gà tại miền Nam đều giành riêng cho gà đòn hay gà cựa. Có rất nhiều trường gà nổi tiếng quanh vùng Saigòn, Biên Hòa, Hóc Môn,…v.v. Các đại gia giầu có ở miền Nam thường thích đá gà cựa hơn vì có kết quả ăn thua nhanh chóng. Vào giai đoạn này gà cựa thường ra trận với cặp cựa thiệt của nó. Rất nhiều câu chuyện trong các sách truyện kể lại những trận gà cựa nổi tiếng trong những vùng như Cao Lãnh, Bến Tre và Bạc Liêu.

    --- Bài cũ hơn ---

  • Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Chọn Gà Quỉ
  • Kỹ Thuật Nuôi Gà Đá Nòi Tổng Hợp
  • Hướng Dẫn Chi Tiết Cách Lai Tạo Chiến Kê
  • Phép Xem Mạng Gà Theo Kê Kinh
  • Để Lan Mọc Thêm Nhiều Mầm Mới
  • Tổng Hợp Các Cách Diệt Trừ Ốc Sên Hiệu Quả Trên Lan

    --- Bài mới hơn ---

  • Hướng Dẫn Qui Trình Trồng Lan Hồ Điệp Trong Nhà Kính
  • Làm Thế Nào Giúp Lan Mau Ra Rễ?
  • Kỹ Thuật Trồng Lan Dendrobium, Vanda, Mokara Cắt Cành
  • Màu Sắc Hoa Địa Lan Là Màu Gì
  • Phương Pháp Nhân Giống Chiết Tách Lan Mokara
  • Làm sao chúng ta không thể tức giận và nổi nóng khi thấy cây lan chăm chút từ bao nhiêu lâu, nay vừa mới ra mầm hoa hay nụ hoa đã bị lũ ốc sên tàn độc dã man thiếm sực nham nhở.

    Tổng hợp các cách diệt trừ ốc sên hiệu quả trên lan

    Vấn nạn này là một đề tài không những làm nhức đầu bọn người chơi lan tài tử chúng ta và làm cho các nhà vườn mất ăn mất ngủ vì cả trăm ngàn cây lan có thể bị tan hoang sơ sác trong một vài đêm. Nhưng làm sao để diệt trừ cái lũ ác ôn côn đồ phá hoại này đến tận gốc tân rễ không phải là một chuyện dễ dàng một sớm một chiều.

    Ốc sên (còn gọi là ốc ma) và sên dẹp (sên không vỏ, có nơi gọi là sâu nhớt) thuộc loài sống trên cạn.

    Đây là loài sống hoang dại, ban ngày chúng ẩn kín trong các hốc, bụi cây hoặc chui xuống đất. Khi đêm xuống, chúng xuất hiện và phá hoại cây cối, hoa màu; nhất là ăn phần non của cành, hoa, trái thanh long. Đặc biệt, chúng phát triển mạnh trong mùa mưa và những vường cây được tưới nước thường xuyên trong mùa nắng. Để diệt trừ ốc sên hiệu quả, bà con có thể áp dụng một trong những kinh nghiệm sau:

    Dùng thuốc Deadline Bullét (do công ty Map Pacific Việt Nam sản xuất)

    có thành phần hoạt chất Metaldehde 4%. Đây là thuốc đặc trị ở dạng bã, có chứa chất dẫn dụ để thu hút ốc đến ăn và chúng bị tiêu diệt tại chỗ. Liều dùng 1-2kg/ha, rải thuốc ở những nơi ốc thường tập trung. Với mật độ ốc khoảng 10 con/m2, có thể sử dụng 6-8kg/ha.

    Lưu ý: thuốc độc nguy hiểm nên bảo quản xa trẻ em và khi sử dụng cần tuân thủ các nguyên tắc hướng dẫn ghi trên bao bì.

    – Chặt cánh râm bụt có nhiều lá xanh, để cho héo, đem bỏ từng đống trong vườn vào lúc chiều mát. Tối đến, ốc sên sẽ kéo đến ăn lá râm bụt. Sáng hôm sau sẽ thu gom dễ dàng.

    – Lấy một cái hũ, trét lên một lớp mật ong mới lấy còn mùi thơm. Chờ sẩm tối đêm để ngoài vườn. Vị ngọt thơm của mật ong sẽ dẫn dụ ốc sên chui vào hũ rất nhiều. Sáng ra bạn chỉ cần xử lý chúng là xong.

    – Bắt vài con cóc nuôi trong vườn (số lượng cóc nuôi ít hay nhiều tuỳ theo vườn rộng hay hẹp). Đêm đến những con cóc này sẽ ăn hết những con ốc sên và nó còn ăn những loại sâu bọ, mối, kiến cánh…nhưng không phá hoại cây trồng.

    – Có một biện pháp hữu hiệu nữa là nuôi vịt thả trong vườn, nó sẽ tìm trứng ốc sên ăn hết và tiêu diệt dần những con ốc sên cắn phá. Tuy nhiên, biện pháp này chỉ thích hợp đối với vườn trồng cây ăn trái lâu năm như: xoài, thanh long, chuối, nhãn…

    Để tránh tác hại của ốc sên bà con nên thực hiện một số biện pháp sau:

    – Thường xuyên vệ sinh vườn tược: Hạn chế bớt chiều cao của cỏ dại bằng cách cắt cỏ, chỉ để lại chiều cao từ 5-8cm. Hoặc cắt tỉa bơt những cành lá già rậm rạp vì đây là nơi ốc sên dễ dàng trú ngụ phá hoại.

    – Thu gom ốc vào sáng sớm và chiều tối. Xử lý nếu lượng ốc sên nhiều, hãy đập chúng chết và cho vào hũ sành đựng nước tiểu. Để vài tháng, khi đã hoai, dùng nước này pha với nước lã làm phân tưới cho cây trồng rất tốt. Hoặc đem bằm nhỏ, nầu chín làm thức ăn cho nuôi heo, vịt, cá… nhằm tăng thêm thu nhập cho gia đình.

    CÀ PHÊ ĐƯỢC DÙNG ĐỂ CHIẾN ĐẤU LẠI LŨ ỐC SÊN VÀ SÊN TRẦN

    Vào tháng 10 năm 2001, Hiệp hội bảo vệ môi trường của Mỹ (EPA) công bố họ đã chứng nhận việc sử dụng cà phê để chống lại sự phá hoại của lũ ếch Ha-oai. Nghiên cứu mới này cũng khuyến nghị rằng chất cà phê cũng có thể là vũ khí chống lại các côn trùng gây hại khác như sên trần và ốc sên.

    Như hầu hết các nhà làm vườn đều biết, sên trần và ốc sên là nguyên nhân gây ra những nguy hại đáng kể với rau mùa. Tuy vậy nhiều sản phẩm tiêu diệt sên lại chứa chất hoa học nguy hiểm cho con người và thú nuôi. Những sản phẩm chứa caffein do vậy có thể là sự thay thế an toàn cho những chất độc diệt sên đang tồn tại.

    Những nhà nghiên cứu tại Trung tâm nghiên cứu nông nghiệp lưu vực Mỹ-Thái Bình Dương và Trung tâm nghiên cứu cuộc sống hoang dã quốc gia đặt tại Hilo. Hawaii đã tiến hành vài thử nghiệm để chứng tỏ hiệu quả của chất có chứa caffein để xua đuổi và tiêu diệt ốc sên và sên trần.

    Thí nghiệm 1: Liệu sên có từ chối thức ăn có chứa caffein

    Những lá rau diếp được nhúng vào dung dịch chứa caffein hoặc được để nguyên không xử lý (trong điều kiện có kiểm soát. Các nhà nghiên cứu sẽ đếm xem bao nhiêu lá rau diệp bị sên ăn.

    Kết quả sên không ăn nhiều lá rau diệp bị nhúng dung dịch caffein . Điều này chứng tỏ ốc sên có thể tìm thấy chất caffein và thích những lá không có caffein hơn.

    Thí nghiệm 2: Caffein ảnh hưởng thế nào đến nhịp tim của sên

    Ốc sên ăn hoa lan (Zonitoides arboreus) đã được xử lý với caffein. Các nhà nghiên cứu kiểm tra xem nhịp tim của ốc sên. Kết quả, sau 1 giờ, với dung dịch cà phê yếu (0.01%) tăng nhịp tim ốc sên nhưng với dung dịch mạnh (0.1%, 0.5% và 2%) lại giảm nhịp tim. Sau 24 giờ, với tất cả các nồng độ, sự teo tim của sên là yếu và không đều nhưng sau 96 giờ tất cả ốc sên bị xử lý với dung dịch 0.5% hoặc 2% đều chết.

    Thí nghiệm 3: Liệu caffein có tiêu diệt ốc sên khi được phối hợp trong vật liệu trồng cây?

    Gáo dừa được dùng để trồng hoa lan. Những mảnh này được phun dung dịch 1% hoặc 2% caffein hoặc chỉ phun với nước (trong điều kiện có kiểm soát)

    Kết quả: Dung dịch 1% caffein đã giết 60% ốc sên, dung dịch 2% giết 95% nhưng chỉ 10% bị chết khi chỉ phun với nước.

    Các nhà nghiên cứu vân chưa chắc chắn là làm thế nào caffein có thể giết ốc sên. Họ cho rằng caffein đã thay đổi hình thái năng lực vận động trong thần kinh ốc sên. Đối với con người, caffein là chất gây kích thích hệ thần kinh trung ương và tác động với adenosin- chất truyền nơ ron trong não. Caffein cũng gây ảnh hưởng tới các phần khác trong cơ thể như tăng nhịp tim, gây nghẹt, huyết mạch, làm chùng khí quản và tác động tới các cơ bắp.

    Chắc trong tương lai sẽ có những thuốc trừ ốc sên mới và an toàn hơn sẽ được sản xuất có chất caffein. Ai có thể biết được? Có thể trong lần tới mua 1 tách cà phê, bạn sẽ có thể giữ lại làm bả để diệt ốc sên cho khu vườn của bạn.

    Tôi đã dùng cà phê rang xay (loại pha phin) rãi ra đất trồng để thử.

    Kết quả: sau 2 ngày không thấy xuất hiện ốc sên nữa nhưng rêu bị chết một số vài ngày sau đó.

    Thấy cách làm này hiệu quả và đặc biệt không gây ô nhiễm như sử dụng chất hóa học.

    Anh chị em cứ thử nghiệm xem thế nào.

    Một vài lưu ý:

    * Phải dùng cà phê nguyên chất. Không dùng mấy loại cà phê độn đậu nành, ngô và cà phê tẩm ướp hương liệu hóa chất tạo mùi cà phê hay bơ dầu,… vì hàm lượng caffein của nó rất thấp và nó có những hóa chất ảnh hưởng đến sinh trưởng cây trồng.

    * Nên dùng cà phê Robusta vì loại này có hàm lượng caffein cao hơn Arabica.

    * Đừng mất công đi tìm mua cái gọi là tinh dầu caffein, tào lao tất thôi, ở VN hiện nay chưa đơn vị nào chiết xuất tinh dầu cà phê để bán lẻ đâu, toàn hóa chất tạo mùi cà phê hàng trung của.

    Các cách diệt trừ ốc sên hiệu quả trên lan,

    Ốc sên thuộc họ (Achatinidae) có nhiều loại, phổ biến là ốc sên hoa (Achatinafulica)…. là loài động vật thân mềm sống ở nhiều nơi trên đất nước ta. Ốc sên ăn thực vật mà món khoái khẩu của chúng là các đọt lá non.

    Đối với các chậu phong lan Dendrobium chúng thường chui trốn trong rễ chậu phong lan đợi chiều tối bò ra ăn lá và các giả hành làm cho cây bị hư lá và tạo vết thương nên bệnh dễ xâm nhập gây bệnh cho cây trồng, còn đối với người trồng rau ăn lá khi gieo hạt trên đất, đợi khi hạt nảy mầm lá non vừa nhú thì qua ngày hôm sau bị ốc sên ăn trụi cây mọc không nổi…, vì thế việc phòng trừ ốc sên cần quan tâm thường xuyên.

    Riêng một số cây ăn trái và cây kiểng lá màu thì hầu như không thấy chúng bén mảng tới.

    Trong môi trường tự nhiên vào mùa khô, ốc sên có thể ngủ trong nhiều tháng, nhưng chỉ cần một trận mưa rào đầu mùa, chúng bừng tỉnh và hoạt động bình thường. Ốc sên cảm nhận bằng mùi, có 2 mắt ở 2 đỉnh râu Ốc sên là một loại động vật thân mềm (nhuyễn thể), vỏ to, dày.

    Đầu có 2 xúc tu (râu), toàn thân liền trong vỏ bao bọc bởi một lớp nhày. Ốc sên ưa thích sống nơi gốc cây ẩm ướt ban ngày thì nằm im trong đáy chậu hay lổ hang nào đó. Đợi chiều mát trời vừa tắt nắng cũng là lúc ốc sên bắt đầu bò ra tìm thức ăn.

    Nếu ở nhà chỉ trồng một vài chậu cây nên kiểm tra lúc sáng sớm khi trời vừa sáng và bắt tiêu diệt bằng tay.Ốc sên rất thích thức ăn có mùi thơm ngọt như mít, thơm ( dứa)… nếu ở nhà có bổ trái mít hay thơm thì không nên vứt rác các vỏ trái hay xơ mít, mà tận dụng lại đem bỏ những nơi ẩm ướt, qua sáng hôm sau sẽ thấy ốc sên bò tới thưởng thức. Lúc đó mặc sức mà thu gom diệt gon chúng.

    Trường hợp trồng cây với diện tích lớn thì phải sử dụng bả mồi có bán trên thị trường.Trong danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép sử dụng năm 2012 thì hoạt chất Metadehyde được các nhà sản xuất làm thuốc dẩn dụ và phòng trừ các loài ốc gây hại mùa màng : Ốc bưu vàng, các loài ốc sên…trên địa bàn TPHCM hiện có bán thuốc trên với các tên bao bì như: Bolis ( 6G, 12G) ; Cửu Châu ( 6Gr, 12Gr ) và Pilot (10B, 15B).

    Tất cả loại thuốc trừ ốc trên đều sử dụng theo khuyến cáo bao bì và sử dụng hình thức là rải trên mặt đất hay trộn với đất phân khi trồng cây.

    Theo kinh nghiệm cá nhân thấy rằng nên sử dụng rải lúc chiều mát, hay sau cơn mưa chiều, rải nhẹ trên mặt chậu hoặc xung quanh cây trồng, tối ốc sên bò ra ăn phải bả mồi sẽ bị chết hàng loạt. Nên thu gom lai vì ốc chết bị phân hũy sẽ tạo nên mùi hôi cho môi trường. Khi sử dụng bả mồi nên chia làm 2-3 đợt để tiêu diệt số lượng ốc còn lại.

    Thường khi mua bịch thuốc có trọng lượng 1kg rải được trên diện tích 1.000 m2 và rải được 2 đợt vì khi rải cần để ý cây nào là món ăn thường xuyên của chúng thì cho bả mồi nhiều hơn.

    Ốc sên sinh sản rất nhanh nên sau cơn mưa phải đi kiểm tra nếu thấy ốc sên xuất hiện trở lại thì rải thuốc tiếp tục.

    Ốc sên thân trần nhà tôi không có lên chưa tìm hiểu cách diệt chúng nhưng ốc sên có vỏ thì tôi đã dùng thử cách này hữu hiệu nhiều, chất liệu rễ kiếm, rẻ tiền.

    Dùng nước vôi trong, tỷ lệ pha đặc một chút phun vào giá thể trồng (phun thật đẫm – phun vào buổi tối, tầm 19h – 20h – là lúc sên mò đi kiếm ăn). Ngày hôm sau bạn ra đó mà nhặt vỏ sên nhé. Bạn muốn thử nghiệm thì hãy bắt 1 con sên, dùng banh kẹp gắp nó và nhúng vào nước vôi thử xem, đảm bảo nó sùi bọt mép lên và ngoẻo luôn.

    Những nơi ẩm thấp trong vườn (nơi ốc sên trú ngụ) bạn có thể dùng vôi bột rắc vào đó

    1. Loại trừ những nơi ẩn nấp của chúng vào ban ngày như vất bỏ các đống gạch, gỗ, đá, vỏ cây, lá rụng v.v… hay trong các vườn rau hay cây cỏ ẩm ướt.

    2. Vào buổi chiều tưới nước vào nơi tình nghi có chúng ẩn nấp, ban đêm hãy dùng đèn bắt chúng và bỏ vào thùng có trải muối.

    3. Chúng ta có thể đặt các bẫy để bắt chúng bằng các bỏ các mảnh ván, giấy báo nhúng nước, vỏ dưa, vỏ táo v.v… để dụ chúng đến ăn hay ẩn nấp và bắt chúng.

    4. Người ta cũng dùng bia hoặc nước đường trộn với men rượu hay coca cola, nhưng các thứ này không có mấy hiệu quả khi sên hoặc ốc sên ở quá xa không ngửi thấy mùi, hơn nữa cứ vài ngày chúng ta lại phải đổ thêm. 5. Có nguồn tin cho hay là rắc vôi bột hay muối trên mặt đất cũng diệt trừ được sên và ốc nhưng không thể rắc trên chậu lan được.

    Chào các anh, mùa mưa đến ốc con vô số. mấy hôm trước mình có đi tìm thuốc như anh caremvn giới thiệu mà không có hàng, được người bán giới thiệu loại này. tội wa mình bỏ thử nghiệm, sáng ra thấy rất hiệu quả. nên mình chia sẽ cùng mọi người.

    Hiện nay vườn không nhiều cây lắm, lại chưa có thuốc nên đành dùng phương pháp thủ công: vỏ dưa hấu ăn xong đừng vứt mà để làm quà cho lũ ốc con thì tuyệt luôn

    Áp dụng khi mật độ ốc sên thưa, diện tích bị hại ít. Chặt cành dâm bụt có nhiều lá xanh, để cho héo (lá râm bụt là loại lá ốc sên rất thích ăn), đem bỏ từng đống trong vườn lúc chiều mát, mật độ: 1-2 đống/100m2 vườn. Tối đến ốc sên kéo đến ăn lá dâm bụt, sáng sớm hôm sau thu gom, tiêu huỷ dễ dàng.

    Lấy một cái hũ bằng sành, dùng mật ong mới loại tốt còn mùi thơm tẩm chổi lông hay vải bằng sợi, quết mật ong vào bên trong hũ. Chờ xẩm tối đem để hũ ngoài vườn. Vị ngọt thơm của mật ong sẽ dẫn dụ ốc sên chui vào hũ rất nhiều, sáng hôm sau ta chỉ việc tiêu huỷ chúng.

    Một điều lưu ý các bạn rằng có một loài ốc sên không nên giết hại, đó là loài sên có vỏ dài (Decollete snails) không ăn mầm non, hoa lá mà chỉ ăn trứng của các loài ốc sên và sên khác, nhưng các thưốc diệt sên sẽ không miễn trừ một loài nào cả.

    Nguồn: sưu tầm Internet

    --- Bài cũ hơn ---

  • Có Nên Dùng Phân Tan Chậm Cho Lan Không
  • Kỹ Thuật Chăm Sóc Lan Dendrobium Cấy Mô
  • Nên Chọn Giống Lan Mokara Nào Để Trồng?
  • Những Đặc Trưng Tản Mạn Cattleya Jade Blue
  • Cách Chữa Bệnh Lan Hồ Điệp Bị Thui Rụng Nụ?
  • Tin tức online tv